By using this website, you consent to our use of cookies. For more information on cookies see our privacy policy page.

Text Size: a a
Home A-Z Index Subscribe/RSS Contact Us Twitter logo small white bird

Creat do Pholasaí Straitéiseach

Tá tiomantas an Rialtais i leith forbartha tuaithe inchothaithe agus i leith pobail tuaithe inmharthana mar atá leagtha amach sa ráiteas físe bunaithe ar inmharthanacht dhéimeagrafach a bhaint amach. Is mar a leanas a dhéanfar sin:

  • forbairt eacnamaíochta agus soláthar seirbhísí agus bonneagair mar thaca léi lena chinntiú go mbainfear an leas is fearr is féidir as acmhainní ar mhaithe leis an bpobal tuaithe agus ag an am céanna an timpeallacht a chosaint agus
  • polasaí sóisialta a bheith ann ar shlí leanúnach chun aghaidh a thabhairt ar mhíbhuntáiste agus ar na riachtanais a bhaineann le cuimsiú sóisialta.

Prionsabail
Geallann an Rialtas straitéis forbartha tuaithe a chur i bhfeidhm a bheidh bunaithe ar na prionsabail seo a leanas -

(a) cur chuige uilechuimsitheach maidir le forbairt inchothaithe trí gcuirfear deireadh leis na patrúin leanúnacha míbhuntáiste; cothroime a bhaint amach i dtearmaí rochtana deiseanna agus torthaí idir pobail tuaithe agus pobail uirbeacha agus idir pobail éagsúla laistigh de limistéir thuaithe; acmhainní a chur i dtreo daoine ar mó a riachtanais laistigh de phobail tuaithe;

(b) cur chuige lánpháirtithe ilghné i dtaca le polasaithe le haghaidh forbairt eacnamaíochta agus shóisialta agus comhordú a dhéanamh ar na cuir chuige 'barr aníos' agus 'bun anuas';

(c) coincheap forbartha tuaithe lena dtugtar aitheantas do dhifríochtaí réigiúnacha agus áitiúla agus lena gcuirtear i gcuntas na gnéithe spásúla agus na gnéithe sainiúla eile a bhaineann leo;

(d) an leas is mó a bhaint as socruithe institiúideacha rannpháirtíochta nó más gá socruithe den sórt sin a chur ar bun ag an leibhéal áitiúil ag an leibhéal réigiúnach agus ag an leibhéal náisiúnta mar threoir do cheapadh agus do chur i bhfeidhm polasaí; páirteachas gníomhach an phobail tuaithe - is é sin na daoine sin a bhfuil an polasaí dírithe orthu lena n-áirítear daoine bochta agus daoine atá eisiata ón tsochaí - mar chomhpháirtithe sna próisis pleanála agus déanta cinntí.

Mar phrionsabal dosháraitheach tá rún daingean ag an Rialtas 'tuath-phromhadh' a dhéanamh ar gach polasaí náisiúnta lena chinntiú go bhfuil eolas ag déantóirí polasaí ar an tionchar is dóibh a bheith ag tograí polasaí ar leas eacnamaíochta sóisialta cultúir agus timpeallachta pobal tuaithe.

I gcoitinne soláthraíonn 'tuath-phromhadh' meicníocht trína ndéantar polasaithe a mheasúnú ag céim an deartha agus ag céimeanna athbhreithnithe le fáil amach cén tionchar atá acu ar réimsí is ábhar imní. Tá 'bochtaine-phromhadh' tugtha isteach ar bhonn píolóta mar chuid den Straitéis Náisiúnta Frith-Bhochtaine agus tá sé á oibriú anois ag Ranna Rialtais. Tá nósanna imeachta le haghaidh 'cothroime-phromhadh' á bhforbairt faoi láthair i gcomhairle leis na comhpháirtithe sóisialta. Beidh tabhairt isteach 'tuath-phromhadh' mar mheicníocht chun a chinntiú go scrúdaítear polasaithe lena fháil amach cén tionchar atá acu ar phobail tuaithe ina ghné thábhachtach de thiomantas an Rialtais i leith forbairt limistéar tuaithe.

Bearta Láithreacha a Lánpháirtiú
De réir mar a thagann éabhlóid ar limistéir thuaithe le linn tréimhse ina bhfuil athrú suntasach eacnamaíochta sóisialta agus cultúir ag tarlú ní thabharfar aghaidh ar riachtanais agus ar thosaíochtaí na forbartha trí bhearta aonaracha a dhéanamh i leith fadhbanna áirithe nó trí iarrachtaí chun modhnú a dhéanamh ar na héifeachtaí neamh-inmhianaithe a ghabhann le seanpholasaithe nó le polasaithe láithreacha. Ní mór cuspóirí a leagan síos le haghaidh forbairt eacnamaíochta agus shóisialta agus ní mór bearta lánpháirtithe polasaí a bheith ann a chomhfhreagraíonn do na cuspóirí. Le blianta beaga anuas tá tionscnaimh thábhachtacha polasaí curtha chun cinn ag an Rialtas le haghaidh forbairt eacnamaíochta agus shóisialta agus is iad seo a leanas na cinn is suntasí díobh sin sa chomhthéacs seo:

  • Straitéis Forfás maidir le Fiontraíocht sa 21ú hAois (1996)
  • Forbairt Inchothaithe: Straitéis d'éirinn (1997)
  • an Clár le haghaidh Athnuachan Rialtais áitiúil
  • Comhroinnt an Dul Chun Cinn An Straitéis Náisiúnta Frith-Bhochtaine (1997)
  • Pobail Eolais na héireann Straitéis le haghaidh Gnímh (1996)
  • Straitéis Rialtais le haghaidh Seirbhísí (1997)
  • Clár Oibríochta le haghaidh Talmhaíochta Forbartha Tuaithe agus Foraoiseachta 1994
  • an Clár Oibríochta maidir le Forbairt áitiúil Uirbeach agus Tuaithe 1994
  • an Clár Oibríochta maidir le cur i bhfeidhm Thionscnamh Comhphobail LEADER II de chuid an AE in éirinn 1994
  • an Plean Straitéiseach maidir le Forbairt na hEarnála Foraoiseachta in éirinn (1996) agus
  • Tuarascáil an Tasc-Fhórsa ar Lánpháirtiú na gCóras Rialtais áitiúil agus Forbartha áitiúla (1998).

Bíonn riachtanais éabhlóiditheacha agus tosaíochtaí ag pobail tuaithe a bhféadfadh gá a bheith ann ina leith le tionscnaimh nua nuair nach féidir freastal ar na riachtanais agus na tosaíochtaí sin laistigh de pholasaithe nó de chláir láithreacha. Ní hionann an gá sin i ngach cás agus gá le polasaithe nua a dhearadh do limistéir thuaithe ach is é atá ann a chinntiú:

  • go mbeidh gné thuaithe ag baint le polasaithe láithreacha nuair is gá nó nuair is cuí d'fhonn freastal ar dhálaí tuaithe ar leith
  • go mbeidh creat foriomlán níos lánpháirtithe ann ina nasctar na codanna polasaí éagsúla le chéile go héifeachtach seachas ar shlí scaipthe earnálach agus
  • go mbeidh fócas láidir leanúnach lánpháirtithe ann ar mhíbhuntáiste.

Iomaíochas agus Cothroime a Chinntiú
I dtéarmaí praiticiúla chun go mbeifear in ann na cuspóirí a bhaineann le patrún daonra agus lonnaíochta a bhaint amach le haghaidh limistéar tuaithe beifear ag brath ar shaothrú a dhéanamh ar a gcumas maidir le forbairt eacnamaíochta agus ar sholáthar deiseanna fostaíochta agus giniúna ioncaim.

Ní mór aitheantas a thabhairt sa pholasaí do thábhacht na talmhaíochta mar bhua traidisiúnta an gheilleagair tuaithe ach ní mór aitheantas a thabhairt freisin don ghá leis an leibhéal is airde éagsúlachta eacnamaíochta is féidir a áirithiú. Bíonn forbairt eacnamaíochta ag brath ar bhonneagar nua-aimseartha agus ar sholáthar seirbhísí le gur féidir le limistéir thuaithe a bheith iomaíoch agus inchothaithe. Tá soláthar seirbhísí dóthanacha agus bonneagair dhóthanaigh an-tábhachtach freisin i dtaca lena chinntiú gur áiteanna tarraingteacha iad limistéir thuaithe le maireachtáil agus le hobair iontu.

Forbairt Chothromaithe Tuaithe agus Uirbeach
De réir thaithí na mblianta atá díreach imithe tharainn is cinnte gurb é a d'fhéadfadh leanúint as geilleagar folláin uirbeach ina lán cásanna ná go dtiocfaidh meath ar gheilleagar tuaithe. Má táthar chun straitéis chomhtháite a chur i bhfeidhm áfach le haghaidh forbairt shóisialta agus eacnamaíochta agus soláthar seirbhísí agus bonneagair mar thaca léi beidh gá le polasaithe ina n-áirítear riachtanais limistéar tuaithe agus laistigh de na limistéir sin riachtanais na ndaoine is mó atá i ngátar. Tá rún daingean ag an Rialtas dá bhrí sin le linn breithniú a dhéanamh faoi infheistíocht i bhfiontair i mbonneagar agus i soláthar seirbhísí poiblí mar thaca leis an straitéis le haghaidh forbairt réigiúnach chothromaithe suíomh agus míbhuntáiste agus an gá le cothroime agus ceartas sóisialta a chur san áireamh. Cabhróidh an Scéim Athnuachana Bailte a fógraíodh le déanaí tuilleadh le forbairt réigiúnach trí phatrúin forbartha níos inchothaithe a chur chun cinn i mbailte beaga go háirithe trí ribín-fhorbairt a chomhdhlúthú agus a laghdú.

Na Príomhghnéithe den Chreat Straitéiseach
Tá cinneadh déanta ag an Rialtas gurb iad seo a leanas na gnéithe de straitéis le haghaidh forbairt tuaithe ina léirítear an leas náisiúnta i bpobail tuaithe agus tuiscint ghinearálta ar threochtaí reatha:

  • fócas cinnte a fhorbairt ar pholasaí forbartha tuaithe i bhfoirm meicníochtaí institiúideacha chun straitéis a chur i bhfeidhm agus a chinntiú go ndéantar bearta éifeachtacha de réir na ngealltanas atá sa Pháipéar Bán; go háirithe Roinn 'ceannais' a ainmniú ar a mbeidh freagracht as polasaí forbartha tuaithe amach anseo
  • forbairt tuaithe atá dírithe ar dhaonra cothromaithe a chothú trí phatrún lonnaíochta ina bhfuil líonra d'ionaid uirbeacha ag gníomhú mar chroíláir le haghaidh forbairt eacnamaíochta agus shóisialta agus ag idirghníomhú le pobail tuaithe scaipthe i mbailte agus i sráidbhailte agus amuigh faoin tuath thart orthu agus ag cothú na bpobal sin
  • soláthar seirbhísí agus bonneagair chun tacú leis an gcuspóir go mbeidh pobail tuaithe inmharthana ann agus chun a chinntiú go bhfuil limistéir thuaithe iomaíoch i dtaca le cúrsaí infheistíochta de
  • forbairt eacnamaíochta inchothaithe i dtéarmaí scrúdú a dhéanamh ar an gcumas dúchasach agus infheistíocht isteach a tharaingt d'fhonn tacú le fiontraíocht agus d'fhonn deiseanna ioncaim agus fostaíochta a ghiniúint
  • acmhainní daonna a fhorbairt trí oideachas agus traenáil agus trí thacú le forbairt phobail agus
  • aghaidh a thabhairt ar bhochtaine agus ar eisiamh sóisialta.

Tá rún daingean ag an Rialtas an straitéis a chur i bhfeidhm ar an mbonn go ndéanfar cultúr agus oidhreacht limistéar tuaithe a urramú agus a chaomhnú agus go ndéanfar an timpeallacht a chosaint.