By using this website, you consent to our use of cookies. For more information on cookies see our privacy policy page.

Text Size: a a
Home A-Z Index Subscribe/RSS Contact Us Twitter logo small white bird

14. SEIRBHÍSÍ RIALTAIS EILE

AN ROINN GNÓTHAÍ POBAIL, COMHIONANNAIS AGUS GAELTACHTA

AN CLÁR UM FHORBAIRT TUAITHE IN ÉIRINN 2007-2013, Aguisín 3 agus 4

Méadóidh an maoiniú a bhí ar fáil le gníomhaíochtaí a bhaineann le LEADER a sheachadadh faoi Aguisíní 3 agus 4 den Chlár um Fhorbairt Tuaithe 2007-2013 beagnach faoi thrí ó €150m le haghaidh na tréimhse 2000-2006 go €425.4m le haghaidh na tréimhse 2007-2013. Cuireadh tús leis na haguisíní sin a chur i bhfeidhm i mí Feabhra 2009.

Tá sé d'aidhm ag bearta faoin gclár go gcomhlíonfar cuspóirí buntábhachtacha an Chláir le cáilíocht na beatha a fheabhsú i gceantair tuaithe agus eacnamaíocht na tuaithe a éagsúlú mar seo a leanas:

  • Gníomhaíocht eacnamaíochta agus rátaí fostaíochta a mhéadú in eacnamaíocht níos leithne na tuaithe trí éagsúlú ar an bhfeirm i ngníomhaíochtaí neamhthalmhaíochta a mholadh;
  • Tacú le cruthú agus forbairt micreafhiontar in eacnamaíocht níos leithne na tuaithe;
  • Turasóireacht tuaithe a spreagadh, atá bunaithe ar fhorbairt inbhuanaithe ar acmhainní nádúrtha, oidhreacht chultúrtha agus nádúrtha na hÉireann;
  • Rochtain ar sheirbhísí bunúsacha le haghaidh mhuintir na tuaithe a fheabhsú trí dhul i ngleic le saoráidí caitheamh aimsire neamhdhóthanacha, mar shampla;
  • Sráidbhailte agus na ceantair timpeall orthu a athghiniúint trína gcuid deiseanna eacnamaíochta agus cáilíocht na beatha a fheabhsú;
  • An oidhreacht thógtha agus nádúrtha a chothabháil, a athchóiriú agus a uasghrádú.

Tá na bearta aonair faoin gClár, lena n-áirítear leithdháiltí táscacha, liostaithe thíos:

  • Éagsúlú gníomhaíochtaí do theaghlaigh feirme go dtabharfar faoi ghníomhaíochtaí nach gníomhaíochtaí talmhaíochta iad - €16.66m;
  • Tacaíocht chun gnó a chruthú agus a fhorbairt - €48.26m;
  • Gníomhaíochtaí turasóireachta a spreagadh - €45.4m;
  • Seirbhísí bunúsacha d'eacnamaíocht agus do phobal na tuaithe - €49.61m;
  • Athnuachan agus forbairt sráidbhailte - €54.2m;
  • Caomhnú agus uasghrádú oidhreacht na tuaithe - €51.7m;
  • Oiliúint agus faisnéis ar scileanna oiriúnaithe agus scileanna nua - €29.45m; agus
  • Tionscadail chomhoibre a chur i bhfeidhm - €10.7m.

Rinneadh teagmháil le 36 Grúpa Gníomhaíochta Áitiúla, ar ar tugadh cuideachtaí LEADER roimhe seo, chun an Clár a sheachadadh ar fud na hÉireann agus ba cheart d'aon duine ar suim leo cur isteach ar mhaoiniú teagmháil a dhéanamh leis na Grúpaí sin go díreach. Tá faisnéis ábhartha lena n-áirítear sonraí teagmhála na nGrúpaí Gníomhaíochta Áitiúla ar fáil ar láithreán Gréasáin na Roinne Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta ag www.pobail.ie.

CLÁR

Tugadh an clár CLÁR isteach in 2001 chun aghaidh a thabhairt ar bhánú na tuaithe agus ar easnaimh i mbonneagar agus i seirbhísí i gceantair tuaithe. Déanann an clár comhordú ar fhoinsí reatha de mhaoiniú poiblí agus príobháideach agus cuireann sé maoiniú breise ar fáil le bonneagar eacnamaíochta agus sóisialta ar scála beag a chur ar fáil le cabhrú le pobail tuaithe.

Is iad na ceantair a chlúdaítear le CLÁR na ceantair inar fulaingíodh laghdú 35% ar an meán ar an daonra in aghaidh an chontae idir 1926 agus 2002, ach amháin leithinis Chuaille. Cuireadh an leithinis sin san áireamh mar gheall ar na deacrachtaí áirithe a chuaigh don cheantar sin mar gheall ar an nGalar Crúibe is Béil. Feidhmítear CLÁR i 23 contae anois agus freastalaíonn sé ar dhaonra de beagnach 727,000. Is féidir teacht ar léarscáileanna na gceantar CLÁR ar an láithreán Gréasáin seo a leanas: http://www.pobail.ie/en/RAPIDandCLAR/CLAR/CLARtargetareas/.

Soláthraíonn CLÁR maoiniú nó cómhaoiniú i dteannta le Ranna eile Rialtais, gníomhaireachtaí Stáit agus Údaráis Áitiúla a bhfuil sé d'aidhm leo dlús a chur le hinfheistíocht i bhforbairtí a roghnaítear mar fhorbairtí a dtabharfar tús áite dóibh. Tacaíonn na hinfheistíochtaí sin le bonneagar fisiciúil, eacnamaíoch agus sóisialta thar réimse leathan de bhearta. Leis na bearta a tugadh isteach faoin gClár, léirítear na nithe a d'aithin na pobail sna ceantair a roghnaíodh mar nithe dá dtugann siad tús áite. Clúdaíonn scéimeanna CLÁR go leor forbairtí éagsúla amhail Scéimeanna Uisce agus Séarachais, Comharthaíocht Dhátheangach, Tionscadail Chaipitil don Spórt, Tionscadail Sláinte, Áiseanna Súgartha Lasmuigh do Scoileanna agus Tionscadail cois cósta. In 2009, caitheadh €13.6m ar na bearta éagsúla. Sna blianta 2009-2006, caitheadh €131m ar infheistíochtaí faoin gclár. Tá buiséad €8m leithdháilte ar an gclár i gcomhair 2010. De thoradh an laghdaithe ar an leithdháileadh i gcomhair 2010, ní ghlacfar le hiarratais nua le haghaidh go leor de na bearta faoin gClár ar cuireadh clabhsúr leo i mí Lúnasa 2008.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ó Rannóg CLÁR, an Rannóg Forbartha Tuaithe, An Roinn Gnóthaí Pobail, Comhionannais agus Gaeltachta, Sráid Teeling, Tobar an Choire, Co. Shligigh. Teil: 071-9186700.

INTERREG IVA

FOTHÉAMA NA FORBARTHA TUAITHE (TOSAÍOCHT 2, TÉAMA 2.1)

Is é INTERREG IVA (2007-2013) comharba Chlár INTERREG IIIA an AE. Is é is aidhm leis an gclár nua go dtabharfar aghaidh ar fhadhbanna eacnamaíocha agus sóisialta, a méadaíodh de bharr teorainneacha talún agus muirí. Tá sé d'aidhm leis an gclár comhtháthú na gcríoch a chur chun cinn fosta. Leis an gclár seo, tabharfar ar aghaidh gnéithe buntábhachtacha na gClár INTERREG 1, INTERREG II agus INTERREG IIIA a bhí ann roimhe seo. Níor feidhmíodh na cláir roimhe ach ar bhonn trasteorann idir Tuaisceart Éireann/Éireann. Tar éis don Aontas Eorpach ath-shainmhíniú a dhéanamh ar theorainneacha muirí áfach, gné shuaithinseach a ghabhann leis an gclár seo is ea go bhfuil Iarthar na hAlban cuimsithe ann.

Seachadtar an Clár trí dhá thosaíocht:

Tosaíocht 1: Comhoibriú ar mhaithe le Réigiún Trasteorann Níos Rathúla; agus
Tosaíocht 2: Comhoibriú ar mhaithe le Réigiún Inbhuanaithe Trasteorann.

Le Tosaíocht 2, Téama 2.1 den chlár, táthar ag breathnú ar an mbonneagar trasteorann a fhorbairt i réimsí amhail Teicneolaíocht Faisnéise agus Cumarsáide, iompar, teileachumarsáid, fuinneamh, dramhaíl, fóntais agus cosaint an chomhshaoil. Tá €10m ar fáil ón gClár d'fhothéama na forbartha tuaithe de Thosaíocht 2, Téama 2.1, lena ndíreofar ar mhíbhuntáiste faoin tuath, agus tabharfaidh an Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta rannchuidiú €4m dó.

Is é Foras Chláir Speisialta an AE (SEUPB) a riarann an Clár.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ach dul chuig www.seupb.eu nó trí theagmháil a dhéanamh leo ag: SEUPB, Foirgneamh M:Tek II , Bóthar Ard Mhacha, Muineachán. Teil: 0477 7003 Facs: 0477 1258 Ríomhphost: interreg@seupb.eu.

AN ROINN FIONTAR, TRÁDÁLA AGUS NUÁLAÍOCHTA

ÍOSPHÁ AGUS COINNÍOLLACHA FOSTAÍOCHTA D'OIBRITHE TALMHAÍOCHTA

Tá íosrátaí pá agus coinníollacha fostaíochta dlíthiúla d'oibrithe talmhaíochta leagtha síos ag an gCúirt Oibreachais ar mholadh Chomhchoiste Oibreachais na nOibrithe Talmhaíochta. Tá sé mar dhualgas ar fhostaithe, faoi phionóis, rátaí pá a íoc agus aird a thabhairt ar choinníollacha fostaíochta, atá chomh fabhrach agus iad a fhorordaítear san Ordú Rialaithe Fostaíochta a rinne an Chúirt. Tá siad faoi cheangal ag na hoibleagáidí a leag ginearáltacht reachtaíochta fostaíochta eile orthu freisin m.sh. An tAcht um Eagrú Ama Oibre, An tAcht um Chosaint Daoine Óga agus An tAcht um Íoc Pá agus srl.

Clúdaíonn an tOrdú Rialaithe Fostaíochta oibrithe talmhaíochta atá i mbun feirmeoireachta déiríochta, feirmeoireachta éanlaith chlóis, úsáid talaimh mar thalamh féaraigh nó talamh úlloird nó saileánaigh nó coillearnaí, nó do ghairdíní margaidh, ghairdíní príobháideacha, talamh plandlainne nó talamh spóirt, gortóireacht, táirgeadh aon táirgí inchaite a fhástar le díol nó aon úsáid eile, cúram nó tógáil nó oiliúint ainmhithe agus aon ghníomhaíochtaí teagmhasacha a bhaineann le talmhaíocht.

Tá dualgas ar fhostóir aon oibrí (.i. oibrithe atá clúdaithe ag an Ordú), faoi phionóis, taifead a choimeád ar phá, íocaíocht, uaireanta oibre agus srl. agus ní mór dó nó di na taifid sin a choimeád ar feadh trí bliana.

Cuireann Cigirí ón Údarás Náisiúnta Cearta Fostaíochta forálacha an Ordaithe Rialaithe Fostaíochta, agus forálacha reachtaíochta fostaíochta go ginearálta, i bhfeidhm. Bíonn cumhacht ag cigirí dul isteach in áitribh, leathanaigh pá agus taifid eile a scrúdú, agallamh a chur ar na fostóirí agus na hoibrithe atá i gceist agus tús a chur le himeachtaí dlí (más gá).

Tá cóipeanna d'Orduithe Rialacháin Fostaíochta Chomhchoiste Oibreachais na nOibrithe Talmhaíochta ar fáil ón gCúirt Oibreachais, Teach Tom Johnson, Bóthar Haddington, Baile Átha Cliath 4, Teil: 01 6136666 agus ó NERA, an tÚdarás Náisiúnta Cearta Fostaíochta, Bóthar Uí Bhriain, Ceatharlach Teil: 1890 808090 nó ríomhphost: info@employmentrights.ie láithreán Gréasáin: www.employmentrights.ie . Is féidir fógra faoi ghearáin maidir le sárú an Orduithe agus sárú na reachtaíochta fostaíochta a chur chuig Seirbhísí Cigireachta NERA, Bóthar Uí Bhriain, Ceatharlach, Teil: 1890 22010 nó ríomhphost: inspection@employmentrights.ie.

AN ROINN COMHSHAOIL, OIDHREACHTA AGUS RIALTAIS ÁITIÚIL

CÁNACHAS TARRACÓIRÍ

Is é €288 in aghaidh na bliana an ráta caighdeánach mótarchánachais do tharracóir tarlaithe ghinearálta, ach féadfaidh úinéir tarracóra arbh é an fheirmeoireacht an t-aon ghairm amháin nó príomhghairm atá aige nó aici, ar ráta an-laghdaithe €88 in aghaidh na bliana a íoc dó nó di, a t(h)arracóir a úsáid ar mhaithe le tarlú a t(h)áirgí talmhaíochta féin, earraí atá ag teastáil dá f(h)eirm féin, lena n-áirítear teach feirme agus foirgnimh, agus earraí cosúla leo d'fheirmeoir eile ar an gcoinníoll nach bhfuil luach saothair á fháil as iad a iompar.

Cuireann lamháltais bhreise atá ar fáil d'úinéirí tarracóirí agus a ngearrtar cáin orthu ag ráta €88, ar chumas na n-úinéirí sin:

  • tarlú, le haghaidh luach saothair, bainne chuig uachtarlann nó chuig stáisiún deighilte uachtair, bainne deighilte ó uachtarlann nó ó stáisiún deighilte uachtair, agus soithigh bainne chuig agus ó uachtarlann nó stáisiún deighilte uachtair;
  • tarlú, le haghaidh luach saothair, beostoc le duine a chónaíonn gan níos faide ná dhá mhíle ó áit chónaithe an tarlóra, chuig nó ó fheirm agus chuig nó ó cheant, mhargadh nó aonach beostoic. Coinnítear an lamháltas seo do laethanta ar a dtarlaíonn an ceant, margadh nó aonach agus tá sé teoranta d'fhaid fiche míle ag bóthar poiblí ó áit chónaithe an tarlóra.

Baineann an ráta cánach €88 freisin le tarracóirí ar le comharchumainn talmhaíochta iad, agus a n-úsáidtear iad ar mhaithe leis na nithe seo a leanas:

  • tarlú d'fheirmeoirí, ar choinníoll nach bhfuil luach saothair á fháil lena aghaidh, táirgí a bhfeirmeacha agus earraí atá ag teastáil do na feirmeacha;
  • tarlú d'fheirmeoirí, le haghaidh luach saothair, bainne chuig uachtarlann nó stáisiún deighilte uachtair, bainne deighilte ó uachtarlann nó stáisiún deighilte uachtair agus soithigh bainne chuig agus ó uachtarlann nó stáisiún deighilte uachtair.

Níl trucailí, veaineanna, jípeanna agus feithiclí eile gearrtha síos dá leithéid rangaithe mar tharracóirí talmhaíochta fiú amháin má tá innill nó giarbhoscaí athchóirithe iontu.

CLÁR UISCE TUAITHE

Riarann na húdaráis áitiúla an Clár Uisce Tuaithe agus is éard atá ann ná roinnt beart chun dul i ngleic le heaspaí sna nithe seo a leanas:

  • Grúpscéimeanna uisce;
  • Córais bheaga uisce phoiblí agus séarachais i sráidbhailte tuaithe;
  • Soláthairtí príobháideacha aonair áit nach bhfuil soláthar grúpa nó poiblí eile ar fáil.

Is iad seo a leanas na deontais agus fóirdheontais atá ceaptha chun grúpscéimeanna atá easnamhach ó thaobh cúrsaí cáilíochta a fheabhsú go mbeidh siad ar chaighdeán sásúil:

GRÚPSCÉIMEANNA UISCE

  • Tá deontas le haghaidh 100% de chostas áiseanna bunriachtanacha cóireála agus díghalrúcháin ar fáil le haghaidh scéimeanna a ghlacann páirt i gconarthaí cnuasaithe Dear Tóg Oibrigh. Tugtar cúnamh deontais le haghaidh suas le 85% den chostas a bhaineann le hoibreacha riachtanacha eile amhail foirgnimh, taiscumair, píblínte a bhaineann leis an gconradh, ach ní íocfar breis is €6,475.66 in aghaidh an tí;
  • Tá deontais le haghaidh suas le 85% den chostas, faoi réir uasmhéid €6,475.66 in aghaidh an tí ar fáil le haghaidh grúpscéimeanna nua uisce agus le grúpscéimeanna uisce atá ann cheana féin a uasghrádú trí úsáid a bhaint as gnáthnósanna soláthair.

FÓIRDHEONTAS I DTREO COSTAIS OIBRIÚCHÁIN GRÚPSCÉIMEANNA UISCE

Is ionann méid an fhóirdheontais agus 100% den chaiteachas cáilithe mar atá faofa ag an údarás áitiúil, faoi réir teorann mar seo a leanas:

  • €70.00 in aghaidh na bliana le haghaidh gach tí a fhaigheann soláthar uisce ó fhoinse an údaráis áitiúil;
  • €140.00 in aghaidh na bliana le haghaidh gach tí a fhaigheann soláthar uisce ó fhoinse phríobháideach.

Tá fóirdheontais ar leithligh ar fáil freisin le haghaidh costais "bona fide" a bhaineann le cúrsaí Oibriúcháin agus Cothabhála a bhaineann le conarthaí Dear/Tóg/Oibrigh (DBO) do ghrúpscéimeanna a bhfuil a gcuid áiseanna cóireála uisce féin acu. Tá sonraí ar fáil ó Chomhairlí Contae.

SOLÁTHAIRTÍ UISCE AONAR

Tá deontais ar fáil chun soláthairtí aonair a sholáthar nó a fheabhsú i dtithe a tógadh breis is 7 mbliana ó shin nach bhfuil ceangailte le soláthar uisce mar chuid de scéim phoiblí ná de ghrúpscéim. Is é €2,031.58 an t-uasdeontas a thugtar do theaghlaigh agus ní íocfar breis is 75% den chostas.

Tá Foirmeacha Iarratais agus na Meamraim Mhínitheacha a rialaíonn coinníollacha na scéimeanna seo ar fáil trí theagmháil a dhéanamh le hOifigeach Idirchaidrimh an Chláir Uisce Tuaithe ag an gComhairle Contae áitiúil.

AN ROINN IOMPAIR

SÁBHÁILTEACHT TARRACÓRA

Is iad na gnáthdhlíthe ar thrácht ar bhóithre a rialaíonn tarracóirí maidir le ceadúnú tiománaí, árachas, mótarchánachas agus soilsiú feithicle. Ní mór go mbeadh frámaí sábháilteachta feistithe ar gach tarracóir a úsáidtear in áit phoiblí. Is é cuspóir an fhráma ná an tiománaí a chosaint ó bhrú má iompaíonn an tarracóir. Ní mór go gcloífeadh an fráma leis na caighdeáin fhaofa. Is faoin úinéir nó tiománaí atá sé cábán sábháilteachta a fheistiú.

Ní mór do tharracóirí ábhar scaoilte mar shadhlas, sciodar, gaineamh nó ghairbhéal a iompar go cúramach ionas nach ndoirteann ábhar ar bhóthar poiblí agus nach dtarlaíonn timpiste dá bharr. Ba cheart ualaigh teile nó ábhair dheannachúla nó conamar nó ábhair urghránna eile a chlúdach ina n-iomlán le tarpól.

Níor cheart d'fheirmeoirí, atá ag úsáid tarracóirí agus leantóirí talmhaíochta chun táirgí talmhaíochta a tharlú, an méid seo a leanas a dhéanamh:

  • Frámaí an-ard a úsáid ar leantóirí a d'fhéadfadh cobhsaíocht, stiúradh nó coscánú de mheascán tarracóra agus leantóra talmhaíochta a chur i mbaol;
  • Dul thar an uasmheáchan feithicle atá ceadaithe go dlíthiúil nó ollmheáchan feithicle an dearaidh.

TARRACÓIRÍ AR AN mBÓTHAR

Ní mór do tharracóir a úsáidtear in áit phoiblí cloí leis na dlíthe a rialaíonn trácht ar bhóithre. Má tá tú ag tiomáint tarracóra, ba cheart duit fanacht ar chlé le ligean do thrácht níos tapa dul tharat. Ní mór go dtabharfadh do scáthán tiomána radharc soiléir ar an mbóthar taobh thiar díot. Níor cheart paisinéir a iompar ach amháin má tá an tarracóir feistithe le paisinéir a iompar.

Le tuilleadh faisnéise a fháil, déan teagmháil leis an Údarás um Shábháilteacht ar Bhóithre ar Íosghlao 1890 50 60 80.

SCÉIM FHEABHSÚCHÁIN ÁITIÚLA (LIS): OIBREACHA BÓTHAIR FEIRME

Tá cumhachtaí ag Comhairlí Contae faoin Acht Rialtais Áitiúil, 2001, le bóithre áise neamhphoiblí a thógáil agus a fheabhsú i gcás go soláthraíonn na bóithre sin bealach le teacht ar dháileachtaí talún a bhfuil dhá cheann díobh ar a laghad faoi úinéireacht nó áitithe ag daoine difriúla a bhíonn i mbun gníomhaíochtaí talmhaíochta ar leithligh nó i gcás go soláthraíonn na bóithre bealach isteach chun barra a bhaint (lena n-áirítear móin nó feamainn) do bheirt nó níos mó nó i gcás go n-úsáidfidh an pobal na bóithre sin dar leis an gcomhairle contae.

Tá riaradh na scéime LIS tarmligthe chun na Comhairlí Contae agus dá réir sin is faoi na Comhairlí Contae amháin atá an próiseas maidir le tionscadail bóithre a mhaoineofar faoin scéim a roghnú agus an t-ord tosaíochta ina rangófar iad, faoi réir na dtéarmaí in "Mheabhrán na Roinne maidir leis an Scéim Fheabhsúcháin Áitiúla, 2001". Iarrtar ar na tairbhithe, eatarthu, cur le cuid de chostais na scéimeanna. Tá Comhairlí Contae freagrach as an Scéim a riar, as an ranníocaíocht a bhailiú agus as oibreacha incháilithe a roghnú agus a thabhairt chun críche.

Mar sin ba cheart iarratais ar fhaisnéis, foirmeacha iarratais agus srl. a chur chuig an gComhairle ábhartha.

AN tÚDARÁS SLÁINTE AGUS SÁBHÁILTEACHTA

Tá talmhaíocht agus tógáil i measc na gceithre earnálacha in eacnamaíocht na hÉireann is mó a bhfuil riosca ag baint leo fós. De ghnáth, tarlaíonn breis is 55% de gach bás ar an láthair oibre in aon bhliain ar leith sa dá earnáil sin. Fuair 18 duine bás ar an meán ar fheirmeacha na hÉireann gach bliain sna deich bliana seo caite. Le 2 go 3 bliana anuas, bhí breis is leath de na daoine a maraíodh ar fheirmeacha na hÉireann os cionn 65 bliain d'aois. Ina theannta sin, d'fhulaing daoine eile díobhálacha troma a raibh éagumas buan mar thoradh orthu go minic.

Tá rún daingean ag an Údarás go n-oibreoidh sé i gcomhpháirtíocht leis an bpobal feirmeoireachta chun líon na mbásanna agus na dtimpistí ar fheirmeacha na hÉireann a laghdú. Ní bhíonn cleachtas maith sláinte agus sábháilteachta ann gan aon iarracht; ní mór am a chaitheamh air agus iarracht a dhéanamh ach is mór is fiú an tairbhe an trioblóid. Déan cinnte go dtugann tú an tús áite atá tuillte aige don tásc tábhachtach sin agus beimid go léir slán ar an bhfeirm!

Is é an pointe tosaithe le haghaidh bainistíocht mhaith sláinte agus sábháilteachta ar an bhfeirm ná ráiteas sábháilteachta a réiteach nó Cód Cleachtais um Shábháilteacht ar an bhFeirm a líonadh áit a bhfuil triúir nó níos lú fostaithe ar an bhfeirm. De réir an dlí, ní mór ráiteas sábháilteachta nó Cód Cleachtais comhlánaithe a bheith ag gach feirm. Sa phróiseas seo, aithnítear na guaiseacha ar an bhfeirm agus leagann sé amach na céimeanna nach mór don fheirmeoir a thógáil chun na rioscaí sin a laghdú. D'fhéadfadh go ndéanfaí duine a ionchúiseamh mura gcloítear leis an gceanglas sin maidir le ráiteas sábháilteachta nó cód cleachtais.

Seoladh an Cód Cleachtais um Shábháilteacht ar an bhFeirm in 2006 agus cuireadh chuig gach teaghlach feirme é. Bhí trí dhoiciméad agus DVD cuimsitheach ar shábháilteacht ar an bhfeirm sa Chód Cleachtais. Ba iad na doiciméid a bhí ann ná doiciméad treorach maidir leis an gCód Cleachtais a bheidh le húsáid mar dhoiciméad tagartha, doiciméad maidir le rioscaí a mheasúnú a bheidh le comhlánú agus le síniú ag an bhfeirmeoir agus picteagram SSWP, ar measúnú riosca i bhfoirm picteagraim atá ann. Tá an Plean um Chóras Sábháilte Oibre (SSWP) ceaptha le húsáid uair amháin sa bhliain ar a laghad leis na doiciméid a choinneáil cothrom le dáta.

Spreagtar feirmeoirí chun an Cód Cleachtais um Shábháilteacht ar an bhFeirm a úsáid chun sábháilteacht ar an bhfeirm a bhainistiú nó chun Ráiteas Sábháilteachta a dhréachtú. Féadfar cóipeanna breise a fháil ó Rannóg na bhFoilseachán ar láithreán Gréasáin an Údaráis Sláinte agus Sábháilteachta; www.hsa.ie . Chomh maith leis sin, spreagtar feirmeoirí ar an láithreán Gréasáin sin le teacht ar an measúnú rioscaí ar líne den Chód Cleachtais um Shábháilteacht ar an bhFeirm agus an measúnú sin a úsáid nó le dul chuig an láithreán seo go díreach www.farmsafely.com .

Moltar go mór d'fheirmeoirí freastal ar chúrsa oiliúna leathlae le foghlaim conas an Cód Cleachtais seo um Shábháilteacht ar an bhFeirm a úsáid i gceart. Soláthraíonn Teagasc agus an ACA na cúrsaí sin agus ba cheart do gach feirmeoir (fiú iad siúd nach bhfuil ina gcliaint ag Teagasc) teagmháil a dhéanamh lena n-oifig áitiúil de chuid Teagasc nó an ACA agus áit dóibh féin a dhaingniú ar an gcéad chúrsa eile a bheidh ar fáil.

CLÁRLANN NA TALÚN

Tá oifigí poiblí ag Clárlann na Talún i mBaile Átha Cliath ar Shráid na Seansaireachta, Baile Átha Cliath 7 agus i bPort Láirge, ar Bhóthar Chorcaí, Port Láirge.

Ón 4 Samhain 2006 i leith, tá Clárlann na Talún faoi smacht an Údaráis Clárúcháin Maoine. Cuireann Clárlann na Talún an chéad chlárú de gach maoin sa Stát ar fáil, agus cláraíonn sé gach plé leis an maoin ina dhiaidh sin. Coimeádann an Chlárlann cláir d'úinéireacht talamh ruílse, leasa léasacha agus cearta agus dualgais a d'fhéadfadh dul i bhfeidhm ar mhaoin.

Sráid na Seansaireachta
Íosghlao 1890 333001 nó Teileafón 01 6707500 - Fiosrúcháin Ghinearálta

Port Láirge
Íosghlao 1890 333001 nó Teileafón 051 303000 - Fiosrúcháin Ghinearálta

Is féidir féachaint ar Fhóilíonnna agus ar Innéacsanna Ainmneacha le haghaidh gach contae ag oifigí poiblí Chlárlann na Talún. Is féidir féachaint ar léarscáil na Clárlainne freisin. Ar an léarscáil seo, léirítear gabháltais chláraithe agus sainítear cearta, amhail cearta slí, air freisin. Ina theannta sin, is féidir cóipeanna a fháil de na léarscáileanna, ar a léirítear pleananna áirithe.

Féadann sealbhóirí cuntais an fhaisnéis sin a fháil ar sheirbhís ar líne Chlárlann na Talún landdirect.ie. Le tuilleadh faisnéise a fháil ar landdirect.ie, breathnaigh ar láithreán Gréasáin Chlárlann na Talún www.prai.ie.

Féadfaidh an t-úinéir cláraithe iarratas a dhéanamh féachaint ar chóip aon doiciméid nó cóip a fháil i gcás gur comhdaíodh i gClárlann na Talún é agus go bhfuil clárú déanta faoi a théann i bhfeidhm ar a m(h)aoin.

Faoi théarmaí an Achta um Chlárú Gníomhas agus Teidil 2006, scoir an tÚdarás Clárúcháin Maoine de Dheimhnithe Talún a eisiúint nó a atheisiúint ón 1 Eanáir 2007 ar aghaidh.

Ón 1 Eanáir 2010, ní bheidh feidhm ná éifeacht ag aon Deimhniú Talún a bheidh fágtha nár cuireadh ar ceal cheana. Breathnaigh ar láithreán Gréasáin Chlárlann na Talún www.prai.ie le haghaidh tuilleadh faisnéise.

Riarann Clárlann na Talún an Scéim Ceannaigh Bunchíosa i Sráid na Seansaireachta, Baile Átha Cliath 7 (Teileafón 01 6707500 nó Íosghlao 1890 333001).

Is féidir tuilleadh faisnéise ar Chlárlann na Talún a fháil ar láithreán Gréasáin Chlárlann na Talún ag www.prai.ie.

MET ÉIREANN

Raidió
Cuirtear réamhaisnéisí aimsire mionsonraithe beo i láthair roinnt uaireanta gach lá ar RTÉ Raidió 1. Clúdaíonn an réamhaisnéis a thugtar ag 07.55 an tréimhse ar feadh 5 lá. Cloistear réamhaisnéisí Met Éireann le Feasacháin Nuachta ar RTÉ Raidió 1, RTÉ 2FM, Today FM, agus Newstalk 106, mar aon le formhór na stáisiún raidió áitiúil.

Teilifís
Cuirtear réamhaisnéisí aimsire Met Éireann i láthair ar RTÉ 1 agus RTÉ 2 go leor uaireanta sa lá agus bíonn cuid acu ar siúl in éineacht leis na príomhchláir nuachta. Sa réamhaisnéis a thugtar roimh 14.00 ar an Domhnach réamhaisnéis don tseachtain atá le teacht, agus tá sé dírithe go príomha ar an bhfeirmeoireacht. Bíonn réamhaisnéis ghearr aimsire ag an gcuid is mó d'achoimrí nuachta teilifíse.

Rabhaidh
Áirítear rabhaidh seaca do shaothróirí torthaí in Aibreán agus Bealtaine leis na gnáth-réamhaisnéisí nuair is gá. Cuirtear rabhaidh faoi choinníollacha aimsire atá oiriúnach do scaipeadh dúchan phrátaí leis na príomh-réamhaisnéisí, áit a bhfuil sé cuí, idir Bealtaine agus Meán Fómhair. Eisítear rabhaidh maidir le coinníollacha a d'fhágfadh go mbeidh baol ann go dtarlóidh tinte foraoise de réir mar is cuí freisin. Eisítear foláirimh aimsire troime i gcás báisteach an-trom (tuilte), gaotha láidre agus sneachta.

Weatherdial ó Met Éireann
Déantar nuashonrú ar an bhfaisnéis aimsire is deireanaí 3 huaire sa lá in aghaidh an lae. Ní bhíonn le déanamh leis an bhfaisnéis is deireanaí a chloisteáil ach glaoch ar "1550 123" móide uimhir do limistéir:

 CÚIGE MUMHAN  850
 CÚIGE LAIGHEAN  851
 CÚIGE CHONNACHT  852
 CÚIGE ULADH  853
 BAILE ÁTHA CLIATH  854
 CEANTAR NA FARRAIGE/RABHAIDH GÁLA  855

Réamhaisnéisí/cairteacha/táirgí eitlíochta tríd an bhfacs. 1570 131 838 (Dialaigh ón bhfón tadhalltoin atá ceangailte leis an meaisín facs).

Cosnaíonn glaonna €0.95 (guth) nó €1.75 (facs) in aghaidh an nóiméid. Tá CBL san áireamh.

Soláthraí Seirbhíse: iTouch, 3050 Céide an Locha, Páirc Dhigiteach Iarthar na Cathrach, Co. Bhaile Átha Cliath. Teil: 01 411 2021.

Le haghaidh réamhaisnéisí deartha go speisialta (inmhuirir): Teil: 01 8064255, Facs: 01 8064275.

Páipéir Nuachta
Foilsítear réamhaisnéis don tseachtain romhainn, le haghaidh feirmeoirí go speisialta, i roinnt nuachtáin feirmeoireachta náisiúnta agus i roinnt nuachtáin sheachtainiúla tuaithe.

OIFIG NA gCOIMISINÉIRÍ IONCAIM

IMPLEACHTAÍ CÁNACH SCÉIM NA hAONÍOCAÍOCHTA

Dlitear cáin ar an Aoníocaíocht mar ioncam. Gearrfar cáin uirthi faoi Sceideal D, cé acu Cás I nó Cás IV, ag brath ar imthosca. Is sócmhainn inmhuirir í an teidlíocht íocaíochta chun críocha gnóthachan caipitiúil. Is féidir an tsócmhainn a dhiúscairt ar í a fháil, trí dhíolachán, a thabhairt mar bhronntanas srl. Na gnóthachain inmhuirir a eascraíonn ó idirbhearta sa teidlíocht íocaíochta; is leis an CGT ar an ngnáthbhealach a ghearrfar iad dá bhrí sin.

Dlitear cáin fáltas caipitiúil dála aon sócmhainne eile ar aistrithe na teidlíochta íocaíochta, bídís trí bhronntanas nó trí oidhreacht, agus tagann siad faoi réir ghnáthrialacha na cánach fáltas caipitiúil. Is amhlaidh ámh a aithneofar aistrithe na teidlíochta íocaíochta mar aistrithe maoin talmhaíochta chun críche Fhaoiseamh Talmhaíochta na cánach fáltas caipitiúil.

Cé gur maoin dholáimhsithe chun críocha dleacht stampála í teidlíocht íocaíochta, déantar socrú le halt 101A den Acht Comhdhlúite Dleachtanna Stampa 1999 le haghaidh díolúine ó dhleacht stampála ar theidlíocht íocaíochta a dhíol, a aistriú nó a dhiúscairt ar bhealach eile. Ní fheidhmíonn Aoníocaíocht mar chomaoin as aon soláthar idir an feirmeoir agus an Stát, agus is amhlaidh dá réir í a bheith lasmuigh de scóip na CBL. Tá cúinsí ann ina dtiocfaidh dliteanas CBL aníos, ámh, óir an teidlíocht íocaíochta a bheith inaistrithe leis an talamh nó gan é.

CÁIN IONCAIM/CÁIN CHORPARÁIDE/CÁIN GHNÓTHACHAN CAIPITIÚIL

Bíonn na brabúis ó cheird na feirmeoireachta agus ó ghnóthachain chaipitiúla ar dhiúscairt sócmhainní áirithe inmheasta i leith na cánach ioncaim agus na cánach gnóthachan caipitiúil, faoi seach más trádálaí aonair é an feirmeoir. Bíonn na brabúis agus na gnóthachain sin inmheasta i leith na cánach corparáide i gcás na gcuideachtaí feirmeoireachta, seachas sa chás go ndéanann an chuideachta talamh a dhiúscairt, mar a mbaineann an muirear le cáin ghnóthachan caipitiúil.

FAOISEAMH TALMHAÍOCHTA Ó CHÁIN FÁLTAS CAIPITIÚIL

Alt 89 den Acht Comhdhlúite Cánach Fáltas Caipitiúil, 2003 atá Infheidhmithe i leith Bronntanas agus Oidhreachta Araon

  1. Sainmhínítear "Maoin Talmhaíochta" mar "thalamh talmhaíochta, féarach agus coillearnach atá suite sa Stát agus barra, crainn agus scrobarnach ag fás ar an talamh sin, agus áirítear léi na foirgnimh fheirme, tithe feirme agus tithe móra úd (i dteannta leis na tailte lena ngabhann) a n-oireann a gcarachtar go hiomchuí leis an maoin, agus innealra feirme, beostoc agus eallach folaíochta ar an talamh sin, agus teidlíocht íocaíochta".
  2. Chun críocha an fhaoisimh, ciallaíonn "feirmeoir" duine aonair ar maoin talmhaíochta sa Stát é 80% ar a laghad d'oll-luach margaidh a m(h)aoine tar éis dó/di glacadh le bronntanas nó oidhreacht. Ní dhéantar aon déaduchtú ó luach margaidh na maoine i gcomhair fiacha nó eirí ar bith seachas fiacha nó eirí i dtaobh teach cónaithe, arb é príomháit chónaithe an duine aonair nó an t-aon áit chónaithe atá aige/aici. Ní fheidhmíonn an tástáil "80%" i gcás na maoine talmhaíochta ar crainn agus scrobarnach atá uirthi.
  3. Ríomhtar an faoiseamh i leith bronntanas agus oidhreachta a nglactar leo an 23 Eanáir 1997 nó ina dhiaidh trí luach margaidh na "Maoine Talmhaíochta" a laghdú ag bunráta de 90%.
  4. Aistarraingítear an faoiseamh má dhíoltar an mhaoin nó má soláthraítear go héigeantach é laistigh de shé bliana ó dháta an bhronntanais/na hoidhreachta, agus nach n-athcheannaítear maoin talmhaíochta eile laistigh d'aon bhliain amháin nó laistigh de shé bliana ón soláthar éigeantach, nó más rud é nach bhfuil an tairbhí ina c(h)ónaí sa Stát ar feadh bliain chánach ar bith de na trí bliana cánach díreach tar éis na bliana cánach ina bhfuil an dáta luachála.

Tá bileog mhínitheach (Faoiseamh Talmhaíochta - CAT 5) ina leagtar amach na sonraí iomlána ar fáil ó Oifig CAT áitiúil na gCoimisinéirí Ioncaim i gceantar an cháiníocóra.

DLEACHTANNA STAMPÁLA

Is cánacha inmhuirir iad na Dleachtanna Stampála ar dhoiciméid tráchtála agus dhlíthiúla áirithe. Tar éis an ríomhstampáil a thabhairt isteach an 30 Nollaig 2009, ceanglaítear Deimhniú Stampála, arna eisiúint ag na Coimisinéirí Ioncaim, leis an doiciméad le tabhairt le fios gur stampáladh é. Tugadh le fios roimhe seo gur íocadh an dleacht trí stampaí ar cuireadh ar an doiciméad iad. Mura stampáiltear go cuí gníomhas lena n-aistrítear an úinéireacht, ní féidir brath air le teideal don mhaoin a chruthú. Is iad na dleachtanna stampála is mó a bhfuil eolas ag daoine orthu ná na dleachtanna stampála atá iníoctha ar sheiceanna, 50c, agus an dleacht stampa atá iníoctha ar thithe agus ar thalamh a dhíol. Ní mór impleachtaí dleacht stampála a bhreithniú gach uair a aistrítear maoin ar nós talaimh agus foirgneamh. Gearrtar an dleacht ar an luach nó ar an gcomaoin a íoctar ar mhaoin nó, i gcás bronntanais, ar a luach margaidh oscailte. Ba cheart an CBL a eisiamh de réir mar is infheidhmithe ón gcomaoin inmhuirir. Is mar seo a leanas na rátaí reatha dleachta ar dhíol maoine, seachas scaireanna nó urrúis indíolta, a aistriú:

DLEACHT STAMPÁLA AR MHAOIN CHÓNAITHEACH

 Tá an Chomaoin Chomhiomlán níos mó ná €127,000  Ráta
An chéad €125,000
An chéad €875,000 eile 
Barraíocht thar €1,000,000
 Neamhní
7%
9%

Ní ghearrtar dleacht stampála ar Cheannaitheoirí Céaduaire nuair atá a bpríomháit chónaithe (PPR) á ceannach acu.

DLEACHT STAMPÁLA AR MHAOIN NEAMHCHÓNAITHEACH

 Comaoin Chomhiomlán  Ráta

Gan a bheith níos mó ná €10,000
€10,001 - €20,000
€20,001 - €30,000
€30,001 - €40,000
€40,001 - €70,000
€70,001 - €80,000
Over €80,000

 Díolmhaithe
1%
2%
3%
4%
5%
6% 

Gearrtar Dleacht Stampála freisin ar na nithe seo a leanas:

  • Seiceanna ag 50c in aghaidh an tseic;
  • Cártaí ATM ag €5 in aghaidh na bliana;
  • Cártaí Dochair ag €5 in aghaidh na bliana;
  • Comhchártaí ATM/Dochair ag €10 in aghaidh na bliana;
  • Cártaí creidmheasa agus muirir ag €30.

Bíonn an dleacht stampála iníoctha nuair a aistrítear maoin laistigh den neasteaghlach (liosta ar fáil ag www.revenue.ie/revguide/stampduty.htm), ach gearrtar é ag leath den ghnáthráta a bhíonn i bhfeidhm.

Cuir i gcás: má aistríonn feirmeoir a f(h)eirm de luach neamhchónaitheach €200,000 ar an margadh oscailte chuig a m(h)ac/(h)iníon, bíonn dleacht stampála inmhuirir ar €200,000 ag ráta éifeachtach de 4.5% (i gcomparáid le 9% a luaitear sna rátaí féin).

Ní bhíonn aon dleacht stampála ar mhaoin a aistrítear trí mheán oidhreachtaí.

Ní bhíonn dleacht stampála inmhuirir i leith aistrithe aon mhaoine idir céilí.

Cuirtear pionóis i bhfeidhm mura stampáiltear in am na doiciméid inmhuirir don dleacht stampála.

Go hiondúil, ní bhíonn dleacht stampála ar aistrithe beostoic agus innealra feirme, ach sa chás go n-aistrítear an mhaoin sin in éineacht leis an talamh, is féidir méid an dleachta is iníoctha a mhéadú. Mar shampla, má cheannaíonn feirmeoir feirm ar €65,000 gearrfar dleacht stampála ar an ngníomhas aistrithe ag ráta neamhchónaitheach 4% .i. €2,600. Má cheannaíonn sé/sí stoc agus innealra ag an am céanna agus mar chuid de cheannach na feirme áfach, agus luach tuairim €20,000 orthu seo, beidh an dleacht iníoctha ansin ar €65,000 ag 6% .i. €3,900. Is amhlaidh é seo de bharr gur breis is €80,000 an chomaoin iomlán a íocadh ar na hidirbhearta ar fad.

FAOISEAMH MAIDIR LE SUÍOMH A AISTRIÚ GO LEANBH

Déantar socrú le hAlt 83B den Acht Comhdhlúite Dleachtanna Stampa 1999 le haghaidh díolúine ó dhleacht stampála nuair a aistrítear suíomh ó thuismitheoir go leanbh chun príomháit chónaithe an linbh a thógáil. Ní mór nach sáródh uasluach an tsuímh €500,000 agus nach mbeadh achar an tsuímh níos mó ná .4047 heicteár (1 acra).

FAOISEAMH DON FHEIRMEOIR ÓG ATÁ OILTE

Foráiltear in alt 81AA den Acht Comhdhlúite Dleachtanna Stampa, 1999 d'fhaoiseamh ó dhleacht stampála ar aistriú, trí thalamh talmhaíochta (lena n-áirítear foirgnimh) a thabhairt mar bhronntanas d'fheirmeoirí óga oilte a shásaíonn coinníollacha áirithe, nó tríd an talamh sin a dhíol leo. Baineann an faoiseamh le gníomhais a cuireadh i gcrích an 2 Aibreán 2007 nó ina dhiaidh sin, agus roimh an 31 Nollaig 2012 nó ar an dáta sin.

Ní fheidhmítear an faoiseamh i leith léasanna nó mar a mbíonn cumhacht chúlghairthe ann. Is ann don fhaoiseamh seo trí laghdú 100% sa dleacht stampála a chaithfí a íoc murach é. Ní mór don aistrí a bheith ina f(h)eirmeoir óg oilte, de réir mar a shainmhínítear san Acht. Ní foláir do na daoine sin, tráth an dáta a ritheadh an ionstraim féin:

  • Bheith faoi bhun 35 bliain d'aois;
  • Bheith i seilbh ceann de na cáilíochtaí mar a leagtar amach san fhoirm SD2B (www.revenue.ie/leaflets/sd2b.pdf) atá ar fáil ó na Coimisinéirí Ioncaim ó aon cheann de na 3 hoifig a liostaítear thíos nó ar www.revenue.ie faoin gceannteideal 'Leaflets and Guides' - 'Stamp Duty' - 'SD 2B'; agus
  • Dearbhú a thabhairt go ndéanfaidh sé/sí na nithe seo a leanas ar feadh na tréimhse cúig bliana ó dháta rite an aistrithe:
    • Nach gcaithfidh sé/sí níos lú ná 50% dá g(h)náthuaireanta oibre ag obair ar an talamh féin;
    • Go gcoinneoidh sé/sí úinéireacht na talún;
    • Go dtabharfaidh sé/sí a (h)uimhir PSP.

I dteannta na gcoinníollacha sin, ní foláir teastas a bheith sa ghníomhas aistrithe leis an mbrí go bhfeidhmítear forálacha Alt 81AA den Acht Comhdhlúite Dleachtanna Stampála, 1999 don aistriú. Foráiltear san alt freisin d'aisíoc na dleachta a íocadh i líon teoranta imthosca.

FAOISEAMH COMHDHLÚITE FEIRME

Is in Alt 81C den Acht Comhdhlúite Dleachtanna Stampa 1999 a fhaightear na forálacha a bhaineann leis an bhFaoiseamh Comhdhlúite Feirme. Is é cuspóir an fhaoisimh ná comhdhlúthú gabháltas feirme a spreagadh le go ndéanfaí ilroinnt a laghdú agus go gcuirfí feabhas ar oibriú agus inmharthanacht na feirme/na bhfeirmeacha atá i gceist. Baineann an faoiseamh le hionstraimí a forghníomhaíodh an 1 Iúil 2007 nó ina dhiaidh sin agus roimh an 30 Meitheamh 2011 nó ar an dáta sin ("an tréimhse ábhartha").

Déantar socrú leis an bhfaoiseamh i gcás n-eisíonn Teagasc deimhniú comhdhlúite bailí i ndáil le díol agus ceannach tailte, a tharlaíonn laistigh de 18 mí ó chéile agus laistigh den tréimhse ábhartha, nach n-íocfar dleacht stampála ar an gceannach ach sa mhéid is go sáraíonn luach na dtailte a ceannaíodh luach na dtailte a díoladh. Má dhéantar an díol roimh an gceannach, tabharfar an faoiseamh nuair a cheannófar tailte. Má cheannaítear an talamh ar dtús, áfach, ní mór dleacht stampála a íoc. Ina theannta sin, féadfar éileamh a dhéanamh ar aisíoc na dleachta nuair a dhíolfar talamh. Ní mór nach mbeidh foirgnimh chónaithe ar bith ar na tailte a dhíoltar nó a cheannaítear.

Baineann an faoiseamh seo le bronntanais agus malairtí freisin áit a gcomhlíontar coinníollacha alt 81C.

Bíonn gá le breithniú áit a n-éilítear an faoiseamh sin.

AISTRITHE FEIRME TEAGHLAIGH

Foráiltear le Alt 83B den Acht Comhdhlúite Dleachtanna Stampa do dhíolmhú ó dhleacht stampála d'aistriú talamh feirme go leanbh ó thuismitheoir i gcomhthéacs socruithe áirithe teaghlaigh a mbaineann forálacha alt 599 den Acht Comhdhlúite Cánacha, 1997 (mar atá leasaithe ag alt 52 den Acht Airgeadais, 2007) leo chun críocha cánach gnóthachan caipitiúil. Chun críocha alt 599, áirítear le "leanbh" leanbh le leanbh marbh, nianna agus neachtanna áirithe agus leanaí altrama.

Bíonn gá le breithniú áit a n-éilítear an faoiseamh sin.

Tuilleadh faisnéise

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ó na seoltaí agus na huimhreacha teileafóin atá liostaithe thíos. Is féidir gach bileog/foirm a íoslódáil ó láithreán Gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim: www.revenue.ie.

Ceantar Stampála Bhaile Átha Cliath Oifig Dleacht Stampála Chorcaí Oifig Dleacht Stampála na Gaillimhe

Réigiún Bhaile Átha Cliath,
An Foirgneamh Stampála,
Caisleán Bhaile Átha Cliath,
Baile Átha Cliath 2

Réigiún an Iardheiscirt,
Oifigí an Rialtais,
Cé Uí Shúilleabháin,
Corcaigh
 Réigiún na Teorann,
Lár na Tíre, agus an Iarthair,
Teach an Chustaim,
Sráid Thobar an Iarla,
Gaillimh
Íosghlao: 1890 48 25 82 Teil (021) 60 27 000 Teil (091) 54 77 00

CÁIN BHREISLUACHA

Is cáin ar chaiteachas tomhaltóirí í an Cháin Bhreisluacha (CBL). Is iad trádálaithe atá cláraithe i gcomhair CBL a bhailíonn í ar a soláthairtí earraí agus seirbhísí dá gcuid custaiméirí. Gearrann gach trádálaí sa slabhra soláthair ón táirgeoir go dtí an miondíoltóir CBL ar a d(h)íolacháin inchánach, agus bíonn sé/sí i dteideal an CBL a íocadh ar a c(h)eannacháin ghnó a asbhaint den tsuim sin (cé is moite de roinnt eisceachtaí m.sh. cairr, peitreal, béilí agus caiteachais ar shiamsaíocht).

Chun críocha CBL, is feirmeoir é duine a théann i mbun gníomhaíochtaí táirgthe talmhaíochta ar thalamh leis/léi nó atá ina s(h)eilbh sa Stát. Go ginearálta, tagraíonn 'táirgeadh talmhaíochta', chun críocha CBL, do tháirgeadh earraí talmhaíochta (m.sh. táirgeadh barr; feirmeoireacht ghinearálta stoic; feirmeoireacht éanlaith chlóis; foraoiseacht; agus iascaigh) agus/nó soláthar seirbhísí talmhaíochta (m.sh. cur agus plandú; spraeáil barr; baint; aoireacht stoic, tógáil agus ramhrú; agus leagan crann).

RÁTAÍ CBL

Ní mór don fheirmeoir atá cláraithe i gcomhair CBL an cháin a ghearradh ag an ráta iomchuí ar a s(h)oláthairtí earraí agus seirbhísí inchánach. Taispeántar na rátaí a bhaineann le hearraí agus seirbhísí éagsúla talmhaíochta sa tábla seo a leanas:

 Ráta CBL  Earraí agus seirbhísí talmhaíochta
 Ráta nialais  Plandaí/síolta/bleibeanna don táirgeadh bia; Plandú/cur don táirgeadh bia.
 4.8%   Eallach, caoirigh, muca, capaill, fianna, gabhair agus cúnna b(h)eo.
 13.5%  Obair thógála feirme; draenáil agus míntíriú talaimh; Plandú/cur seachas don táirgeadh bia; Spraeáil barr; Baint; Aoireacht stoic; tógáil agus ramhrú; Leagan crann; Seamhan buaibheach; Síolta, bleibeanna, riosóim agus soláthairtí cosúla a úsáidtear chun táirgeadh talmhaíochta barr bithbhreosla.
 21%  Fruiliú innealra; Léasú cuóta bainne (gan talamh); Iompar; Stóráil.

FEIRMEOIRÍ - DUALGAS CHUN CLÁRÚ I gCOMHAIR CBL

Ní mór d'fheirmeoir clárú i gcomhair CBL má sháraíonn a láimhdeachas ó sholáthairtí áirithe, nó más dócha go sáróidh siad, an tairseach ábhartha do na soláthairtí úd thar thréimhse dhá mhí dhéag. Is iad seo a leanas na soláthairtí sin, in éineacht leis na tairseacha láimhdeachais ábhartha:

(a) Soláthairtí seirbhísí talmhaíochta (seachas seirbhísí inseamhnaithe, aoireacht stoic nó tógáil stoic) a sháraíonn, nó ar dócha go sáróidh siad €37,500;

(b) Soláthairtí seamhain bheostoic, seachas d'fheirmeoirí atá ceadúnaithe mar ionad don Inseamhnú Saorga; do dhuine faoi riail an fheirmeora, agus a sháraíonn, nó ar dócha go sáróidh, €75,000;

(c) Soláthairtí táirgí gortóireachta miondíola a sháraíonn, nó ar dócha go sáróidh siad, €75,000;

Nóta: Áit a bhfuil soláthairtí an fheirmeora ina seirbhísí a dtagraítear dóibh in (a) chomh maith leis na hearraí a dtagraítear dóibh in (b) nó (c) is é an tairseach ábhartha ná €37,500.

(d) Éadálacha laistigh den Chomhphobal(1) a sháraíonn nó ar dócha go sáróidh €41,000;

(e) Seirbhísí a fhaightear as limistéir lasmuigh den Stát(2), beag beann ar a luach;

(f) Soláthairtí d'earraí inchánach, seachas earraí talmhaíochta, a sháraíonn, nó ar dócha go sáróidh siad €75,000;

(g) Soláthairtí seirbhísí inchánach, seachas seirbhísí talmhaíochta, a sháraíonn nó ar dócha go sáróidh siad €35,000.

Má bhíonn sé de dhualgas ar fheirmeoir clárú i leith a s(h)eirbhísí a fhaightear ó sholáthraithe eachtracha (dá dtagraíonn alt (e)), ní foláir dó/di cuntas a thabhairt ar CBL freisin i leith a (h)éadálacha laistigh den Chomhphobal (dá dtagraíonn alt (d)), beag beann ar luach na n-éadálacha laistigh den Chomhphobal.

Má bhíonn sé de dhualgas ar fheirmeoir clárú i leith a (h)éadálacha laistigh den Chomhphobal nó i leith seirbhísí ó sholáthraithe eachtracha, déantar an clárú sin a 'imfhálú' go héifeachtach go gcuimsítear na héadálacha laistigh den Chomhphobal agus/nó na seirbhísí sa Cheathrú Sceideal. Níl aon dualgas ar an bhfeirmeoir clárú i leith a g(h)níomhaíochtaí feirmeoireachta.

Ar ndóigh, sa chás go bhfuil dualgas ar fheirmeoir clárú don CBL i ndáil le soláthairtí aon earraí nó seirbhísí eile, mar a imlínítear in ailt (a), (b), (c), (f) agus (g) thuas, ní mór dó/di cuntas a thabhairt don CBL i ndáil le gach gníomhaíocht dá c(h)uid, lena n-áirítear an fheirmeoireacht.

(1) Is earraí iad 'éadálacha laistigh den Chomhphobal' a gceannaítear iad ó thrádálaithe atá cláraithe do CBL i mBallstáit eile an AE. Le haghaidh tuilleadh sonraí faoi éadálacha laistigh den Chomhphobal i ndáil le gníomhaíochtaí feirmeoireachta, féach ar bhileog eolais na gCoimisinéirí Ioncaim, Farmers and Intra-EU Transactions (Feabhra 2010).

(2) Rinneadh athrú ar an mbealach a chaitear le seirbhísí a fhaightear as limistéir thar sáile ó thaobh CBL de ón 1 Eanáir 2010. Ní fheidhmítear próiseas a thuilleadh lena ndéileáiltear le 'Seirbhísí sa Cheathrú Sceideal' ar leithligh agus is mar an gcéanna a chaitear le gach seirbhís dá bhfaightear as limistéir thar sáile. Le haghaidh tuilleadh sonraí, féach ar bhileog eolais na gCoimisinéirí Ioncaim, New Intra-Community VAT Rules on Place of Supply of Services (Nollaig 2009).

FEIRMEOIRÍ - ROGHA CHUN CLÁRÚ DON CBL

I gcás feirmeora nach gá dó/di clárú i gcomhair CBL, is féidir leo roghnú chun clárú.

Más mian le feirmeoir a roghnaigh chun clárú i gcomhair CBL a c(h)lárú a chealú ina dhiaidh sin, féadann sé/sí cealú trí shocrú lena c(h)eantar áitiúil de chuid na gCoimisinéirí Ioncaim. Féadann na Coimisinéirí Ioncaim cuid éigin nó iomlán na CBL glaine a aisíocadh leis an bhfeirmeoir le linn na tréimhse ar roghnaigh sé/sí clárú ina leith a aisghabháil má dhéantar seo áfach.

TAIFID AGUS TUAIRISCEÁIN

Tá iallach ar fheirmeoir atá cláraithe i gcomhair CBL taifid a choinneáil ar cheannacháin agus dhíolacháin ionas gur féidir leis/léi tuairisceán CBL démhíosúil a chomhlánú (m.sh. Eanáir/Feabhra, Márta/Aibreán, Bealtaine/Meitheamh, Iúil/Lúnasa, Meán Fómhair/Deireadh Fómhair agus Samhain/Nollaig). Tá tuairisceán CBL do gach tréimhse démhíosúil dlite ar an 19ú lá den mhí i ndiaidh dheireadh na tréimhse ábhartha. Má sháraíonn CBL a gearradh ar dhíolachán an CBL a tabhaíodh ar cheannacháin, ba chóir íocaíocht a bheith in éineacht leis an aischur mar atá iomchuí. Má sháraíonn an CBL a tabhaíodh ar cheannacháin an CBL a gearradh ar dhíolacháin, déanfaidh na Coimisinéirí Ioncaim aisíoc ar an difir, mar atá iomchuí:

'MÉID BREISE AR RÁTA COMHRÉIDH'

Níl feirmeoirí nach bhfuil cláraithe do CBL i dteideal aisghabháil a dhéanamh ar an CBL a ghearrtar ar a gcostais feirmeoireachta (m.sh. innealra feirme, leictreachas srl). I gcoitinne, tugtar cúiteamh d'fheirmeoirí mar sin as na táillí CBL seo trí úsáid méid ar ráta comhréidh (5.2% faoi láthair) a bhíonn á chur leis na praghsanna ar a ndíolann siad a gcuid táirgí agus seirbhísí le daoine atá cláraithe i gcomhair CBL (m.sh. margaí, comharchumainn talmhaíochta agus monarchana feoil). Tugtar an 'méid breise ar ráta comhréidh' ar an méid cúitimh seo agus níl sé mar an gcéanna leis an ráta CBL atá infheidhmithe do ghníomhaíochtaí feirme. Tugtar 'feirmeoirí ar ráta comhréidh' ar fheirmeoirí nach bhfuil cláraithe i gcomhair CBL, agus atá i dteideal íocaíocht an mhéid bhreise ar ráta comhréidh dá réir sin.

Mar shampla: díolann feirmeoir ar ráta comhréidh méid áirithe bainne a táirgeadh óna t(h)réad déiríochta le comharchumann talmhaíochta atá cláraithe le haghaidh CBL ar €1,000. Is é €52 an méid breise ar ráta comhréidh ag 5.2%; gearrann an feirmeoir €1,052 ar an gcomharchumann.

AISÍOCAÍOCHTAÍ CBL AR FHOIRGNIMH FEIRME AGUS OIBREACHA DRAENÁLA TALAIMH

I gcoitinne, tá feirmeoir ar ráta comhréidh i dteideal aisíoc a fháil ar CBL a thabhaíonn sé/sí maidir le caiteachas ar fhoirgnimh feirme agus oibreacha draenála talaimh chun críocha a c(h)uid feirmeoireachta.

Ní mór éilimh ar aisíoc a dhéanamh ar an bhfoirm iomchuí (Foirm CBL 58). Ní ghlactar éilimh aonair ar mhéid níos lú ná €125. D'fhéadfaí a leithéid d'éilimh a dhéanamh in éineacht le héilimh eile ón éilitheoir céanna má tá comhluach an éilimh iomláin níos mó ná €125.

Má tá feirmeoir ar ráta comhréidh cláraithe do CBL maidir le héadálacha laistigh den Chomhphobal agus/nó seirbhísí an Cheathrú Sceidil amháin, beidh sé/sí fós i dteideal aisíoc ar an CBL a rinne sé/sí maidir lena leithéid d'oibreacha. É sin ráite, seachas éileamh faoi leith a dhéanamh ar aisíoc, ba chóir an t-aisíoc a éileamh mar asbhaint ón méid CBL iníoctha ag an bhfeirmeoir lena t(h)uairisceán tréimhsiúil CBL.

COMHPHÁIRTÍOCHTAÍ TÁIRGTHE BAINNE

D'fhéadfadh go mbeadh bileog eolais na gCoimisinéirí Ioncaim "VAT Issues for Milk Production Partnerships" (CBL Uimh. 1/04) úsáideach d'fheirmeoir ar bith atá ag smaoineamh ar Chomhpháirtíocht Táirgthe Bainne a bhunú.

Is féidir tuilleadh faisnéise ar an gceist seo nó ar aon cheist eile a fháil ar láithreán Gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim ag www.revenue.ie nó ó do réigiún áitiúil de chuid na gCoimisinéirí Ioncaim.

CÁNACHAS AR IONCAM Ó FHEIRMEOIREACHT

Is féidir brabúis ó cheird na feirmeoireachta a mheasúnú le haghaidh cáin ioncaim nó cáin chorparáide, ag brath ar na cúinsí atá i gceist. Is éard atá sa mhéid seo a leanas, atá bunaithe ar an reachtaíocht a bhí i bhfeidhm an 30 Iúil 2010, cur síos an-achomair ar chuid de na forálacha is coitianta a théann i bhfeidhm ar an gcáin a ghearrtar ar an ioncam ón bhfeirmeoireacht. Tá faisnéis bhreise le fáil ar láithreán Gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim, www.revenue.ie nó ó do chomhairleoir cánach.

BRABÚIS ÓN bhFEIRMEOIREACHT A MHEÁNÚ

D'fhéadfadh feirmeoirí áirithe rogha a dhéanamh go ngearrfar cáin ar a n-ioncam ar bhonn mheánsuimna mbrabús comhiomlán agus na gcaillteanas comhiomlán ón bhfeirmeoireacht a fuarthas le linn na dtrí bliana dar críoch bliain an mheasúnaithe seachas cáin a bheith á gearradh ar a mbrabúis ón bhfeirmeoireacht sa ghnáthshlí (.i. ar bhrabúis thréimhse an 12 mhí dar críoch bliain an mheasúnaithe).

LIÚNTAIS LE hAGHAIDH CAITEACHAS CAIPITIÚIL LE FOIRGNIMH FEIRME A THÓGÁIL AGUS OIBREACHA EILE

Féadfaidh daoine ar féidir cáin a ghearradh ar a mbrabúis ón bhfeirmeoireacht liúntas d'fhoirgnimh feirme a éileamh le haghaidh caiteachas caipitiúil le foirgnimh feirme a thógáil (seachas foirgnimh a úsáidtear mar áitreabh cónaithe) agus le haghaidh oibreacha áirithe eile. Déantar an costas a dhíscríobh ar ráta 15% in aghaidh na bliana sna chéad 6 bliana agus ar ráta 10% sa seachtú bliain.

LIÚNTAIS LE hAGHAIDH CAITEACHAS CAIPITIÚIL LE FOIRGNIMH FEIRME, SRL A THÓGÁIL CHUN TRUAILLIÚ A RIALÚ

Baineann an scéim seo le caiteachas áirithe a tabhaíodh idir an 6 Aibreán 1997 agus an 31 Nollaig 2010, agus an dá dháta sin san áireamh.

Maidir le caiteachas a tabhaíodh an 1 Eanáir 2005 nó ina dhiaidh sin, tugtar na liúntais thar 3 bliana ina suimeanna cothrom le chéile, cé go bhféadfaidh duine rogha a dhéanamh go gcaithfear ar mhalairt slí leis nó léi, rud a fhágfaidh go mbeifear in ann dlús a chur leis na liúntais i rith thréimhse na dtrí bliana sin.

FAOISEAMH LE hAGHAIDH IONCAM ÁIRITHE DE BHUN TALAMH FEIRME A LIGEAN AMACH AR LÉAS

Tá ioncam áirithe a fhaightear de bharr talamh feirme a ligean amach ar léas díolmhaithe ó cháin ioncaim.

Tá an chéad €12,000 den ioncam bliantúil ón léas díolmhaithe i gcás go mbaineann téarma 5 bliana ar a laghad leis an léas, €15,000 i gcas go mbaineann téarma 7 mbliana ar a laghad leis an léas agus €20,000 i gcás go mbaineann téarma 10 mbliana ar a laghad leis an léas (d'fhéadfadh suimeanna éagsúla a bheith i gceist ag brath ar an dáta a rinneadh an léas).

Caithfidh go mbeidh an léasóir 40 bliain d'aois nó os a cionn nó faoi éagumas buan, mar gheall ar éiglíocht fhisiciúil, de bharr a bheith i mbun feirmeoireachta. Níl léasanna idir daoine a bhfuil dlúthghaol eatarthu incháilithe.

FAOISEAMH STOIC - GINEARÁLTA

Is éard is faoiseamh stoic ann ná asbhaint den ioncam trádála feirmeoireachta arb ionann é agus 25% den mhéadú ar luach an stoic trádála i dtréimhse chuntasaíochta. Ní fhéadfar an faoiseamh a úsáid chun caillteanas a chruthú nó a mhéadú agus caithfear é a éileamh ar an dáta a bhfuil an tuairisceán le comhdú don tréimhse lena mbaineann sé, nó roimh an dáta sin. Ní bhíonn sé ar fáil ach amháin i gcás cuideachta le haghaidh tréimhsí cuntasaíochta dar críoch an 31 Nollaig 2010, nó roimhe sin, agus in aon chás eile le haghaidh blianta measúnaithe chomh fada le 2010 agus an bhliain sin san áireamh.

FAOISEAMH STOIC - FEIRMEOIRÍ ÓGA OILTE

Déantar socrú leis seo le haghaidh ráta breisithe don fhaoiseamh stoic ar ráta 100% seachas 25% ar feadh ceithre bliana. Baineann sé le feirmeoirí a thagann chun bheith ina "bhfeirmeoirí cáilithíocha" .i. feirmeoirí atá faoi bhun 35 bliain d'aois agus a chomhlíonann ceanglais áirithe maidir le hoiliúint, an 31 Nollaig 2010 nó roimhe sin.

BEOSTOC A DHIÚSCAIRT GO hÉIGEANTACH

Baineann an scéim seo le brabúis a fhabhraítear nuair a dhiúscraítear stoc faoi bhearta reachtúla chun galair a dhíothú.

Féadfaidh feirmeoir roghnú go bhfágfar brabúis den sórt sin amach agus ioncam á ríomh don tréimhse chuntasaíochta ina ndiúscraítear an stoc. Sa chás sin, meastar go dtagann na brabúis chun cinn ina dtráthchodanna cothrom le chéile i ngach ceann de na chéad 4 thréimhse chuntasaíochta eile (nó, má thograíonn an feirmeoir, sa tréimhse ina dtagann na brabúis chun cinn agus sna 3 thréimhse ina dhiaidh).

Chomh maith leis sin, féadfaidh an feirmeoir a bheith i dteideal faoiseamh stoic 100% i dtréimhse iarchurtha na gceithre bliana.

Ní bhaineann an rogha leis an tréimhse a iarchur i gcás go scoireann duine de cheird na feirmeoireachta go buan.

CUÓTA BAINNE

Bíonn liúntais chaipitil ar fáil ar chaiteachas a thabhaítear nuair a cheannaítear cuóta bainne. Deonaítear na liúntais ar bhonn dronlíneach thar thréimhse 7 mbliana. Baineann an gnáthliúntas cothromaíochta nó na gnáthfhorálacha muirir le hábhar i gcás go ndíoltar an cuóta nó go ndiúscraítear ar bhealach eile é.

CÁIN A GHEARRADH AR BHRABÚIS AGUS AR GHNÓTHACHAIN Ó STAILEANNA

Ón 1 Lúnasa 2008, táthar ag caitheamh le staileanna mar stoc trádála. Ciallaíonn sé sin go bhfuil ioncam ó tháillí agus ó bhrabúis ghraí agus ó staileanna a dhíol incháinithe ar an ngnáthbhealach (tháinig deireadh le díolúine a bhí ann roimhe an 31 Iúil 2008).

BRABÚIS AR CHOILLEARNACHA ÁIRITHE A ÁITIÚ

Tá brabúis nó gnóthachain ar choillearnacha a áitiú sa Stát chun críocha tráchtála díolmhaithe ó cháin ioncaim agus ó cháin chorparáide.

D'ainneoin na díolúine, caithfear sonraí gach brabús, gnóthachan agus caillteanas a áireamh sa tuairisceán bliantúil ioncaim. Tá na gnáthrialacha a bhaineann le taifid a choinneáil agus na taifid sin a chur ar fáil lena n-iniúchadh ag na Coimisinéirí Ioncaim i bhfeidhm freisin.

Is féidir Treoirlínte ar Phlean Bainistíochta Feirme a ullmhú a fháil ó Oifigí Talmhaíochta, Comhshaoil agus Struchtúr (AES) na Roinne (féach an liosta d'oifigí AES áitiúla ag Aguisín 1B ).

Is féidir tuilleadh faisnéise maidir le foráil Alt 659 den Acht Comhdhlúite Cánacha, 1997 a fháil ó oifigí áitiúla na gCoimisinéirí Ioncaim.

SUIRBHÉIREACHT ORDANÁIS ÉIREANN

Tairgeann Suirbhéireacht Ordanáis Éireann raon leathan de léarscáilíocht i bhformáid páipéir agus dhigiteach. Is iad ár gcuid léarscáileanna mórscála de cheantair tuaithe na rudaí is mó spéise don phobal feirmeoireachta - is ar scála 1:2500/ 1:5000 do cheantair tuaithe agus cheantair leath-tuaithe atá na léarscáileanna seo agus ar scála 1:10,000 do réigiúin shléibhtiúla. Is táirgí iad an aerfótagrafaíocht agus ortafótagrafaíocht ar féidir iad a úsáid mar fhoinse faisnéise don phobal feirmeoireachta. Is féidir le Suirbhéireacht Ordanáis Éireann aerfótagrafaíocht agus ortafótagrafaíocht náisiúnta a tógadh in 1995 (D/B) agus 2000 (ildaite) agus 2005 (ildaite) a sholáthar óna hoifigí díolacháin i bPáirc an Fhionnuisce.

Is féidir le Suirbhéireacht Ordanáis Éireann agus a ngréasán de ghníomhairí léarscáilíocht a chur ar fáil mar dhuillíní caighdeánacha nó mar sheirbhís shuíomh-bhunaithe de réir éilimh, i bhfoirm páipéir nó dhigiteach.

I measc na roghanna tá:

  • Scála ar bith;
  • Ceapa páipéir nó i roinnt formáidí digiteacha éagsúla;
  • Léarscáileanna ilchodacha;
  • Páipéar de mhéid A4 go A0;
  • Téamaí roghnaithe do tháirgí digiteacha;
  • Pacáistí Pleanála.

Faoi Mheitheamh 2010, beidh léarscáileanna pleanála ar fáil le ceannach agus le híoslódáil ag www.osi.ie.

Tá léarscáileanna stairiúla de 6 horlaí agus 25 orlach ar fáil chomh maith, ach ní thaispeántar dáileachtaí talún ar na léarscáileanna 6 horlaí áfach. Is féidir breathnú ar léarscáileanna stairiúla trí bhrabhsálaí léarscáile saor in aisce OSi ar a láithreán Gréasáin corparáideach www.osi.ie. Is féidir íomhánna a cheannach agus a íoslódáil i bhformáid pdf freisin.

SONRAÍ LÉARSCÁILE DIGITEACHA

Tá sonraí de shaghas Íomhá Digiteach (rastar) agus sonraí de shaghas Gnéithe Digiteacha (veicteoir) ar fáil i roinnt formáidí tionscalchaighdeánach agus cuirtear ar fáil iad i roinnt meáin éagsúla. Is féidir sonraí veicteora agus sonraí rastair digiteacha a chur in oiriúint do shonraíochtaí na gcustaiméirí. Beidh gréasán na ngníomhairí le haghaidh Léarscáileanna Áite de chuid Shuirbhéireacht Ordanáis Éireann in ann léarscáilíocht a sholáthar i bhformáid dhigiteach. Is féidir léarscáilíocht dhigiteach a cheannach ó phríomhoifig díolacháin de chuid Suirbhéireacht Ordanáis Éireann freisin i bPáirc an Fhionnuisce, Baile Átha Cliath, ó ghréasán na ngníomhairí le haghaidh Léarscáileanna Áite de chuid Shuirbhéireacht Ordanáis Éireann nó tá siad ar fáil ar líne ag www.osi.ie.

AERFÓTAGRAFAÍOCHT

Tá clúdach náisiúnta ar scála fótagrafaíochta 1:30,000 agus 1:40,000 ar fáil. Tógadh an fhótagrafaíocht seo in 1995 agus 2000 agus le linn 2005/06; tá ceantair roghnaithe eile ar fáil ar scálaí fótagrafaíochta 1:5000 go 1:20,000. Tá aerfótagrafaíocht ar fáil mar phriontaí dubha agus bána agus ildaite araon. Tá clúdach náisiúnta ar scála fótagrafaíochta 1:30,000 agus 1:40,000 ar fáil ar láithreán Gréasáin OSi agus is féidir breathnú air tríd an tseirbhís brabhsála léarscáileanna. Is féidir íomhánna a cheannach ar líne freisin. Níl fhótagrafaíocht a tógadh ar leibhéal níos ísle ar fáil ach amháin ó shiopa léarscáileanna Shuirbhéireacht Ordanáis Éireann i bPáirc an Fhionnuisce, Baile Átha Cliath.

TUAIRISCÍ EOLAÍOCHTA, FAISNÉIS FAOI LÉARSCÁILEANNA GAOITHE

Tairgeann Suirbhéireacht Ordanáis Éireann tuairiscí comhshaoil lárnaithe ar a láithreán Gréasáin, chomh maith le léarscáileanna gaoithe agus léarscáileanna clárúchán talún - is féidir teacht ar na táirgí sin tríd an bpríomhleathanach ar láithreán Gréasáin corparáideach Shuirbhéireacht Ordanáis Éireann mar ar féidir míniú iomlán ar na táirgí sin a fháil.

CONAS LÉARSCÁILEANNA NA SUIRBHÉIREACHTA ORDANÁIS A FHÁIL

Tá gníomhairí Léarscáileanna Áite Suirbhéireachta Ordanáis i mBaile Átha Cliath, sa Mhuileann gCearr, i bPort Láirge, i gCill Chainnigh, i gCill Airne, i gCorcaigh, i nGaillimh, i Luimneach, sa Chabhán, i mBaile Átha Luain agus i Sord ina bhfuil léarscáilíocht i bhformáid páipéir nó dhigiteach ar fáil le ceannach. Glacann cuid mhaith de na daoine seo le horduithe ar an nguthán agus tríd an bhfacs. Mura bhfuil a leithéid indéanta, is féidir léarscáilíocht a fháil ó Shuirbhéireacht Ordanáis na hÉireann, Páirc an Fhionnuisce, Baile Átha Cliath. Teil: 01 8025349, Facs: 01 8220979. Nuair a ordaítear léarscáileanna ar mhórscála (léarscáileanna ar scála 1:1000, 1:2500, 1:5000, 25 orlach nó 6 horlaí), ní mór ionad an ghabháltais nó gnéithe eile atá á chlúdach ag an léarscáil a shonrú. Is fearr an baile fearainn ina bhfuil an gabháltas a shonrú. De rogha air sin, is féidir go leor táirgí OSi a cheannach agus a íoslódáil ó láithreán Gréasáin na Suirbhéireachta Ordanáis agus sna cúinsí sin is féidir le duine gabháltas a lonnú trí sheoladh nó bhaile fearainn a chuardach nó de rogha air sin an brabhsálaí léarscáileanna a úsáid chun peanáil chuig suíomh agus zúmáil isteach air.

Is féidir raon táirgí Turasóireachta agus Áineasa ó Shuirbhéireacht Ordanáis Éireann a cheannach ar líne ónár siopa léarscáileanna ar líne www.irishmaps.ie agus ó siopaí maithe leabhair.

Is féidir faisnéis bhreise a fháil maidir lenár gcuid táirgí agus seirbhísí ónár láithreán Gréasáin www.osi.ie nó trí theagmháil a dhéanamh lenár Roinn Díolachán Léarscáileanna, Teil: 01 8025349.

Is féidir ainmneacha agus seoltaí ár ngníomhairí Léarscáileanna Áite a fháil ar ár láithreán Gréasáin nó trí ghlaoch a chur ar ár láthair fáiltithe i bPáirc an Fhionnuisce. Teil: 01 8025300.

AN ROINN COIMIRCE SÓISIALAÍ

AN SCÉIM UM CHÚNAMH FEIRME

Cad is Cúnamh Feirme ann?
Is é is brí le cúnamh feirme ná íocaíocht sheachtainiúil faoi réir thástáil acmhainne d'fheirmeoirí ar ioncam íseal.

Cé is féidir a bheith incháilithe do Chúnamh Feirme?
Beidh tú incháilithe má bhaineann na nithe seo a leanas leat:

  • Tá tú i d'fheirmeoir;
  • Tá tú idir 18 agus 66 bliana d'aois;
  • Sásaíonn tú tástáil acmhainne.

Conas a oibríonn an tástáil acmhainne?
Ní mór tástáil acmhainne a shásamh d'fhonn cáiliú do Chúnamh Feirme. Is é sin, ní mór go mbeadh do chuid acmhainní faoi bhun leibhéal áirithe.

San áireamh le d'acmhainní, tá:

  • Ioncam ar bith atá agat féin nó ag do chéile/pháirtí;
  • Maoin atá agat féin nó ag do chéile/pháirtí (seachas do theach);
  • Sócmhainn(í) eile a d'fhéadfadh ioncam a fhoráil duit.

Cé mhéid is féidir liom a fháil?
Má cháilíonn tú, is é a bheidh san íocaíocht ná ráta pearsanta duit féin le méideanna breise do dhuine fásta cáilithe agus cleithiúnaithe leanaí. Ríomhtar do ráta seachtainiúil íocaíochta trí do mheasúnú acmhainne seachtainiúil a bhaint ón uasráta Cúnamh Feirme a bheadh iníoctha duit mura raibh acmhainní ar bith agat.

Is iad seo a leanas na rátaí seachtainiúla do Chúnamh Feirme:

  € 
Uasráta Pearsanta 196.00
Liúntas do Dhuine Fásta Cáilithe (*) 130.10
Gach Leanbh Cleithiúnach Ráta Iomlán (**) 29.80
 
 Leath-Ráta 14.90

Tabhair faoi deara:

  1. (*) Níl liúntas do Dhuine Fásta Cáilithe iníoctha má tá do pháirtí/chéile ag fáil íocaíocht Leasa Shóisialaigh nó íocaíocht ón HSE nó má tá sé/sí ar chúrsa oiliúna lánaimseartha de chuid VTOS nó FÁS agus liúntas á fháil aige/aici. Má tá do chéile/pháirtí ar liúntas cúramóra leath-ráta, tá liúntas iomlán do dhuine fásta cáilithe iníoctha.
  2. (**) Tá méadú €29.80 iníoctha do gach leanbh cleithiúnach cáilithe má fhaigheann tú méadú do dhuine fásta cáilithe. I gcás nach gcáilíonn tú le haghaidh méadaithe den sórt sin, tá méaduithe ar leath-ráta do leanaí cleithiúnacha iníoctha le haghaidh leanaí cáilithe.

Conas a íoctar é?
Má tá tú incháilithe, déanfar íocaíochtaí ar bhonn seachtainiúil. Déantar íocaíocht díreach isteach chuig d'Oifig Phoist áitiúil.

Conas a chuirfidh mé iarratas isteach?
Is féidir leat iarratas a dhéanamh ar Chúnamh Feirme tríd an bhfoirm iarratais, FARM 1, a chomhlánú. Tá an fhoirm sin le fáil uathu seo a leanas:

  • An Oifig Leasa Shóisialaigh Áitiúil
  • Líne Íosghlao na Roinne do Bhileoga - 1890 20 23 23;
  • Is féidir iad a íoslódáil ó www.welfare.ie.

Le haghaidh tuilleadh faisnéise ar Chúnamh Feirme, déan teagmháil le d'Oifig Leasa Shóisialaigh Áitiúil (féach an t-eolaí teileafóin áitiúil le haghaidh sonraí). Tá faisnéis ar fáil freisin ar láithreán Gréasáin na Roinne Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh, www.welfare.ie.

Ranníocaíochtaí Iníoctha
Ón 1 Eanáir 2007 d'fhéadfadh custaiméirí féinfhostaithe a fhaigheann Cúnamh Feirme a bheith faoi dhliteanas ranníocaíochtaí ÁSPC a íoc ar a gcuid ioncaim ón bhféinfhostaíocht. Is féidir le custaiméir féinfhostaithe a fhaigheann Cúnamh Feirme nach bhfuil faoi dhliteanas ÁSPC a íoc teacht chun bheith ina ranníocóir deonach má chomhlíonann sé/sí roinnt coinníollacha.

Le haghaidh tuilleadh sonraí, déan teagmháil le Rannóg na Ranníocaíochtaí Deonacha, An Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh, Seirbhísí Leasa Shóisialaigh, Bóthar Chorcaí, Port Láirge Teil: 051 356000.

ÁSPC DO CHÉILÍ FEIRME

Céilí Feirme agus ÁSPC: An Staid Ghinearálta Reatha
Tá céilí ranníocóir féinfhostaithe díolmhaithe go sonrach ó ranníocaíochtaí árachais shóisialta. Aithníonn an t-eisiamh seo na deacrachtaí praiticiúla a bhaineann le nádúr caidreamh fostaíochta dílis a dhearbhú in imthosca áirithe mar shampla nuair a rangaítear duine a fhostaítear faoi chonradh seirbhíse (.i. mar fhostaí) ag a c(h)éile mar ranníocóir "eisiata" faoi dhlí an leasa shóisialaigh. Mar thoradh ar sin, ní féidir le céilí feirmeoireachta ÁSPC a íoc ach amháin má tá siad bainteach le ceann de thrí chás.

I dtosach, caitear le céilí atá i mbun comhpháirtíocht tráchtála go gníomhach (seachas díreach ina gcomhúinéirí maoine) mar ranníocóirí féinfhostaithe aonaracha agus mar sin tá siad faoi dhliteanas ranníocaíochtaí árachais shóisialta a íoc. Cumasaíonn na ranníocaíochtaí seo - arna ndéanamh faoi Aicme ÁSPC S - taifid árachais a chur le chéile de réir a c(h)eart féin agus chun sochair fabhraíochta a fháil. I gcoitinne, tuigtear comhpháirtíocht mar cheangal idir bheirt nó níos mó daoine d'fhonn gnóthachain nó roinnt a dhéanamh ar obair agus brabúis fiontair. Níl dliteanas do ranníocaíochtaí ÁSPC teagmhasach ar úinéireacht maoine ach ar nádúr na socruithe gnó idir an bheirt acu. Ní chruthaíonn comhúinéireacht maoine comhpháirtíocht ann féin.

Sa dara dul síos, má tá gnó teaghlaigh ionchorpraithe mar chuideachta theoranta, is féidir le céilí a bhfuil lámh acu sa ghnó taifead árachais shóisialta a bhunú mar fhostaithe nó mar ranníocóirí féinfhostaithe - ag brath ar cé acu a bhfuil conradh seirbhíse ann nó nach bhfuil.

Sa tríú dul síos, tá sé ar eolas go bhfuil daoine fostaithe i bhfeirmeoireacht ag glacadh le fostaíocht "as-feirme" ar bhonn méadaitheach. Cuireann sé seo ar chumas céilí feirmeoireachta nach mbeadh faoi árachas murab sin taifead árachais shóisialta a fhorbairt de réir a saothair "as-feirme". Chomh maith leis sin, is féidir le céilí feirmeoireachta a bhí fostaithe roimhe sin clúdach árachais shóisialta a chothú san fhadtréimhse trí ranníocaíocht a dhéanamh leis an scéim ranníocaíochta deonaigh ÁSPC.

Tá athbhreithniú déanta ar an reachtaíocht a thugann díolúine do chéilí a thugann cúnamh i bhfiontair theaghlaigh, cosúil le feirmeoireacht, ó árachas sóisialta ar roinnt uaireanta. In 2002, agus mar aitheantas ar an riachtanas breithniú a dhéanamh ar an gceist níos sainiúla de ranníocaíochtaí árachais shóisialta do chéilí feirme, tionóladh grúpa idir-Rannach leis an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Forbairt Tuaithe ina cathaoirleach air. Is é an chonclúid a bhí aige ná "... trí chomhpháirtíochtaí gnó a bhunú tugtar bealach rochtana láithreach ar chlúdach árachais shóisialta mar gheall go bhfuil sé bunaithe ar reachtaíocht reatha. Ní chuirfeadh socruithe mar sin aon chostas suntasach riaracháin breise ar ghnólachtaí feirme: mar shampla, leanfaidh cúpla atá faoi dhliteanas cáin ioncaim faoi chómheasúnú nó measúnú ar leithligh ar aghaidh ag déanamh aon tuairisceán cánach amháin gach bliain, is é an t-aon athrú a bheadh ann ná go mbeidh ioncam fhiontar na feirme á chionroinnt de réir na socruithe comhpháirtíochta...".

Le déanaí, in 2005, thug an grúpa 'Samhail Árachais Shóisialta Uilechuimsithigh' (FISIM), a bunaíodh faoin 'gClár um Rathúnas agus Cothroime' -  agus a athbhunaíodh faoin gcomhaontú náisiúnta chun 'Dul Chun Cinn a Chothú' - chun scrúdú a dhéanamh ar bhearta a bhfuil sé d'aidhm leo samhail árachais shóisialta uilechuimsithigh a fhorbairt, dá n-aire suntasacht rogha na comhpháirtíochta chun cur ar chumas oibrithe feirme, agus go háirithe céilí, taifead árachais shóisialta dá gcuid féin a chur le chéile. Mhol an grúpa go gcuirfí tuilleadh faisnéise faoi na himpleachtaí ó thaobh cánach agus leas sóisialach a bhaineann le bheith ag obair i gcomhpháirtíocht nó i gcuideachta theoranta ar fáil do theaghlaigh féinfhostaithe trí chomhbhileog a cheapfadh agus a d'fhoilseodh Oifig na gCoimisinéirí Ioncaim agus an Roinn seo araon.

Tá forálacha reachtaíochta reatha sa réimse seo cosúil le díolúintí comhchosúla i reachtaíocht chun fostaíocht a chosaint atá cumhdaithe san Acht um Eagrú Ama Oibre, 1997 agus san Acht um Pá Íosta Náisiúnta, 2000.

Níl pleananna ann faoi láthair chun na forálacha reatha a athrú.

COMHPHÁIRTÍOCHT FEIRME

Má tá comhpháirtíocht dhílis ar fheirm is féidir a mheas go bhfuil an dá chéile i bhféinfhostaíocht inárachais go haonarach ar mhaithe le hÁrachas Sóisialta Pá-Choibhneasa (ÁSPC). Chomh luath agus a sháraíonn ioncam gach comhpháirtí ón bhfiontar feirme tairseach de €3,174 in aghaidh na bliana, bheadh an t-ioncam seo inmheasta le haghaidh ÁSPC agus bheadh ranníocaíochtaí ÁSPC iníoctha ag ráta 3%, nó €253 in aghaidh na bliana, pé ceann atá níos mó, má bhíonn an t-ioncam faoi bhun €26,000 in aghaidh na bliana agus ag ráta 5% de gach ioncam seachas sin (.i. an Ranníocaíocht Sláinte san áireamh).

Ní bheadh dliteanas ranníocaíochta i gceist ar ioncam faoin tairseach de €3,174 in aon bhliain amháin. Stadfadh an duine de bheith faoi árachas maidir leis an mbliain sin (faoi réir coinníollacha áirithe, d'fhéadfadh duine ina leithéid de imthosca iarratas a dhéanamh chun a bheith ina ranníocóir deonach d'fhonn clúdach árachas sóisialta a choinneáil). Leanfadh ranníocaíochtaí níos luaithe nó iarmhartacha, ar ndóigh, de bheith inmheasta do shochair agus do phinsin ÁSPC Aicme S.

Cad is comhpháirtíocht ann?
Is comhpháirtíocht é an caidreamh atá ann idir dhaoine a dhéanann gnó le chéile d'fhonn brabús a dhéanamh. Is féidir go mbeadh teacht ar chuid den bhrabús ag duine inmheasta mar fhianaise go bhfuil an té i gceist mar chomhpháirtí i ngnó.

  • Caithfidh an chomhpháirtíocht a bheith dílis agus á thacú ag an bhfianaise doiciméadach iomchuí, mar shampla comhchuntais ghnó leis na bainc a bheith ann srl. Ba chóir go mbeadh fianaise ann chomh go bhfuil na gníomhaíochtaí gnó cláraithe i gcomhainmneacha lena n-áirítear sonraisc, cuntais mhargaidh, cuntais uachtarlainne, cuntais Íoc is Iompair, iarratais ar dheontais fheirme, uimhreacha tréada, polasaithe árachais gnó srl.
  • Is é an táscaire is tábhachtaí de chomhpháirtíocht ghnó a bheith ann ná roinnt na mbrabús (nó na gcailliúintí). Ba chóir go mbeadh fáil ar Thuairisceán Cáin Ioncaim gach comhpháirtí ag léiriú a c(h)uid den bhrabús. I gcás lánúin phósta atá a chuireann tuairisceán cáin ioncaim isteach faoi chómheasúnú nó faoi mheasúnú ar leith, ní mór ioncaim na beirte a thaispeáint.
  • Ba chóir go mbeadh an tuairisceán cáin ioncaim déanta i gceart ar bhonn na bliana reatha - ní ghlactar le hiarratais leis an stádas Comhpháirtíochta a shiardhátú.

Ríomhtar ranníocaíochtaí ÁSPC de réir sonraí ioncaim sa tuairisceán Cáin Ioncaim.

Moltar do dhaoine aonaracha a théann i mbun comhaontú comhpháirtíochta comhairle dlí a lorg sula ndéantar a leithéid.

Cad iad na Sochair?
Clúdaíonn Aicme ÁSPC S an ranníocóir do na sochair seo a leanas:

  • an Pinsean Stáit (Ranníocach) - a dtugtaí an Pinsean (Ranníocach) Seanaoise air roimhe seo;
  • an Pinsean Baintrí agus Baintrí Fir (Ranníocach);
  • Sochar Máithreachais;
  • Sochar Uchtaíoch;
  • an Íocaíocht Chaomhnóra (Ranníocach) - a dtugtaí an Liúntas (Ranníocach) Dílleachta air roimhe seo, agus
  • an Deontas Méala - a dtugtaí an Deontas Báis air roimhe seo.

Nóta: Ní chuireann scéimeanna agus cláir a riarann an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia constaic roimh chomhpháirtíochtaí gnó aon fheirme a bhunú.

Le haghaidh tuilleadh faisnéise faoi na cúrsaí seo, déan teagmháil le Seirbhís Faisnéise na Roinne Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh, Áras Mhic Dhiarmada, Sráid an Stórais, Baile Átha Cliath 1 - teil: 01-704-3274; ríomhphost: info@welfare.ie; láithreán Gréasáin: www.welfare.ie.

SCÉIM SÓISIALTA TUAITHE (SST)

AIDHM NA SCÉIME

Is iad aidhmeanna na scéime tacaíocht ioncaim a sholáthar d'fheirmeoirí agus d'iascairí atá ag fáil íocaíochtaí sonraithe Leasa Shóisialaigh faoi láthair, agus seirbhísí áirithe a bheidh tairbheach do phobail tuaithe a sholáthar amhail cothabháil comhshaoil, caomhnú fuinnimh, cúram sóisialta agus cúram do dhaoine aosta trí leas a bhaint as na scileanna agus na buanna atá ar fáil i measc na bhfeirmeoirí agus na n-iascairí.

OBAIR AR TUGADH FÚITHI SA SCÉIM SÓISIALTA TUAITHE

Bainfidh an pobal áitiúil leas as an obair go léir a dhéanfaidh rannpháirtithe sa Scéim Sóisialta Tuaithe. Is cosúil gurb iad na cineálacha tionscadail a bheidh i gceist ná:

  • Slite marcáilte, siúlóidí aontaithe agus bóithre portaigh a chothabháil agus a fheabhsú;
  • Obair chaomhnaithe fuinnimh do dhaoine aosta agus do dhaoine nach bhfuil mórán airgid acu;
  • Tionscnaimh feabhsaithe bailte agus tuaithe;
  • Cúram sóisialta agus cúram na n-aosach, cúram comhphobail do ghrúpaí réamhscoile agus tar éis na scoile;
  • Obair chothabhála comhshaoil - cothabháil agus airíochas d'áiseanna comhphobail agus spóirt;
  • Tionscnaimh a bhaineann le hionaid chultúrtha agus oidhreachta sheachbhrabúsacha;
  • Dualgais Riaracháin/Cléireachais Phobail, agus
  • Aon tionscadal pobail cuí eile a aithneofar le linn na Scéime.

Tabhair faoi deara: Coimeádtar na catagóirí tionscadal thuas faoi athbhreithniú.

CÉ ATÁ INCHÁILITHE?

Tá an scéim dírithe go príomha ar fheirmeoirí agus iascairí a bhfuil íocaíochtaí sonraithe áirithe Leasa Shóisialaigh á bhfáil acu.

Le bheith incháilithe chun páirt a ghlacadh sa Scéim, ní mór go mbeadh Cúnaimh Feirme/Iascaireachta á fháil ag duine,

Ní mór go gcomhlíonfadh sé/sí na critéir cháilitheachta atá leagtha amach d'fheirmeoir nó iascaire, agus ní mór go mbeadh ceann de na híocaíochtaí cáilitheacha ón Roinn Gnóthaí Sóisialacha agus Teaghlaigh á fháil aige/aici.

D'fhéadfadh eisceachtaí ó na critéir cháilitheachta thuas a bheith i gceist go príomha i gcás linbh/siblín nó céile cleithiúnach de chuid duine incháilithe. Is féidir sonraí a fháil ar na critéir cháilitheachta ar fad, lena n-áirítear na híocaíochtaí cáilitheacha Leasa Shóisialaigh chomh maith le haon fhaisnéis eile ó na Cuideachtaí Forbartha Áitiúil nó ó Údarás na Gaeltachta (.i. na Comhlachtaí Forfheidhmithe), toisc gurb iadsan a bhainistíonn an Scéim ar leibhéal áitiúil, ar son na Roinne Coimirce Sóisialaí.

TÉARMAÍ AGUS COINNÍOLLACHA NA SCÉIME

Oibreoidh rannpháirtithe 19.5 uair in aghaidh na seachtaine ar sceideal a bheidh áisiúil d'fheirmeoirí/iascairí faoi réir riachtanais an tionscadail a mbeidh siad ag obair air. Déanfar teidlíocht chun Saoire Bliantúla a ríomh de réir théarmaí an Achta um Eagrú Ama Oibre, 1997. Ceadófar do rannpháirtithe ar an Scéim tabhairt faoi fhostaíocht bhreise ar choinníoll go bhfanann siad laistigh den tairseach ioncaim a bhaineann lena mbuníocaíocht Leasa Shóisialaigh. D'fhéadfadh go rachadh tuilleamh sa bhreis ar an tairseach ioncaim sin i bhfeidhm ar a rannpháirteachas leanúnach sa Scéim. Níl sé i gceist go mbeifí rannpháirteach sa Scéim go buan agus déantar rannpháirteachas a athbhreithniú go bliantúil i mí Aibreáin.

Cé mhéid a íocfar le rannpháirtithe ar an Scéim?

Tá an ráta íocaíochta ar an Scéim bunaithe ar an íocaíocht cháilitheach Leasa Shóisialaigh i dteannta le cúinsí teaghlaigh. Tugann an tábla seo a leanas sonraí ar uasluach na híocaíochta iomláine in aghaidh na seachtaine:

Catagóir Rannpháirtí Íocaíocht Iomlán Sheachtainiúil 
Rannpháirtí gan Cleithiúnaí
Rannpháirtí le Cleithiúnaí Aosaithe
Gach Leanbh Cleithiúnach (Ráta Iomlán)
Gach Leanbh Cleithiúnach (Leathráta) 
€216.00
€346.10
€29.80
€14.90

Nóta: Tá an rátaí sin ceart le héifeacht ón 4 Eanáir 2010.

I roinnt cásanna, ag brath ar an íocaíocht cháilithíoch Leasa Shóisialaigh, ní bheidh rannpháirtithe sa Scéim ina gcliaint ag an Roinn Gnóthaí Sóisialacha & Teaghlaigh a thuilleadh agus is tríd an Scéim amháin a íocfar iad i leith a rannpháirteachais sa Scéim. I gcásanna eile, beidh rannpháirtithe fós ag fáil a n-íocaíochta cáilithí Leasa Shóisialaigh ón Roinn Gnóthaí Sóisialacha & Teaghlaigh agus gheobhaidh siad íocaíocht bhreise ón Scéim lena cois.

D'fhéadfadh aon athrú ar chúinsí dul i bhfeidhm ar ráta íocaíochta Rannpháirtí, agus bíonn an dualgas ar an Rannpháirtí a C(h)omhlacht Forfheidhmithe a chur ar an eolas faoi aon athruithe mar sin chomh luath agus a thagann siad chun cinn.

Toisc go riartar an Scéim Sóisialta Tuaithe ar leibhéal áitiúil, ba cheart fiosrúcháin a chur chuig an gComhlacht Forfheidhmithe ábhartha (Cuideachta Forbartha Áitiúil nó Údarás na Gaeltachta) i ngach cás.

Is féidir tuilleadh sonraí ar an Scéim Sóisialta Tuaithe chomh maith le sonraí teagmhála gach Comhlachta Forfheidhmithe a fháil ach glaoch ar 01-4484841.

COIMISIÚN FORBARTHA AN IARTHAIR (WDC)

Bunaíodh Coimisiún Forbartha an Iarthair mar ghníomhaireacht reachtúil in 1999 chun forbairt eacnamaíoch agus shóisialta a chur chun cinn agus a spreagadh i Réigiún an Iarthair, lena n-áirítear na contaetha seo: Dún na nGall, Sligeach, Liatroim, Ros Comáin, Maigh Eo, Gaillimh agus an Clár.

Aidhmeanna Straitéiseacha
Tá cúig sprioc straitéiseacha Choimisiún Forbartha an Iarthair mar seo a leanas:

  • Cur le forbairt réigiúnach chothromaithe trí chinntiú go mbaineann réigiún an iarthair an leas is mó as a chumas d'fhorbairt eacnamaíoch agus shóisialta;
  • Na leasanna a bhaineann le cónaí, obair agus dul i mbun gnó san iarthar a chur chun cinn;
  • Tacaíocht a thabhairt d'fhorbairt eacnamaíoch agus shóisialta inbhuanaithe ar gheilleagar na tuaithe;
  • Caipiteal riosca a chur ar fáil d'fhiontair bheaga agus mheánmhéide agus d'fhiontair shóisialta trí Chiste Infheistíochta an Choimisiúin;
  • Coimisiún Forbartha an Iarthair a oibriú mar eagraíocht chumasach éifeachtach.

Is féidir tuilleadh faisnéise a fháil ó Choimisiún Forbartha an Iarthair, Teach Dillon, Bealach an Doirín, Co. Ros Comáin. Láithreán Gréasáin: www.wdc.ie Teil: 094 9861441 Ríomhphost: info@wdc.ie.