By using this website, you consent to our use of cookies. For more information on cookies see our privacy policy page.

Text Size: a a
Home A-Z Index Subscribe/RSS Contact Us Twitter logo small white bird

11. BARRA AGUS GORTÓIREACHT

BARRA

SCÉIM DEIMHNITHE SÍOLTA

Is córas dearbhaithe cáilíochta atá i gceist leis an scéim deimhnithe síolta lena ndéantar rialú agus iniúchadh oifigiúil ar shíolta atá le cur ar an margadh. Go bunúsach, is éard atá i gceist leis an gcóras go ndeimhneofar go bhfuil i sac, paicéad nó bosca síolta na síolta a luaitear ar an lipéad agus gur táirgeadh, gur iniúchadh agus gur grádaíodh na síolta de réir cheanglais Scéim Deimhnithe. Is é an cuspóir is mó a bhaineann leis an scéim deimhnithe síolta ná síolta ar ardchaighdeán a sholáthar d'fheirmeoirí agus do shaothróirí eile, a bhfuil a dtuairisc ó thaobh a gcéannachta fíor, ina bhfuil ardleibhéal glaine agus cumas péactha agus atá saor ó chineálacha áirithe lotnaidí agus galar. Is é caighdeán na síolta is tábhachtaí agus barra á dtáirgeadh, mar gheall go mbíonn síolta ardchaighdeáin bunriachtanach go bhfaighfear táirgeacht mhaith agus torthaí maithe as na barra, agus laghdaítear a dhóichí go gclisfidh barr má úsáidtear síolta ardchaighdeáin. Rinneadh síolta eorna, coirce, cruithneachta, triteacáil, pónairí leathana, ráibe síl ola, agus prátaí síl a dheimhniú in 2009.

Is córas oifigiúil é an Scéim Deimhnithe Síolta a dtacaítear leis trí reachtaíocht an AE agus trí reachtaíocht náisiúnta agus trí phrótacail Idirnáisiúnta lena chinntiú go ndéantar síolta a tháirgeadh, a iolrú agus a mhargú de réir chaighdeáin agus chórais réamhchinntithe, agus go gcoinneofar sláine ghéiniteach an táirge ar bun ag an am céanna. Is cuid de chóras níos leithne de thrádáil idirnáisiúnta é, a chuimsíonn pórú plandaí, cearta póraitheoirí plandaí, acmhainní géiniteacha plandaí agus bithéagsúlacht. Faoi dhlí an AE agus dhlí na hÉireann, tá sé mídhleathach síolta neamhdheimhnithe a chur ar an margadh.

Tá seacht dTreoir um Shíolta ón AE ann, a dhéanann foráil do chomhchaighdeáin do dheimhniú síolta thar Bhallstáit an AE, agus, go ginearálta, saorghluaiseacht ar shíolta deimhnithe. Is é an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia an t-údarás ainmnithe chun an Scéim Deimhnithe Síolta a chur i bhfeidhm in Éirinn.

Caithfear conradh a bhunú idir an saothróir agus an ceannaí síolta chun síolta deimhnithe de bharra ar féidir iad a chomhcheangail a tháirgeadh. Tá roinnt coinníollacha ordaithe maidir le hoiriúnacht an tsuímh chun barr síolta a fhás. Déantar maoirseacht ar tháirgeadh síolta le cigireachtaí agus sampláil oifigiúil sna céimeanna allamuigh, tógála isteach síolta, pacáistithe agus lipéadaithe den táirgeadh. Ní éilítear conarthaí i gcás prátaí síl ach caithfidh saothróirí iarratas a dhéanamh leis an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia sula gcuirfear barra. Sula gcuirfear an barr, caithfear sampláil agus tástáil oifigiúil a dhéanamh ar ithir i dtalamh a úsáidfear le haghaidh prátaí síl le seiceáil nach bhfuil neimeatóidí cist práta iontu. Ní mór go n-éireoidh le barra atá á bhfás agus le tiúbair a bhainfear in iniúchtaí oifigiúla sula ndeimhneofar síolta.

Déantar an t-ábhar foinse bunaidh do phrátaí síl a tháirgeadh tríd an bpróiseas ar a dtugtar cultúr barrmhíristéama, faoi réir coinníollacha saotharlainne chun leibhéil na ngalar a laghdú. Déantar an chéad ghlúin ('miontiúbair') a tháirgeadh i dteach gloine agus déantar iad sin a iolrú ina dhiaidh thar roinnt glúine sa pháirc chun síolta a tháirgeadh chun barra tráchtála don mhargadh a chur. Déantar miontiúbair a tháirgeadh ag an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Ionad Prátaí Tops i Ráth Bhoth, Co. Dhún na nGall, agus féadfar iad a allmhairiú freisin. Faoi reachtaíocht an AE (Cinneadh 2004/03/CE), tá Éire ar cheann de líon beag limistéar laistigh den AE a aithnítear mar Limistéar Síolta Ardghráid le haghaidh prátaí síl toisc go bhfuil an tír saor ó roinnt galair shuntasacha prátaí faoi láthair atá le fáil i mBallstáit eile. Faoin reachtaíocht seo, ní féidir a mhargú in Éirinn ach prátaí síl 'Pre-basic' (Lipéad Bán le stríoca corcra) agus 'Basic' (Lipéad Bán).

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058811.

 

CLÁRUITHE CINEÁLACHA

Faoi reachtaíocht an AE ní féidir ach síol de chineálacha atá cláraithe sa Chatalóg Náisiúnta de Chineálacha Plandaí Talmhaíochta nó i gCatalóg Chomónta an AE a chur ar an margadh anseo, agus ní mór gach síol margaithe, lena n-áirítear meascáin síolta féir, a dheimhniú go hoifigiúil. Caithfidh cineálacha a bheidh san áireamh sa Chatalóg Náisiúnta a bheith tástáilte faoi rialú oifigiúil agus faoi réir riachtanais an AE.

Foilsítear an Chatalóg Náisiúnta de Chineálacha Plandaí Talmhaíochta go bliantúil. Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil 01 5058811.

 

SEIRBHÍS TÁSTÁLA SÍOLTA

D'fhéadfadh feirmeoirí agus ceannaithe síolta a thástáil le haghaidh glaine agus péactha agus méid síolta fiaile, méid taise, tástáil bhithcheimiceach d'inmharthanacht, meáchan heictilítir srl., ag Saotharlann Tástála Síolta na Roinne. Gearrtar táille le haghaidh na dtástálacha seo.

Tugtar faoi thástálacha do roinnt orgánaigh coraintín ag an tSaotharlann Sláinte Plandaí i mBacastún freisin.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón tSaotharlann Tástála Síolta, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Campas Bhacastúin, Bacastún, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 6157521.

CLÁR MEASÚNAITHE CINEÁLACHA BARR

De réir Threoracha an AE agus reachtaíocht náisiúnta araon is é an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia an t-údarás inniúil in Éirinn chun tabhairt faoi thrialacha V.C.U. (Luach do Shaothrú agus Úsáid) do chineálacha barr a bhaint amach. Bronntar stádas dearfach V.C.U. ar chineálacha nua ina léirítear fiúntas ardchéimiúil.

Déantar na trialacha seo, ar a dtugtar Trialacha um Liosta Náisiúnta thar íostréimhse de dhá bhliain, go príomha ag Ionaid Measúnaithe Cineálacha Barr na Roinne ag Feirm Bhacastúin (Ceanncheathrú), Moorepark, Baile Átha an Rí, Cill Daltún agus Ráth Bhoth. Tá cineálacha a chomhlíonann caighdeáin inghlactha do VCU (agus DUS*) araon incháilithe le bheith cláraithe sa Chatalóg Náisiúnta de Chineálacha Plandaí Talmhaíochta.

*Ní thugtar faoi thástálacha DUS (Soiléir, Aonfhoirmeach, Seasmhach) in Éirinn ach amháin ar chineálacha prátaí, a fhástar sa bhaile go ginearálta.

Réimnítear cineálacha dea-gheallúnacha ó na Trialacha um Liosta Náisiúnta chuig Trialacha um Liosta Molta, a thógann íostréimhse 3 bliana. Déantar na trialacha seo ag na hionaid thuas agus ar fheirmeacha tráchtála a roghnaítear tíre de bhun moltaí ó Oifigigh Forbartha Teagasc. Caithfidh cineálacha atá san áireamh sna trialacha um Liosta Náisiúnta/Molta comhcheangailte a thástáil ar feadh íostréimhse de 3 bliana sula féidir smaoineamh ar iad a chur isteach sa Chatalóg Náisiúnta agus ar an Liosta Molta.

Tá trialacha á ndéanamh ar na barra seo a leanas faoi láthair; Gránbharra (Cruithneacht, Eorna agus Coirce), Grán Buí Foráiste, Luibhre (Féar agus Seamair), Prátaí agus Ráib Síl Ola.

Eisítear Liostaí Molta de na cineálacha is fearr i dtrialacha gach bliain de na príomhspeicis barr.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058811.

ACMHAINNÍ GÉINITEACHA PLANDAÍ

Soláthraíonn an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia cúnamh airgeadais ar mhaithe le caomhnú agus úsáid inbhuanaithe acmhainní géiniteacha plandaí agus ainmhithe. Déantar gairm ar thionscadail oiriúnacha go bliantúil.

Ina theannta sin, coinníonn an Roinn banc géinte de sheanchineálacha arbhair agus prátaí agus déantar comhordú ar thacaíochtaí ó Eagraíochtaí an AE agus ó Eagraíochtaí Idirnáisiúnta atá dírithe ar acmhainní géiniteacha a chaomhnú.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058811.

PRÁTAÍ

AN tACHT UM CHLÁRÚ FÁSÓIRÍ PRÁTAÍ AGUS PACÁLAITHE PRÁTAÍ

Faoi na hAchtanna um Chlárú Fásóirí Prátaí agus Pacálaithe Prátaí, 1984 agus 2004, caithfidh gach duine is fásóir prátaí lena ndíol nó is pacálaí prátaí lena ndíol clárú leis an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia. Tá táille clárúcháin aonuaire de €19 le n-íoc.

Ní féidir prátaí a dhíol ach amháin más saothróir cláraithe a d'fhás iad agus pacálaí cláraithe a phacáil iad. Ní féidir le duine prátaí a dhíol i bpacáiste mura mbíonn uimhir chláraithe an tsoláthróra chláraithe agus an phacálaí chláraithe araon ar an bpacáiste.

Tá sé riachtanach mar chuid de Rialacháin a rinneadh faoin Acht go gcoinneodh saothróirí agus pacálaithe araon taifid mhionsonraithe ar mhéideanna a dhíoltar/a cheannaítear. Cinntíonn na taifid seo gur féidir le prátaí atá ar díol ar leibhéal an mhiondíola a rianú ar ais chuig na soláthraithe nó na pacálaithe aonair.

CAIGHDEÁIN DO DHÍOLACHÁN PRÁTAÍ

Caithfidh prátaí a dhíoltar nó a dtairgtear iad lena ndíol riachtanais na Rialachán um Chaighdeáin Bhia (Prátaí) a chomhlíonadh. Ní mór caighdeán maith a bheith iontu agus ní mór iad a dhíol ar leithligh de réir an chineáil agus a dhíol sna réimsí méide ordaithe. Caithfidh pacáistí a mharcáil leis an gcineál práta agus an réimse méide. Caithfidh pacáistiú a bheith ábalta taiseacht a ionsú agus aer a ligean isteach. Ní bhaineann na Rialacháin le prátaí i gcomhair próiseála nó prátaí atá le honnmhairiú.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058804.

TORTHAÍ AGUS GLASRAÍ

SCÉIM UM CHÚNAMH INFHEISTÍOCHTA DON EARNÁIL GORTÓIREACHTA TRÁCHTÁLA

Tá cúnamh deontais ar fáil faoin Scéim um Chúnamh Infheistíochta chun an Earnáil Gortóireachta Tráchtála a Fhorbairt. Is éard is aidhm leis an scéim cabhair a thabhairt leis an earnáil gortóireachta a fhorbairt, an bheachaireacht san áireamh, trí chúnamh deontais a sholáthar le haghaidh infheistíochtaí caipitil i bplandaí agus i dtrealamh speisialaithe. Is iad cuspóirí na scéime éagsúlú na ngníomhaíochtaí ar fheirmeacha a chur chun cinn; cáilíocht na dtáirgí a fheabhsú; éascú le cleachtais atá neamhdhíobhálach don chomhshaol agus coinníollacha oibre a fheabhsú. Go bunúsach tá an scéim dírithe orthu siúd in áiteanna tuaithe atá bainteach i dtáirgeadh nó atá ag tosú tionscnaimh táirgthe.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058600.

EAGRAÍOCHTAÍ NA dTÁIRGEORÍ

Ciallaíonn Eagraíocht Táirgeoirí aon aonán dlíthiúil, a gcuireann saothróirí torthaí agus glasraí ar bun é as a gconlán féin, agus tógann siad de chúram orthu féin a dtáirgí a mhargú trí struchtúr Eagraíocht na dTáirgeoirí.

Chun aitheantas a fháil ón Roinn seo, caithfidh 5 ball ar a laghad a bheith ag Eagraíocht Táirgeoirí agus caithfidh luach €100,000 ar a laghad a bheith ar luach comhbhailithe bliantúil a dtáirgí margaithe. Is féidir le hEagraíocht Táirgeoirí clár oibriúcháin (plean gnó) a oibriú a mhairfidh ar feadh tréimhse 3 nó 4 nó 5 bliana agus caithfidh an clár sin a bheith formheasta roimhe ré ag an Roinn seo freisin. Tá cúnamh airgeadais ón AE ar fáil d'Eagraíochtaí Táirgeoirí aitheanta i dtreo na gcostas incháilithe a bhaineann lena gcláir oibriúcháin formheasta a chur i bhfeidhm.

Is féidir tuilleadh sonraí a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5053578.

SCÉIM DEIMHNIITHE

Tá Scéim Deimhnithe i bhfeidhm d'ábhar plandaithe torthaí boga. Tá liosta déanta de tháirgeoirí deimhnithe de stoic shláintiúla de chineálacha molta sútha talún.

Is féidir tuilleadh sonraí a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058885.

CAIGHDEÁIN MHARGAÍOCHTA EORPACHA DO THORTHAÍ AGUS GLASRAÍ ÚRA

Tá Caighdeáin Mhargaíochta an Chomhphobail Eorpaigh ann d'fhormhór na dtorthaí agus na nglasraí úra. Is é an fheidhm atá leis na caighdeáin a chinntiú go mbaineann caighdeán inghlactha le táirgí rialaithe a chuirtear ar díol agus go mbíonn siad lipéadaithe go cuí. Baineann na caighdeáin le táirgí a fhástar sa bhaile agus le táirgí allmhairithe síos tríd an slabhra dáileacháin ar fad chomh maith le táirgí a dhéantar a onnmhairiú. Bíonn an trádálaí a dhíolann táirgí nó a chuireann iad ar fáil lena ndíol freagrach as a chinntiú go gcomhlíonfaidh na táirgí sin an caighdeán margaíochta ábhartha. Déanann oifigigh na Roinne cigireacht ar tháirgí go rialta chun a chinntiú go gcomhlíontar na caighdeáin. Tá ceanglais do thrádálaithe chomh maith le pionóis as na caighdeáin a shárú leagtha síos i Rialachán na gComhphobal Eorpach (Caighdeáin Mhargaíochta) (Barra agus Olaí) 2010 (I.R. Uimh. 153 de 2010).

Is féidir sonraí faoi Chaighdeáin Mhargaíochta an Chomhphobail Eorpaigh le haghaidh torthaí agus glasraí úra a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5053578.

RIALÚ FIAILÍ DÍOBHÁLACHA

Faoin Acht um Fhiaile Dhíobhálach, 1936 is cion é gan fás agus scaipeadh fiailí díobhálacha a chosc. Caithfidh úinéirí agus áititheoirí talún a chinntiú go gcloíonn siad le forálacha an achta. Is iad na fiailí díobhálacha, a gcaithfear iad a rialú, ná buachalán, feochadán, copóg agus coirce fiáin.

Le haghaidh modhanna rialaithe, téigh i dteagmháil leis an gComhairleoir Teagasc Áitiúil, nó déan tagairt do bhileog fíricí Teagasc faoi bhuachalán ar www.teagasc.ie.

SCÉIMEANNA CÚNAIMH

CÚNAMH D'ÚSÁIDEOIRÍ STÁIRSE

Is scéim de chuid an AE é seo faoina féidir le hiarratasóirí incháilithe éileamh a dhéanamh ar Aisíoc ar Tháirgeadh le haghaidh úsáid stáirse a táirgeadh ó ghrán buí, cruithneacht nó rís. In Éirinn, is sna tionscail déantúis páipéar agus ceimiceacha atá na príomhúsáideoirí.

SCÉIM CÚNAIMH D'FHODAR DÍHIODRÁITITHE

Is scéim de chuid an AE é seo faoina féidir le próiseálaithe fodar díhiodráitithe cúnamh a éileamh .i. féar triomaithe i bhfoirm mine nó pillíní bia. Tá sciar 5,000 tona de chuóta bliantúil an AE ag Éirinn.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg APS, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Caisleán Bhaile Sheonach, Co. Loch Garman. Teil: 053 9163400.

CÚNAMH PRÓISEÁLA DO LÍON AGUS DO CHNÁIB A FHÁSTAR I gCOMHAIR GAIRBHSÍ

Déanann Rialacháin an AE soláthar do chúnamh próiseála do líon agus do chnáib a fhástar i gcomhair gairbhsí. Ní mór don phróiseálaí formheasta conradh le haghaidh próiseála a chur i gcrích leis an saothróir. Tá sé riachtanach do shaothróirí sonraí dá mbarra lín agus cnáibe a áireamh ar a n-iarratas Aoníocaíochta. Sula féidir cnáib a fhás, caithfear ceadúnas a fháil ón Roinn Sláinte agus Leanaí.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ó Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath 2, Teil: 01 6072037.

BEACHAIREACHT / MIL

Déantar an earnáil beachaireachta a rialáil le reachtaíocht an AE agus le reachtaíocht náisiúnta. Faoin reachtaíocht seo, déanann tréidlianna beacha a iniúchadh le féachaint an bhfuil galair infhógartha áirithe orthu. Is iad seo a leanas na galair atá ar an liosta sin faoi láthair: Galar Bréanlarbhaí (Cineál Mheiriceá agus Cineál na hEorpa), ciaróg choirceoige bheag agus fíneog Tropilaelaps. Caithfidh beachairí fógra a thabhairt don Roinn seo faoi gach ráig a mheastar a bheith ann d'aon cheann de na galair sin ina gcoirceoga nó ina gcóilíneachtaí. Déantar sláinte bheacha a dheimhniú san áit as a dtagann siad sa tír óna bhfuil siad á n-onnmhairiú agus déantar seiceálacha orthu ag a gceann scríbe sa tír a n-allmhairítear chuici iad.

Tá cúnamh deontais ar fáil le haghaidh saináiseanna agus saintrealamh beachaireachta faoin Scéim um Chúnamh Infheistíochta leis an Earnáil Gortóireachta Tráchtála a Fhorbairt.

Caithfidh mil a chuirtear ar fáil lena díol don tomhaltóir Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Margú Meala) 2003 (I.R. Uimh. 367 de 2003) a chomhlíonadh. Is éard is aidhm leis na rialacháin seo a chinntiú go mbaineann cáilíocht inghlactha leis an mil agus go mbeidh sí lipéadaithe go cruinn, go háirithe maidir lena foinse. Déanann an Roinn seo cigireacht lena chinntiú go gcomhlíontar na rialacháin sin agus cuirtear pionóis i bhfeidhm i gcás go sáraítear iad.

Spreagtar beachairí le clárú leis an Roinn chun críocha sláinteachas bia agus eisítear uimhir chláraithe uathúil beachaire dóibh.

Cuireann Teagasc seirbhís chomhairleach agus seirbhís dhiagnóisithe galar ar fáil do bheachairí. Tá faisnéis ar fáil ó líonra oifigí áitiúla Teagasc.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058804.

SLÁINTE AGUS TRÁDÁIL PLANDAÍ / LEASACHÁIN

CAIGHDEÁIN MHARGAÍOCHTA DO THORTHAÍ AGUS GLASRAÍ ÚRA

Tá Caighdeáin Mhargaíochta an Chomhphobail Eorpaigh ann do réimse leathan de thorthaí agus ghlasraí úra. Tá sé mar fheidhm ag na caighdeáin a chinntiú gur táirgí rialaithe a chuirtear ar fáil don tomhaltóir a bhfuil caighdeán inghlactha ann agus atá lipéadaithe go cruinn. Baineann na caighdeáin le caighdeán, méid, cur i láthair agus marcáil ar tháirge úr rialaithe. Baineann na caighdeáin seo le táirgí a fhástar sa bhaile agus le táirgí allmhairithe a chuirtear ar fáil lena ndíol ar leibhéil mhórdhíola agus mhiondíola ar fud na tíre agus le táirgí atá á n-onnmhairiú. Is ar an trádálaí a thiteann an fhreagracht chun a chinntiú go gcomhlíonann táirge atá díolta nó á dhíol na caighdeáin mhargaíochta. Déanann oifigigh na Roinne cigireacht ar tháirge chun a chinntiú go bhfuil na caighdeáin á gcomhlíonadh. Tá pionóis ann má dhéantar na caighdeáin mhargaíochta a shárú.

Is féidir sonraí faoi na caighdeáin atá forordaithe le haghaidh na dtáirgí éagsúla a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058786.

SLÁINTE AGUS TRÁDÁIL PLANDAÍ/LOTNAIDICÍDÍ

Tá Éire saor ó go leor de na drochghalair agus lotnaidí a bhfuil tionchar acu ar phlandaí agus ar bharra agus dá bharr sin tá ardchaighdeán sláinte plandaí sa tír. Feidhmíonn an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia rialuithe faoi reachtaíocht náisiúnta agus faoi reachtaíocht an AE araon chun an t-ardchaighdeán sláinte seo a choinneáil ar bun. Ba chóir go gcuirfí fógra láithreach maidir le tarlú neamhghnách galair nó lotnaidí chuig Seirbhís Cosanta Plandaí na Roinne.

RIALACHA AN AE

Feidhmíonn córas comónta de rialuithe sláinte plandaí laistigh den AE. Ceann de ghnéithe an chórais seo is ea go gcaithfear cigireacht a dhéanamh ar ábhar (plandaí, táirgí plandaí agus nithe áirithe eile), atá faoi réir na rialuithe seo, ar leibhéal a dtáirgthe chun a sheiceáil go gcomhlíontar na ceanglais atá leagtha síos maidir le gluaiseacht laistigh den AE. Caithfidh lipéad, ar a dtugtar pas plandaí, a bheith i dteannta roinnt den ábhar seo nuair atá siad á mbogadh. Sainchiallaíonn sé seo incháilitheacht do ghluaiseacht laistigh den AE agus go sainiúil do ghluaiseacht isteach chuig agus laistigh de chriosanna cosanta ainmnithe. Caithfidh daoine a bhfuil lámh acu i dtáirgeadh agus i ngluaiseacht ábhair ábhartha a bheith cláraithe leis an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia agus a bheith údaraithe chun pasanna plandaí a eisiúint, i gcás gur cuí. Ní cheadaítear ach d'allmhaireoirí cláraithe ábhar a allmhairiú i gcás nach de bhunús an AE é agus go bhfuil sé faoi réir rialuithe maidir le sláinte plandaí. Déantar cigireacht fíteashláintíocha éigeantach ar an ábhar agus é á thabhairt isteach san AE.

Is féidir tuilleadh faisnéise agus foirmeacha iarratais ar chlárú a fháil ón Rannóg Trádála Plandaí, An Rannóg um Beartas, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058885.

COSAINT PLANDAÍ AGUS TÁIRGÍ BITHICÍDÍ

Comhoibríonn an Roinn go dlúth leis na comhlachtaí seo a leanas: an Roinn Sláinte agus Leanaí, an Roinn Comhshaoil agus Rialtais Áitiúil, Údarás Sábháilteachta Bia na hÉireann agus an tÚdarás Sláinte agus Sábháilteachta agus na rialacháin éagsúla á bhfeidhmiú.

CLÁRÚ AGUS ÚDARÚ

Tá táirgí cosanta plandaí, nuair a úsáidtear i gceart iad, ina ngléasra sárluachmhar i dtáirgeadh bairr le haghaidh rialú fiailí, galar agus lotnaidí, agus cuireann siad ar chumas feirmeoirí táirgeacht mhaith de bharra ardchaighdeáin a bhaint amach. Soláthraíonn bithicídí, nuair a úsáidtear i gceart iad, modh éifeachtach díghalraithe agus caomhnaithe do tháirgí, do dhromchlaí agus d'ábhair i dtionscal agus sa teaghlach. Mar sin féin, toisc go bhfuil siad gníomhach go bitheolaíochta, ní mór táirgí cosanta plandaí agus táirgí bithicíde a láimhseáil agus a úsáid go cúramach.

Feidhmíonn an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia rialuithe reachtúla i leith gach táirge cosanta plandaí agus táirge bithicíde a úsáidtear in Éirinn, agus ní féidir a úsáid ach táirgí atá fógartha faoi Rialacháin na gComhphobal Eorpacha (Táirgí Cosanta Plandaí agus Táirgí Bithicíde a Rangú, a Phacáistiú agus a Lipéadú), 2001 nó táirgí atá údaraithe nó cláraithe de réir Rialachán na gComhphobal Eorpach (Táirgí Cosanta Plandaí a Údarú, a Chur ar an Margadh, a Úsáid agus a Rialú), 2003 nó Rialachán na gComhphobal Eorpach (Táirgí Bithicíde a Údarú, a Chur ar an Margadh, a Úsáid agus a Rialú), 2001. Is coir atá faoi réir ionchúisimh é táirgí cosanta plandaí agus táirgí bithicíde a úsáid i slí ar bith lena sárófar na coinníollacha gaolmhara atá liostaithe ar lipéad an táirge.

Tugann an Roinn faoi chigireacht go rialta chun a chinntiú go gcomhlíonann gach táirge cosanta plandaí agus táirge bithicíde dá gcuirtear ar an margadh agus dá n-úsáidtear rialacháin ábhartha an AE. Ba chóir d'úsáideoirí táirgí cosanta plandaí agus táirgí bithicíde na coinníollacha úsáide ar an lipéad a leanúint.

Foilsíonn an Roinn liosta de tháirgí cosanta plandaí atá údaraithe, glanta, fógartha nó ceadaithe le cur ar an margadh faoi na Rialacháin ábhartha.

LEIBHÉIL IARMHAR

Tá sé mídhleathach táirgí bia a chur ar an margadh i gcás go bhfuil leibhéal iarmhar lotnaidicídí iontu atá níos airde ná an uasmhéid cheadaithe atá leagtha síos leis na Rialacháin ábhartha. Foilsíonn an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia Tuarascáil bhliantúil ar Iarmhair Lotnaidicídí i mBia.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058885 agus an tSeirbhís Rialaithe Lotnaidicídí, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Bacastún, Co. Chill Dara. Teil: 01 6157552.

AOLCHLOCH MHEILTE AGUS LEASACHÁIN

Tá caighdeáin dhlíthiúla ordaithe do dhíolachán aolchloch mheilte agus leasachán chun a chinntiú go bhfaigheann feirmeoirí an caighdeán agus an foirmiú ceart. Ní mór an díoltóir ráiteas a thabhairt don cheannaí ag taispeáint anailís an ábhair. Déanann an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia seiceálacha ar ábhar atá ar díol agus tógtar samplaí lena n-anailísiú go hoifigiúil. Tógtar gníomh oiriúnach i gcás shárú na Rialachán.

SEIRBHÍS ANAILÍSEACH

Is féidir le haon fheirmeoir a cheapann go bhféadfadh aolchloch mheilte a ceannaíodh a bheith lochtach iarratas a chur chuig an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia chun go dtógfar sampla oifigiúil lena anailísiú. Ba chóir d'iarratais ar shampláil/anailísiú oifigiúil a bheith faighte ag an Roinn laistigh d'ocht lá is fiche de sheachadadh an ábhair cheannaithe agus a bheith i dteannta táille de €6.35 i ngach cás.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ón Rannóg um Beartais, Tháirgeadh agus Shábháilteacht Barr, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Foirgneamh Riaracháin, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara. Teil: 01 5058766.