By using this website, you consent to our use of cookies. For more information on cookies see our privacy policy page.

Text Size: a a
Home A-Z Index Subscribe/RSS Contact Us Twitter logo small white bird

Fís don Todhchaí agus Clár Oibre le haghaidh Polasaí

Má tá aghaidh le tabhairt ag an Rialtas ar fhorbairt tuaithe ar shlí chomhtháite éifeachtach ní mór straitéis náisiúnta a threorú le fís don tsochaí thuaithe sa mhílaois nua agus ní mór an fhís sin a shonrú go soiléir. Mar chuspóir foriomlán atá le baint amach san fhadtéarma léiríonn an ráiteas físe gealltanas ag an Rialtas chun pobail bhríomhara a chothabháil i limistéir thuaithe agus polasaí cuimsitheach a bhunú chun freastal ar an gcuspóir sin. Is ionann an fhís freisin agus addmháil ag an Rialtas go mbeidh dearcadh meántéarmach nó fadtéarmach mar a bheadh gléas chun feidhmiú polasaithe gearrthéarmacha a cheapadh agus go ngníomhóidh sé mar bhonn le feidhmiú polasaithe gearrthéarmacha agus go ndéanfar príomhaíocht ábhar eacnamaíochta gearrthéarmach a chóimheá i gcoinne phrionsabal na hinchothaitheachta fadtéarmaí.

Tá rún daingean ag an Rialtas (i) leas easnamaíochta agus sóisialta pobal tuaithe a áirithiú (ii) na dálaí a sholáthar le haghaidh saoil fhiúntaigh shásúil do gach duine a chónaíonn i limistéir thuaithe agus (iii) gach iarracht a dhéanamh limistéar tuaithe a chruthú in éirinn:

  • ina mbeidh pobail bhríomhara inmharthana agus ina mbeidh réimse aoisghrúpaí grúpaí ioncaim agus grúpaí slí beatha ionas go mbeidh siad in ann oiriúnú a dhéanamh i gcomhréir leis na hathruithe eacnamaíochta sóisialta cultúir agus timpeallachta a tharlaíonn agus caighdeán maireachtála agus beatha a bheith acu a fhágfaidh gur pobail tharraingteacha iad chun maireachtáil agus obair iontu; ina ndéanfar an líon is mó is féidir teaghlach tuaithe go háirithe feirmeacha teaghlaigh a choimeád ar marthain; ina mbeidh cothroime i dtéarmaí na ndeiseanna idir pobail tuaithe agus pobail uirbeacha agus idir pobail i limistéir thuaithe; ina mbeidh fíor-rogha ag daoine aonair agus ag teaghlaigh i dtaca le fanacht faoin tuath in éirinn imeacht ón limistéar sin nó teacht isteach ann;
  • ina mbeidh dóthain deiseanna ioncaim agus fostaíochta a fhágfaidh go mbeidh daoine aonair agus teaghlaigh in ann maireachtáil faoi dhínit;
  • ina mbeidh rochtain ag pobail tuaithe ar oideachas ar thraenáil agus ar fhoghlaim saoil agus ar leibhéal leordhóthanach seirbhísí sóisialta seirbhísí eile agus bonneagar;
  • ina mbeidh páirt éifeachtach ag pobail tuaithe sna struchtúir agus sna próisis déanta cinntí a dhéanann difear dóibh féin i sochaí uilechuimsitheach agus ina ndéanfar an páirteachas sin de réir phroinsabail na cothroime go háirithe i ndáil le cóimheá inscne agus ceartas sóisialta;
  • ina mbeidh meas ar fhéiniúlacht chultúrtha pobal tuaithe go háirithe teanga traidisiúin oidhreacht agus meon pobail agus ina gcoimeádfar an fhéiniúlacht sin ar marthain;
  • ina n-urramófar an timpeallacht tuaithe agus ina ndéanfar forbairt ar limistéir thuaithe ar shlí inchothaithe.

D'fhonn an fhís a glacadh sa Pháipéar Bán a bhaint amach tá sé thar a bheith tábhachtach (i) go bhfreastalófar ar riachtanais fostaíochta (ii) go ndéanfar laghdú mór ar bhochtaine agus ar eisiamh sóilialta agus (iii) go ndéanfar na tairbhí a ghabhann le rathúlacht eacnamaíochta a scaipeadh ar shlí níos cothroime ar bhonn réigiúnach. Dá dhroim sin tá rún daingean ag an Rialtas i gcomhthéacs polasaí airgeadais agus bainistíochta airgid phoiblí straitéis chuimsitheach chomhtháite agus inchothaithe a chur i bhfeidhm le go soláthrófar na dálaí agus an timpeallacht ina mbeidh pobail tuaithe in ann fás agus dul chun cinn maith a dhéanamh.

An Clár Polasaí

Cé go bhfuil méid measartha mór anailíse agus díospóireachta déanta le blianta beaga anuas faoi na dúshláin atá le sárú ag pobail tuaithe níl aon mhíniú ann a chomhaontaítear ar bhonn ginearálta nó a thuigtear go huilechoiteann i dtaobh chineál agus scóip an pholasaí phoiblí i leith forbartha tuaithe.

Tugtar aghaidh air sin sa Pháipéar Bán trí straitéis chomhtháite a bhunú trína bhfaighfear eolas cuimsitheach le haghaidh polasaí an Rialtais amach anseo. Gné an-tábhachtach den straitéis is ea na bearta institiúideacha a dhéanfar lena n-áirítear roinn 'ceannais' a ainmniú agus róil shonracha struchtúr eile a shainaithint.

Scóip an téarma 'Tuaithe'

I dtéarmaí geografacha cuirtear síos ar limistéir thuaithe mar aonaid spásúla ina bhfuil bailte beaga agus sráidbhailte inar lú ná 1 500 agus 3 0 áitritheoir faoi seach a ndaonraí agus daonraí na gceantar thart orthu.

Tá réimse leathan tuairimí ann i dtaca le brí chruinn an téarma 'forbairt tuaithe' agus áirítear orthu sin an tuairim go mbaineann an próiseas le coincheap leathan ilearnála ina gcuimsítear réimse leathan gníomhaíochtaí eacnamaíochta agus sóisialta agus tuairim níos cúinge ná sin a deir go bhfuil forbairt tuaithe comhionann le forbairt talmhaíochta agus leis sin amháin beagnach. Ar na mallaibh tá polasaí forbartha tuaithe tagtha chun bheith ina ní a chuireann i gcoinne na bpróiseas socheacnamaíochta sin a meastar ina leith gurb iad is cúis le meath athrú nó tearcfhorbairt i limistéir lasmuigh de na mórionaid uirbeacha.

Chun críocha an Pháipéir Bháin agus chun go ndéanfaidh an Rialtas freagra cuimsitheach a cheapadh maidir le riachtanais pobal tuaithe cuimsítear sa chlár le haghaidh polasaí forbartha tuaithe

gach polasaí agus idirghabháil de chuid an Rialtais atá dírithe ar dhálaí fisiciúla eacnamaíochta agus sóisialta na ndaoine a chónaíonn amuigh faoin tuath i limistéir chósta i mbailte agus i sráidbhailte agus in ionaid bheaga uirbeacha lasmuigh de na cúig mhórlimistéar uirbeacha a fheabhsú. Ag an am céanna déanfaidh an clár forbairt tuaithe chothromaithe inchothaithe a éascú agus freisin rachfar i ngleic le bochtaine agus le heisiamh sóisialta.

Forbairt Tuaithe - Leas Poiblí
Leas poiblí atá i bhforbairt tuaithe agus i leas an phobail tuaithe. Ní ceart gurb iad na fórsaí margaidh amháin a threoróidh forbairt eacnamaíochta shóisialta agus cultúir limistéar tuaithe. Ar an meán is beag amhras atá ann gur mó a rachaidh fórsaí margaidh chun tairbhe d'fhorbairt uirbeach ná d'fhorbairt tuaithe agus tá fianaise air sin nuair a fhéachtar ar na nithe a tharla in éirinn le déanaí.

Chomh maith le leas eacnamaíochta agus sóisialta cónaitheoirí tuaithe a áirithiú agus soláthar a dhéanamh don timpeallacht institiúideach agus fhisiciúil ina maireann siad is é aidhm straitéis an Rialtais cumas pobal tuaithe chun bheith páirteach ina bhforbairt féin agus cabhrú lena bhforbairt féin agus chun aghaidh a thabhairt ar na fadhbanna a bhaineann le bochtaine agus eisiamh sóisialta a éascú agus a chur chun cinn.

Forbairt Tuaithe - A baint le Forbairt Uirbeach
Ní bhainfear forbairt tuaithe amach trí bhéim a leagan ar scoilteacha. Le linn an beartas foriomlán a cheapadh tá rún daingean ag an Rialtas an scoilt uirbeach/tuaithe a chosc seachas cur léi. Ní hionann straitéis le haghaidh forbartha tuaithe agus iomaíocht i gcoinne forbartha uirbí ná ní chuireann sí ó mhaith an gá le forbairt uirbeach. Le fírinne má dhéantar an dá rud sin ar shlí chomhchuibhithe beidh geilleagar measctha ann agus cinnteofar go ndéanfar an tsochaí uilig a shaibhriú trí fhorbairt chomhleanúnach náisiúnta ar chúrsaí sóisialta agus eacnamaíochta.