By using this website, you consent to our use of cookies. For more information on cookies see our privacy policy page.

Text Size: a a
Home A-Z Index Subscribe/RSS Contact Us Twitter logo small white bird

4. AN COMHSHAOL TALMHAÍOCHTA

AN SCÉIM UM ROGHANNA COMHSHAOL TALMHAÍOCHTA (AEOS) AGUS SCÉIM NATURA 2000

Is bearta faoi Chlár na hÉireann um Fhorbairt Tuaithe 2007-13 iad na Scéimeanna um Roghanna Comhshaol Talmhaíochta agus Scéim Natura. Tá na Scéimeanna cómhaoinithe ag an Aontas Eorpach agus an Státchiste Náisiúnta. Is iad cuspóirí AEOS ná dul i ngleic leis na dúshláin a bhaineann leis an mbithéagsúlacht a chaomhnú agus a chur chun cinn, bainistíocht uisce agus bearta maidir le cáilíocht an uisce a spreagadh, agus dul i ngleic leis an athrú aeráide. Is iad cuspóirí Scéim Natura 2000 ná cur le bainistíocht dhearfach comhshaoil ar láithreáin Natura 2000 a ndéantar feirmeoireacht orthu agus ar dhobharcheantair abhann i bhforfheidhmiú na Treorach maidir le hÉin (Treoir 79/409/CEE ón gComhairle), na Treorach maidir le Gnáthóga (92/43/CEE) agus na Creat-treorach Uisce (2000/60/CE).

Cuirfidh AEOS/Natura leis na neartuithe a baineadh amach i mbainistíocht an chaomhantais ó 1994 i leith faoin Scéim um Chaomhnú an Chomhshaoil faoin Tuath, agus rachaidh sé i ngleic go sonrach le láithreáin agus limistéir Natura 2000 ar tháinig a dtírdhreach agus a mbithéagsúlacht de bharr modhanna feirmeoireachta traidisiúnta.

Beart  Íocaíocht Comhshaol Talmhaíochta   Infheistíocht Chaipitil
Natura 2000 (limistéar faoi chosaint speisialta agus limistéar caomhantais speisialta) €75 in aghaidh an heicteáir in aghaidh na bliana féilire
Natura 2000 (Gnáthóg Éan Fiáin Tosaíochta)  €314 in aghaidh an heicteáir in aghaidh na bliana féilire   
Talamh coimíneachta lasmuigh de ghréasán Natura €75 in aghaidh an heicteáir in aghaidh na bliana féilire   
Bunú agus cothabháil gnáthóg €8 in aghaidh 100 méadar in aghaidh na bliana féilire Fálú €3.30 in aghaidh an mhéadair línigh atá coibhéiseach le €0.66/m in aghaidh na bliana ar feadh cúig bliana 
Cur Crann agus Caighdeán naBainistíochta   €62.70 in aghaidh an chrainn atá coibhéiseach le €12.54 in aghaidh na bliana ar feadh cúig bliana
Buinneáin   €9.50 in aghaidh an bhuinneáin atá coibhéiseach le €1.90 in aghaidh na bliana ar feadh cúig bliana
Móinéir Féir Thraidisiúnta €314 in aghaidh an heicteáir in aghaidh na bliana féilire   
Féarach Saibhir i Speicis €314 in aghaidh an heicteáir in aghaidh na bliana féilire  
Acmhainní Géiniteacha Ainmhithe €200 in aghaidh an Aonaid Bheostoic in aghaidh na bliana féilire  
Úlloird Thraidisiúnta €5 in aghaidh an chrainn in aghaidh na bliana féilire €75 in aghaidh an chrainn atá coibhéiseach le €15 in aghaidh na bliana ar feadh cúig bliana
Cumhdach d'Éin Fhiáine €869 in aghaidh an heicteáir in aghaidh na bliana féilire   
Plandáil Fálta Sceach €2.50 in aghaidh an mhéadair in aghaidh na bliana féilire €32 in aghaidh an mhéadair atá coibhéiseach le €6.40 in aghaidh na bliana ar feadh cúig bliana
Barrscoitheadh Fálta Sceach €5 in aghaidh an mhéadair atá coibhéiseach le €1 in aghaidh na bliana ar feadh cúig bliana  
Leagan Fálta Sceach €8 in aghaidh an mhéadair atá coibhéiseach le €1.60 in aghaidh na bliana ar feadh cúig bliana   
Cothabháil Thraidisiúnta ar Bhallaí Cloiche Tirime €50 in aghaidh 100 méadar in aghaidh na bliana féilire  
Ciumhaiseanna Bruachánacha Ciumhais 2.5m: €0.14 in aghaidh an mhéadair Ciumhais 5m: €0.34 in aghaidh an mhéadair
Ciumhais 10m: €0.74 in aghaidh an mhéadair
Ciumhais 30m: €2.70 in aghaidh an mhéadair 
Fálú €3.30 in aghaidh an mhéadair línigh atá coibhéiseach le €0.66/m in aghaidh na bliana ar feadh cúig bliana
Foinsí uisce eile a sholáthar do bhuaibhigh. €200 in aghaidh an trach ólacháin atá coibhéiseach le €40 in aghaidh na bliana ar feadh cúig bliana
Imill Churaíochta €0.23 in aghaidh an mhéadair in aghaidh na bliana féilire  
Bunú Clúdaigh Glais ó bharr curtha. €80 in aghaidh an heicteáir in aghaidh na bliana féilire  
Úsáid teicneolaíochtaí nua chun sciodar a leathadh €0.77 in aghaidh an mhéadair chiúbaigh in aghaidh na bliana féilire   
 Íoschuraíocht €23 in aghaidh an heicteáir in aghaidh na bliana féilire.  

Tá tuilleadh faisnéise le fáil ón Rannóg AEOS, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Eastát Chaisleán Bhaile Sheonach, Loch Garman. Teileafón 053 9163400 nó ríomhphost: aeos@agriculture.gov.ie

AN SCÉIM UM CHAOMHNÚ AN CHOMHSHAOIL FAOIN TUATH (REPS)

Is beart í an Scéim um Chaomhnú an Chomhshaoil Faoin Tuath (REPS) faoi Phlean na hÉireann um Fhorbairt Tuaithe 2007-2013. Tugadh isteach an Scéim reatha, REPS 4, i Lúnasa 2007 agus dúnadh é le haghaidh iontrálaithe nua in Iúil 2009.

Is iad aidhmeanna REPS ná:

  • Na nithe seo a leanas a chur chun cinn:
    • Bealaí le talamh talmhaíochta a úsáid a réitíonn le cosaint agus feabhsú an chomhshaoil, bithéagsúlacht, an tírdhreach agus a chuid gnéithe, athrú aeráide, acmhainní nádúrtha, caighdeán uisce, an ithir agus éagsúlacht ghéiniteach;
    • Córais feirmeoireachta a oireann don chomhshaol;
    • Timpeallachtaí a ndéantar feirmeoireacht orthu, a bhfuil luach ard orthu ó thaobh an dúlra de agus atá i mbaol, a chaomhnú;
    • Gnéithe stairiúla ar thalamh talmhaíochta a chothabháil;
    • Pleanáil comhshaoil a úsáid i gcleachtas feirmeoireachta;
  • Cosaint i gcoinne thréigean na talún;
  • An gréasán sóisialta a choimeád i bpobail tuaithe;
  • Cur le bainistíocht dhearfach comhshaoil ar láithreáin NATURA 2000 a ndéantar feirmeoireacht orthu.

Tá an Scéim cómhaoinithe ag an Aontas Eorpach agus an Státchiste Náisiúnta.

Faoi REPS, bhí sé riachtanach d'fheirmeoir páirteach plean bainistíochta cothaitheach agus plean bainistíochta féaraigh a dhréachtú dá f(h)eirm. Níor mhór do phleanálaí/ghníomhaireacht pleanála faofa ag an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia na pleananna a bhí riachtanach don Scéim a dhréachtú.

Níor mhór d'fheirmeoirí a raibh talamh acu i láithreán NATURA 2000 .i. Limistéir Chaomhantais Speisialta nó Limistéir faoi Chosaint Speisialta, na tailte sin a áireamh sa phlean feirme do REPS.

ROGHANNA BITHÉAGSÚLACHTA

Tá 11 bheart bhunúsacha i REPS atá éigeantach. Bhí feabhsú an 11 bheart bhunúsacha sin inmhianaithe chun bithéagsúlacht mhéadaithe a bhaint amach ag leibhéal na feirme. Trí rogha ó shraith de ghnóthais roghnacha a chur ar fáil d'fheirmeoirí, tugadh an deis do gach feirmeoir na hoibreacha is oiriúnaí do thréithe chomhshaoil nó tírdhreacha na feirme a roghnú.

Níor mhór d'iarratasóirí na scéime glacadh le dhá rogha bithéagsúlachta ar a laghad, agus ceann amháin ar a laghad díobh sin faoi Chatagóir 1.

ROGHANNA CHATAGÓIR 1:

  • Móinéir Féir Thraidisiúnta;
  • Féarach Saibhir i Speicis;
  • Úsáid Seimre i mBáinseacha;
  • Cruthú Gnáthóige Nua;
  • Bunú Coillearnach Feirme;
  • Barrscoitheadh Fálta Sceach;
  • Leagan Fálta Sceach;
  • Fálta Sceach Nua a Phlandú;
  • Cothabháil Breise ar Bhalla Cloiche;
  • Úlloird Thraidisiúnta na hÉireann;
  • Suiteáil Boscaí Éin;
  • Bunú Clúdaigh Ghlais;
  • Bainistíocht Comhshaoil de Chur i leataobh;
  • Imill Churaíochta Mhéadaithe;
  • Arbhar Earraigh le hIonchur Íseal;
  • Barra Íoschuraíochta.

ROGHANNA CHATAGÓIR 2:

  • Móinéir Féir Thraidisiúnta;
  • Féarach Saibhir i Speicis;
  • Úsáid Leatóra Cos Cúil (Trailing Shoe);
  • Rialú Speiceas Ionrach;
  • Imeall Sruthchúrsa Méadaithe;
  • Eisiaigh Rochtain Buaibheach uile ar Shruthchúrsaí;
  • Úsáid Criosanna Maolánacha Plandaithe;
  • Plandú Crann Leathanduilleach;
  • Pasáistí Nádúir;
  • Méadú i gCriosanna Maolánacha Seandálaíochta;
  • Bunú Úlloird Thraidisiúnta na hÉireann;
  • Suiteáil boscaí éin nó ialtóige;
  • Bunú Clúdaigh Ghlais;
  • Imill Churaíochta Mhéadaithe;
  • Íoschuraíocht.

Caithfidh gach gnóthas atá san áireamh i bplean REPS na bhfeirmeoirí a bheith i bhfeidhm ar feadh íostréimhse cúig bliana.

BEARTA FORLÍONTACHA

Bhí feirmeoirí i REPS ábalta tabhairt faoi ghníomhartha breise i bhfoirm Bearta Forlíontacha. Dearadh iad leis an ngá le réiteach a fháil ar shainfhadhbanna comhshaoil a bhaineann leis na téamaí tosaíochta don chomhshaol mar atá caighdeán uisce, bithéagsúlacht/tírdhreach agus athrú aeráide a thógáil san áireamh. Thug na Bearta Forlíontacha sin deis d'fheirmeoirí íocaíochtaí breise a tharraingt anuas faoin scéim. Ba iad seo a leanas na Bearta Forlíontacha i REPS 4:

  • Gnáthóg Éan Fiáin;
  • Úlloird Thraidisiúnta na hÉireann;
  • Caomhnú Acmhainní Géiniteacha Ainmhithe;
  • Criosanna Bruachánacha;
  • Gnáthóga na nGLEOISEACH;
  • Arbhar Earraigh le hIonchur Íseal;
  • Íoschuraíocht;
  • Innilt Inbhuanaithe Thraidisiúnta;
  • Cuimsiú Seimre i mBáinseacha Féaraigh;
  • Innilt Mheasctha;
  • Foirgnimh Oidhreachta.

Níor mhór d'fheirmeoirí ar mhian leo tabhairt faoi Bheart(a) Forlíontach(a) cloí leis an mBeart/leis na Bearta ó dháta tosaithe an phlean, ach amháin i gcás bheart na bhFoirgneamh Oidhreachta, mar choinníoll incháilitheachta ar íocaíocht.

 

RÁTAÍ ÍOCAÍOCHTA REPS (IN AGHAIDH NA BLIANA)  
Clár Ginearálta REPS €200/ha don chéad 20 ha
€175/ha don chéad 20 ha eile suas go 40 ha
€70/ha don chéad 15 ha eile suas go 55 ha
€10/ha do limistéir os cionn 55 ha
Talamh Natura 2000,
coimíneacht agus
talamh NHA  
€242/ha don chéad 40 ha
€24/ha don chéad 40 ha eile suas go 80 ha
€18/ha don chéad 40 ha eile suas go 120 ha
€5/ha do limistéir os cionn 120 ha
Bearta Forlíontacha
Póir Uathúla

€234 in aghaidh Aonad Beostoic an phóir atá cláraithe leis an gcumann póir

 
Úlloird Thraidisiúnta
Bruachánach
Caomhnú Éan Fiáin
Tionscnamh GLEOISÍ
€256 in aghaidh an ghabháltais
€724.50/ha
€85/ha
€700/ha don chéad ha
€400/ha ó 1 ha go 2.5 ha 
Barra Curaíochta le hIonchur Íseal
Íoschuraíocht
Innilt Inbhuanaithe Thraidisiúnta
Innilt Mheasctha
€316/ha suas go huasmhéid de 2.5 ha
€21/ha suas go huasmhéid de 40 ha
€43/ha suas go huaslimistéar 20 ha
€43/ha suas go huaslimistéar 20 ha
Báinseacha Seimre €26/ha suas go huasmhéid de 40 ha

FEIRMEOIREACHT ORGÁNACH

Is córas ar leith feirmeoireachta í an Fheirmeoireacht Orgánach a bhfuil sé mar aidhm aici bia ar ardchaighdeán a tháirgeadh i slí atá tairbheach don chomhshaol agus don fhiadhúlra. Cleachtann feirmeoirí orgánacha feirmeoireacht de réir caighdeán atá deartha do tháirgeadh bairr agus beostoic. Is é sá na gcaighdeán seo ná chun córas feirmeoireachta a fhorbairt a chomheiseann le córais eile, a chothaíonn torthúlacht talún agus a thugann cosaint don chomhshaol, d'fhiadhúlra agus d'acmhainní neamh-inathnuaite.

Tá táirgeadh orgánach agus lipéadú táirgí orgánacha rialaithe ag rialacháin Eorpacha agus náisiúnta .i. Rialachán Uimh. 834/2007 ón gComhairle Eorpach mar a leasaíodh, arna thacú ag Ionstraimí Reachtúla Uimh. 112 de 2004 agus 698 de 2007. Ceadaíonn reachtaíocht an AE do Bhallstáit comhlachtaí cigireachta príobháideacha a úsáid le córas cigireachta agus ceadúnaithe oibreoirí orgánacha a dhéanamh. Tá cúig chomhlacht dheimhnithe faofa leis an obair seo a dhéanamh in Éirinn .i. Institute of Marketecology (IMO), Cumann Feirmeoirí agus Saothróirí Orgánacha na hÉireann (IOFGA), Organic Trust Limited, BDAA-Demeter UK agus Global Trust Certification Limited.

CÚNAMH D'FHORBAIRT NA hEARNÁLA

AN SCÉIM FEIRMEOIREACHTA ORGÁNAÍ

Idir 1994 agus 2006, tugadh tacaíocht d'fheirmeoirí orgánacha trí Bheart Forlíontach faoin Scéim um Chaomhnú an Chomhshaoil Faoin Tuath (REPS). Tá Scéim Feirmeoireachta Orgánaí shaorsheasaimh faoin gClár um Fhorbairt Tuaithe reatha a mhaireann ó 2007 go 2013. Bhí Feirmeoirí Orgánacha i dteideal páirt a ghlacadh i REPS go dtí gur dúnadh é le haghaidh iarratais nua in Iúil 2009, agus tá siad i dteideal páirt a ghlacadh sa Scéim um Roghanna Comhshaol Talmhaíochta (AEOS) a seoladh i Márta 2010.

Is í aidhm na Scéime Feirmeoireachta Orgánaí ná tairbhí feabhsaithe a sheachadadh i leith an chomhshaoil agus leas ainmhithe agus táirgeoirí a spreagadh chun freagairt don éileamh margaidh do bhia táirgthe go horgánach.

Le bheith incháilithe don bheart seo, ní mór d'fheirmeoirí a bheith ceadúnaithe ag ceann amháin den chúig chomhlacht dheimhnithe atá faofa ag an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, ní mór dóibh freisin clárú le hAonad Orgánach na Roinne agus feirmeoireacht orgánach a dhéanamh ar feadh 5 bliana ar a laghad.

Is iad seo a leanas na rátaí íocaíochta:

  >=3ha agus suas le 55ha >55 ha  
Le linn claochlaithe  €212/ha €30/ha 
Stádas orgánach iomlán €106/ha €15/ha
Gabháltais Gairneoireachta Amháin   Limistéar Gairneoireachta 
<=6 heicteár (ha)  
Limistéar Gairneoireachta
> 6ha agus
suas le 55ha 
 Limistéar Gairneoireachta
> 55 ha  
Le linn claochlaithe €283/ha €212/ha €30/ha
Stádas orgánach iomlán €142/ha €106/ha €15/ha 

SCÉIMEANNA UM CHÚNAMH DEONTAIS D'FHORBAIRT NA hEARNÁLA ORGÁNAÍ

Tá deontais forbartha ar fáil d'fheirmeoirí agus do phróiseálaithe araon faoi na Scéimeanna um Chúnamh Deontais d'Fhorbairt na hEarnála Orgánaí, a faomhadh faoin bPlean Forbartha Náisiúnta, 2007-2013. Soláthraíonn na scéimeanna ar an bhfeirm agus amach ón bhfeirm cúnamh deontais do threalamh agus áiseanna nua do tháirgeadh, réiteach, grádú, pacáil, stóráil, dáileadh agus díol táirgí orgánacha. Is iad seo a leanas na sonraí:

  • Cúnamh deontais de 40% d'infheistíochtaí os cionn €1,500;
  • Uaschúnamh deontais ar an bhfeirm de €60,000 iníoctha le haghaidh thréimhse na scéime, a ritheann ó 2007-2013;
  • Uaschúnamh deontais amach ón bhfeirm de €500,000 iníoctha le haghaidh thréimhse na scéime, a ritheann ó 2007-2013.

Tá tuilleadh faisnéise le fáil ón Aonad Orgánach, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Eastát Chaisleán Bhaile Sheonach, Loch Garman. Íosghlao: 1890 200 509 nó 053 9163400, Facs: 053 9143965 nó ríomhphost: organics@agriculture.gov.ie

SCÉIM BITHFHUINNIMH 2010-2012

Soláthraíonn an Scéim Bithfhuinnimh deontais bhunaithe d'fheirmeoirí le miscanthus agus saileach a fhás le bithmhais a tháirgeadh a bheidh oiriúnach le húsáid mar fhoinse inathnuaite fuinnimh. Is é aidhm na Scéime ná táirgeadh miscanthus agus sailí in Éirinn a mhéadú agus bealaí eile le talamh a úsáid a spreagadh. Tá an Scéim ar oscailt d'iarratasóirí ar úinéirí talún iad nó a bhfuil teideal léasachta acu ar an talamh agus atá freagrach as feirmeoireacht a dhéanamh ar an talamh ar a bhfuil sé beartaithe an phlandáil a dhéanamh. Níl scaireanna coimíneachta, tailte ar cíos agus cearta féaraigh incháilithe ar íocaíocht faoin Scéim.

Tá cúnamh iníoctha ar 50% de na costais fhaofa a bhaineann leis an mbarr a bhunú, faoi réir uasráta íocaíochta de €1,300 in aghaidh an heicteáir, agus an chuid eile le hinfheistiú ag an iarratasóir. Áirítear le costais incháilithe iad siúd a bhaineann le réiteach na talún, fálú, rialú fásra, ceannach stoc plandaithe, agus plandú.

Bíonn limistéir a bhfuil saileach agus miscanthus plandaithe iontu incháilithe freisin don Scéim Aoníocaíochta Feirme agus d'íocaíochtaí faoi REPS agus faoin Scéim do Limistéir faoi Mhíbhuntáiste, faoi réir roinnt srianta ar na limistéir a ndéantar plandú iontu.

PRÍOMHGHNÉITHE:

  • Bíonn iarratais ar dheontais bhunaithe faoi réir próiseas faofa réamhphlandaithe;
  • Tabharfar tús áite d'iarratais de réir na gCritéar Roghnúcháin atá leagtha amach i dTéarmaí agus Coinníollacha na Scéime;
  • Is é 3 heicteár an t-achar íosta ceadaithe le haghaidh gach iarratasóra, agus is é 30 heicteár an t-achar uasta;
  • Ní mór d'iarratasóirí fianaise a chur isteach ar nascálacha le húsáideoirí deiridh chun an barr bithmhaise a úsáid mar fhoinse bithfhuinnimh;
  • Níl earraí ar tugadh sonrasc dóibh, a seachadadh nó a ceannaíodh, ná íocaíochtaí a rinneadh, sular eisíodh faomhadh Reámhphlandaithe, incháilithe do chúnamh deontais;
  • Ní mór d'iarratasóirí cothabháil agus bainistíocht dhóthanach a dhéanamh ar an mbarr mar bharr bithmhaise a fhástar le haghaidh bithfhuinnimh ar feadh 7 mbliana ar a laghad ó dháta an fhaofa.

Ba cheart iarratais ar fhaomhadh réamhphlandaithe a chur chuig an Aonad Beartais Bithbhreosla, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Lár-Ionad Gnó Kea-Lew, Bóthar Mhaighean Rátha, Port Laoise, Co. Laoise.Teileafón 057- 8692231/057 8692240; Ríomhphost: bioenergy@agriculture.gov.ie