By using this website, you consent to our use of cookies. For more information on cookies see our privacy policy page.

Text Size: a a
Home A-Z Index Subscribe/RSS Contact Us Twitter logo small white bird

Fócas Polasaí: Socruithe Institiúideacha

Beidh rath straitéis an Rialtais le haghaidh forbairt tuaithe ag brath ach go háirithe ar conas a sholáthróidh socruithe institiúideacha an treoir fhoriomlán an comhtháthú agus an tacaíocht le haghaidh feidhmiú na gcodanna éagsúla den straitéis. Leanfaidh an chuid is mó Ranna Rialtais agus gníomhaireachtaí Stáit de fhreagrachtaí a bheith acu i ndáil le polasaithe a bhfuil feidhm acu maidir le limistéir thuaithe.

Tá rún daingean ag an Rialtas struchtúir fhadradharcacha éifeachtacha chuntasacha a bhunú ag an leibhéal náisiúnta ag an leibhéal réigiúnach agus ag an leibhéal áitiúil ar shlí a fhágfaidh:

  • gur féidir freastal a dhéanamh ar bhonn leanúnach ar cheapadh polasaithe maidir le forbairt ilchodach eacnamaíochta agus shóisialta
  • gurb éasca forbairt réigiúnach a dhéanamh agus go soláthraítear comhordú éifeachtach idir chothrománach agus ingearach idir polasaithe 'ón mbun aníos' agus 'ón mbarr anuas' ag an leibhéal náisiúnta ag an leibhéal réigiúnach agus ag an leibhéal áitiúil agus
  • go gcuirtear san áireamh go hiomlán na prionsabail a ghabhann le huilechuimsitheacht cothroime agus comhpháirtíocht i struchtúir ionadaitheacha agus rannpháirtíochta; ní mór do gach struchtúr laistigh den chreat forbartha próisis a fhorbairt a cheadóidh páirteachas ag eagraíochtaí a labhraíonn thar ceann leasanna na bpobal dá bhfónann siad go háirithe na grúpaí agus na pobail sin a bhfearann eisiamh sóisialta orthu.

Ag féachaint don líon institiúidí a fheidhmíonn straitéisí forbartha tuaithe ní hé aidhm an Rialtais tuilleadh struchtúr a chruthú a d'fhéadfadh teacht salach ar iarrachtaí atá á ndéanamh cheana féin nó a d'fhéadfadh dúblú a dhéanamh ar iarrachtaí láithreacha. Is é atá i gceist seachas sin ná lánpháirtiú agus comhordú níos fearr a dhéanamh i dtaca le gníomhaíochtaí struchtúr láithreach agus forbairt a dhéanamh ar éifeachtacht agus éifeachtúlacht na seirbhíse poiblí a sholáthraítear do phobail tuaithe. Beidh feidhm ag na socruithe institiúideacha seo a leanas:-

Roinn Ceannais
D'fhonn fócas agus tiomáint lárnach a chur ar fáil do pholasaí forbartha tuaithe d'fhonn spriocanna cuí a shainaithint i ndáil leis na gealltanais atá tugtha ag an Rialtas agus d'fhonn a chinntiú go leanann gníomhartha éifeachtacha as an straitéis le haghaidh forbairt tuaithe mar atá leagtha amach sa Pháipéar Bán tá an Roinn Talmhaíochta agus Bia á hainmniú mar Roinn 'ceannais' le haghaidh nithe a bhaineann le polasaí forbairt tuaithe. Cuirfear an téarma "Forbairt Tuaithe" le teideal na Roinne. Chomh maith le hionadaíocht dhíreach ag leibhéal Rialtais a chur ar fáil tríd an Aire don chlár oibre maidir le polasaí forbartha tuaithe cinnteofar leis an socrú seo go mbeidh fócas leanúnach polasaí ann le haghaidh riachtanas forbartha tuaithe agus uilechuimsitheachta sóisialta i limistéir thuaithe. Cinnteofar freisin go mbeidh idirghníomhaíocht chomhréireach chomhtháite ann leis an AE agus léireoidh sé sin an staid ina dtugtar aitheantas d'fhorbairt tuaithe mar dhara 'colún' an Chomhbheartais Talmhaíochta (CAP) agus ina bhfuil freagracht ar Choimisinéir amháin as talmhaíocht agus forbairt tuaithe. Beidh acmhainn ar leith ann sa Roinn 'ceannais' trína gcuirfear an straitéis a thuairiscítear sa Pháipéar Bán i bhfeidhm agus déanfaidh an Roinn 'ceannais' cur chuige comhtháite cuimsitheach don todhchaí a fhorbairt agus a chur chun cinn. Déanfaidh an Roinn iarracht chun a chinntiú go mbeidh cur chuige comhordaithe ann thar réimse Ranna i dtaca le ceisteanna a bhaineann le Ranna éagsúla faoi mar atá luaite i gcomhthéacs an Tionscnaimh Bainistíochta Straitéisí sa tseirbhís phoiblí agus le linn an phróisis forbartha bunóidh sí na ceangail riachtanacha le struchtúir réigiúnacha agus struchtúir áitiúla.

Fochoiste Comh-Aireachta; Coiste Polasaí Idir-Rannach
Má tá an creat polasaí le haghaidh forbairt tuaithe le cur i bhfeidhm go héifeachtach tá sé thar a bheith tábhachtach go gcinnteofar go mbeidh comhordú ann idir leibhéil éagsúla Rialtais. Go praiticiúil fanfaidh polasaithe Rialtais i bhfoirm ingearach agus earnálach i dtaca lena bhfeidhm agus lena gcur i bhfeidhm. Ach is é an straitéis atá sa Pháipéar Bán ná go ndéanfar creat polasaí atá ilearnalach lánpháirtithe agus comhordaithe go maith agus a thugann aghaidh ar cheisteanna polasaí phoiblí nach dtagann faoi chúram aon Roinne Stáit áirithe a cheapadh agus a chur i bhfeidhm.

Déanfaidh Fochoiste Comh-Aireachta faoi cheannas an Taoisigh agus ina bhfuil Airí agus Airí Stáit a bhfuil baint shuntasach acu i leith freagrachtaí polasaí a fhearann ar fhorbairt tuaithe a chinntiú go mbeidh comhordú polasaí ann ag an leibhéal is airde agus déanfaidh an fochoiste sin faireachán ar fheidhmiú na straitéise a thuairiscítear sa Pháipéar Bán.

Ag an leibhéal oifigiúil déanfaidh Coiste Polasaí Idir-Rannach faoi cheannas na Roinne Talmhaíochta agus Bia agus ina bhfuil oifigigh shinsearacha ó Ranna iomchuí tuairisc a thabhairt go díreach don Fhochoiste Comh-Aireachta.

Déanfaidh an Fochoiste Comh-Aireachta agus an Coiste Polasaí Idir-Rannach iarracht chun a chinntiú go mbeidh comhlántacht ceangail éifeachtacha agus comhordú polasaí ann ag an leibhéal náisiúnta ag an leibhéal réigiúnach agus ag an leibhéal áitiúil agus beidh ról tábhachtach acu i dtaca le comhoibriú ilghníomhaireachta crosrannach a chothú agus a fhorbairt.

An leibhéal réigiúnach agus an leibhéal áitiúil
Le gur féidir an fhorbairt réigiúnach chothromaithe arb é is bonn don Pháipéar Bán a bhaint amach tá gá le struchtúir institiúideacha chun pleanáil agus comhordú a dhéanamh ar fheidhmiú polasaí ag an leibhéal réigiúnach agus ag an leibhéal áitiúil. Tá na struchtúir trnína saothrófar forbairt réigiúnach leagtha amach i gCaibidil 6.2.

áirítear ar thréithe an chreata institiúidigh láithrigh easpa comhordaithe i gcásanna áirithe i dtéarmaí na réimsí oibríochta spásúla de chuid comhlachtaí Stáit. Le gur fusa cur chuige a bheith ann atá níos lánpháirtithe agus comhordaithe is ceart do ghníomhaireachtaí agus comhlachtaí poiblí a bheith ag oibriú laistigh de theorainneacha críche comhchosúla. Tá rún daingean ag an Rialtas réigiúin chomhchoiteanna oibríochta a bhunú agus teorainneacha comhlachtaí agus gníomhaireachtaí Stáit a chomhchuibhiú ar an mbonn céanna le limistéir oibríochta na núdarás Réigiúnach.

Fóram Náisiúnta Forbartha Tuaithe
D'fhonn sainaithint scrúdú agus measúnú a dhéanamh ar shlí struchtúraithe maidir leis an taithí luachmhar a fuarthas ó fheidhmiú polasaí go háirithe i dtaca le forbairt áitiúil agus gníomhartha píolóta agus d'fhonn a chinntiú go ndéantar ceachtanna luachmhara a bhreithniú go córasach i gcomhair iad a áireamh sa ghnáthpholasaí bunófar Fóram Náisiúnta Forbartha Tuaithe chun díospóireacht a dhéanamh ar cheisteanna reatha chun athbhreithniú a dhéanamh ar chláir láithreacha lena dtionchar a chinneadh agus chun freagraí oiriúnacha polasaí a shainaithint d'fhadhbanna tuaithe. Beidh comhaltas leathan ar an bhFóram lena n-áirítear Ranna Rialtais gníomhaireachtaí Stáit na Tionóil agus na húdaráis Réigiúnacha údaráis áitiúla na comhpháirtithe sóisialta comhlachtaí fobartha tuaithe agus an earnáil leathan dheonach agus phobail.

Socruithe Thuaidh Theas
Tá roinnt de na pobail is mó míbhuntáiste - iad sin ina bhfuil na leibhéil is airde bochtaine agus eisiaimh shóisialta - suite i limistéir theorann. Le tamall de bhlianta ina lán cásanna tá forbairt leithleach déanta i limistéir agus i bpobail a d'fhéadfadh comhoibriú a dhéanamh lena chéile chun tairbhe a chéile.

Rinneadh an Coiste Stiúrtha ar Fhorbairt Tuaithe Trasteorann a bhúnú ag an gComhdháil Idir-Rialtasach Angla-éireannach i Meán Fómhair 1991. Is iad téarmaí tagartha an Choiste ar a bhfuil oifigigh shinsearacha de chuid na Roinne Talmhaíochta agus Bia agus na Roinne Talmhaíochta do Thuaisceart éireann ná (a) spreagadh agus scrúdú a dhéanamh i leith an bhealaigh is fearr chun tionscnaimh 'ón mbonn aníos' a chur chun cinn agus taithí ar dhea-chleachtas a mhalartú (b) cabhair a thabhairt i dtaca le huasmhéadú a dhéanamh ar na tairbhí eacnamaíochta agus sóisialta a bhaineann le cláir de chuid an AE le cláir náisiúnta agus le cláir réigiúnacha (c) faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn a dhéanann tionscnaimh áitiúla forbartha tuaithe agus comhordú a dhéanamh ar na bearta a dhéantar chun freastal ar phleananna comhpháirteacha agus comhlántacha a fhorbraíonn pobail trasteorann agus (d) gníomhú mar fhóram chun polasaí agus cleachtais ar an dá thaobh a chomhréiteach le gur fusa dul chun cinn a dhéanamh ar thionscnaimh áitiúla forbartha tuaithe.

Tá rún daingean ag an Rialtas comhoibriú go dlúth le Tuaisceart éireann agus ardtosaíocht a thabhairt do chomhordú iarrachtaí na Ranna agus na ngníomhaireachtaí cuí le linn dóibh cláir a chur i bhfeidhm le haghaidh forbairt eacnamaíochta agus shóisialta agus le linn forbairt a chur chun cinn i limistéir theorann.

De réir fhorálacha Shraith a Dó den Chomhaontú ar Thángthas air sna Caibidlí Ilpháirtí ("Comhaontú Aoine an Chéasta") anuraidh tá líon áirithe limistéar sainaitheanta le haghaidh tuilleadh comhoibrithe trí mheán comhlachtaí láithreacha i ngach dlínse ar leithligh. Faoi na socruithe sin agus le comhaontú na Comhairle Airí Thuaidh Theas samhlaítear gurb é a bheidh i ról an Choiste Stiúrtha ná

  • an comhoibriú is mó is féidir a chur chun cinn i dtaca le feidhmiú clár forbartha tuaithe agus i dtaca le clár AE
  • eolas a mhalartú maidir le taithí agus dea-chleachtas sa dá dhlínse a mhéid a bhaineann le forbairt tuaithe agus
  • scrúdú a dhéanamh ar an scóip atá ann le haghaidh cur chuige comhchoiteann i dtaobh na féidearthachtaí a bhaineann le forbairt a dhéanamh ar straitéisí agus taighde forbartha tuaithe a fhorbairt ar bhonn trasteorann.

Oibreoidh an Coiste Stiúrtha de réir mar is cuí i gcomhairle leis an gComhlacht Forfheidhmithe Thuaidh Theas ar Chláir Speisialta AE.

"Promhadh Tuaithe"

Má dhéanann feidhmiú polasaí idirdhealú in aghaidh pobal agus limistéar tuaithe cuirfear torthaí an gheilleagair náisiúnta agus comhtháthú sóisialta i mbaol. Cuid riachtanach den straitéis atá leagtha amach sa Pháipéar Bán is ea fócas réigiúnach agus tuaithe a bheith san áireamh i bpolasaithe earnálacha lena chinntiú gurb ionann feidhmiú polasaí agus freagra cuí ar riachtanais pobal tuaithe.

Déanfaidh gach Roinn nósanna imeachta riaracháin a thabhart isteach do "promhadh tuaithe" lena chinntiú gurb eol don lucht déanta polasaí an tionchar dóchúil a bheidh ag tograí ar phobail tuaithe. Cabhróidh oibriú na nósanna imeachta sin ag gach leibhéal den chreat institiúideach go mór i dtaca leis an straitéis le haghaidh forbairt eacnamaíochta agus shóisialta limistéar tuaithe a lánpháirtiú le cuspóirí agus prionsabail tionscnamh polasaí eile agus go háirithe leis an Straitéis Náisiúnta Frithbhochtaine.

Athbhreithniú agus Measúnú
Is ionann an Páipéar Bán agus ráiteas i dtaobh thiomantas an Rialtais maidir le pobail bhríomhara tuaithe a choimeád ar marthain. Ní hé deireadh an scéil é ar ndóigh. Is próiseas leanúnach é ceapadh agus feidhmiú polasaí. Tá a lán dúshlán le sárú ag limistéir thuaithe ina n-iarrachtaí chun bheith páirteach go hiomlán san fhorbairt náisiúnta idir eacnamaíoch agus shóisialta. D'fhonn riachtanais pobal tuaithe amach anseo a shainaithint agus d'fhonn éifeachtacht agus éifeachtúlacht an phróisis forbartha tuaithe a mheasúnú tá sé riachtanach go ndéanfar athbhreithniú leanúnach ar an straitéis a thuairiscítear sa Pháipéar Bán agus ina theannta sin go ndéanfar clár cuimsitheach taighde a chur i gcrích a chabhróidh le ceapadh polasaí amach anseo.

Chun soláthar a dhéanamh maidir le hathbhreithniú agus anailís bunóidh an Rialtas Ciste Forbartha Tuaithe chun taighde lena n-áirítear comhoibriú i dtaca le taighde polasaí-dhírithe a dhéanfaidh eagraíochtaí taighde agus institiúidí triú leibhéal measúnú agus más cuí gníomhartha píolóta a mhaoiniú. An Roinn 'ceannais' a riarfaidh an Ciste agus tacóidh sé le tascanna sonracha a bheidh dírithe ar shaincheisteanna tábhachtacha polasaí d'fhonn cur chuige bríomhar anailíseach a éascú i dtaca le comhairle a chur ar fáil don lucht déanta polasaí. éascóidh sé aiseolas criticiúil maidir le nithe den sórt seo a leanas

  • measúnú a dhéanamh ar thionchar éifeachtacht agus comhlántacht polasaithe earnálacha agus socruithe institiúideacha.
  • sonraí a chainníochtú agus a bhailiú maidir le treochtaí scrúdú a dhéanamh ar athruithe struchtúracha agus ar shaincheisteanna a fhearann ar an bpobal tuaithe
  • deiseanna ioncaim agus fostaíochta a shainaithint
  • scrúdú a dhéanamh ar cheisteanna inscne agus ar cheisteanna a bhaineann le heisiamh tuaithe

dea-chleachtas a shainaithint agus a chur chun cinn i dtaca le feidhmiú polasaí.