By using this website, you consent to our use of cookies. For more information on cookies see our privacy policy page.

Text Size: a a
Home A-Z Index Subscribe/RSS Contact Us Twitter logo small white bird

9. SLÁINTE AGUS LEAS AINMHITHE - 2

FOTHÁIRGÍ AINMHITHE

Is éard atá i bhFotháirgí Ainmhithe (ABP) ná coirp iomlána nó codanna d'ainmhithe, nó táirgí de bhunús ainmhithe nach bhfuil i ndán do thomhaltas daonna. Tá rialú dian déanta maidir le diúscairt na bhfotháirgí seo chun sláinte daoine agus ainmhithe a chosaint. Tá na príomhcheanglais dhlíthiúla leagtha amach i Rialachán (CE) Uimh. 1774/2002.

De réir an Rialacháin seo, ní mór faomhadh a fháil ón Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia maidir le formhór na n-oibríochtaí a bhaineann le fotháirge ainmhí. I measc na n-oibríochtaí sin tá oibriú na nithe seo a leanas:

  • Gléasra rindreála;
  • Gléasra múirín;
  • Gléasra bithgháis;
  • Cnioglanna;
  • Monarchana bia peataí;
  • Stórais olla agus seithí;
  • Monarchana teicniúla;
  • Stórais min feola agus chnámh;
  • Ionaid Bhailithe;
  • Iompar fotháirgí ainmhithe;
  • Feoil ó ainmhithe a fhaigheann bás a thabhairt do chúnna nó d'ainmhithe fionnaidh.

Is féidir tuilleadh faisnéise agus foirmeacha iarratais ar cheadú faoi na rialacháin fotháirgí ainmhithe a fháil ón Rannóg Feola agus Sláinteachas Feola/Fotháirgí Ainmhithe, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Pailliún B, Páirc Ghnó Grattan, Bóthar Bhaile Átha Cliath, Port Laoise, Co. Laoise. Teil: 057 8694343/057 8694346, Facs: 057 8694391.Is féidir leathanaigh Gréasáin na Rannóige a fháil ag www.agriculture.gov.ie.

RIALUITHE AR CHÓGAIS TRÉIDLIACHTA AGUS AR IARMHAIR

Ginearálta
Tá roinnt rialuithe maidir le cógais tréidliachta agus a iarmhair faoi chúram agus faoi mhaoirseacht na Roinne Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia ar mhaithe leis an tsláinte phoiblí agus le sláinte agus leas ainmhithe a chosaint. Is é seo a leanas an reachtaíocht ábhartha lena mbaineann:

  • Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Leigheasanna Ainmhithe) (Uimh. 2) 2007 (I.R. 786/2007);
  • Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Leigheasanna Ainmhithe agus a nIarmhair a Rialú) 2009 (I.R. 183/2009);
  • Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Leigheasanna Ainmhithe agus Ábhair Bheatha Íocleasaithe) 1994 (I.R. 176/1994);
  • An tOrdú fán Acht um Ghalair Ainmhithe, 1966 (Rialú ar Vacsaíní Ainmhithe agus Éanlaithe Clóis), 2002 (I.R. 528/ 2002).

Cógais Tréidliachta a Cheadúnú
Ní cheadaítear ach cógais tréidliachta (.i. leigheasanna ainmhithe, lena n-áirítear vacsaíní) atá ceadúnaithe do mhargadh na hÉireann a allmhairiú, a dhíol nó a úsáid ar ainmhithe; baineann an ceanglas seo le ainmhithe 'bia' agus le peataí ainmhithe nó le hainmhithe fóillíochta. Is féidir leis na comhlachtaí seo a leanas ceadúnais atá bailí do mhargadh na hÉireann a eisiúint:

  • Bord Leigheasra na hÉireann - cheadúnaigh an Bord an chuid is mó de na cógais tréidliachta atá údaraithe do mhargadh na hÉireann - chun tuilleadh faisnéise ar sheirbhísí an Bhoird a fháil, féach (www.IMB.ie) nó glaoigh ar (01) 6764971;
  • An Coimisiún Eorpach/An Ghníomhaireacht Leigheasra Eorpach - tá na ceadúnais sin bailí i ngach Stát den AE; féach www.ema.europa.eu, chun tuilleadh faisnéise a fháil.
  • An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia - cuireann reachtaíocht an AE ar chumas na Roinne ceadúnais eisceachtúla a eisiúint i gcúinsí teoranta, go háirithe le tabhairt faoi fhadhbanna áirithe sláinte nó fulaingthe in ainmhithe.

Lena chois sin, éilítear ceadúnú ar leith chun vacsaíní áirithe a allmhairiú agus a úsáid chun an tréad náisiúnta a chosaint ar ghalair áirithe.

Cógais Tréidliachta a Dháileadh ar Bhonn Tráchtála
Ní féidir ach le hasraonta ceadúnaithe (.i. mórdhíoltóirí agus miondíoltóirí - 'Ceannaithe Ceadúnaithe'), chomh maith le cleachtais tréidliachta a sholáthraíonn a gcliaint agus a gcógaslanna féin arna gceadú ag Cumann Cógaiseoirí na hÉireann cógais tréidliachta a sholáthar ar bhonn tráchtála. Lena chois sin, is féidir le hasraonta cláraithe cógais áirithe do pheataí ainmhithe a dhíol ('Díoltóirí Cógais Meas-Ainmhithe'). Cinntear an catagóir cógais is féidir le gach asraon a sholáthar de réir an tsriain a chuirtear ar an táirge an tráth a cheadúnaítear é ('bealach soláthair'); taispeántar na bealaí soláthair sainithe sin ar phacáistiú na dtáirgí. Ní féidir cógais tréidliachta a fhoinsiú ach ó asraonta údaraithe.

Más mian leat tuilleadh faisnéise a fháil ar cheadúnú áitreabh, déan teagmháil le: 01- 5058662 nó 01-5058665 (Mórdhíol) nó 5058666, 5058668 nó 5058669 (miondíol)Déan teagmháil le 01-5058662 chun tuilleadh faisnéise a fháil ar cheadúnais eisceachtúla na Roinne Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia agus ar vacsaíní áirithe a allmhairiú.

Déan teagmháil le 01 5058669 chun tuilleadh faisnéise a fháil ar Cheadúnais Phostdíola, Ordú Lorgtha agus Idirlín, a bhaineann le sealbhóirí ceadúnas Miondíola/Ceannaí. Tá faisnéis ghinearálta bhreise lena n-áirítear 'Ceisteanna Coitianta' le fáil freisin ag http://www.agriculture.gov.ie/animalhealthwelfare/veterinarymedicinesresidues/informationforfarmersaboutanimalremedies/

Abhair Bheathaithe Íocleasaithe
Tá táirgeadh, dáileadh agus díol ábhair bheathaithe íocleasaithe, agus táirgí idirmheánacha faoi réir cheadúnú an Aire Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia faoi Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Leigheasanna Ainmhithe agus Ábhair Bheatha Íocleasaithe), 1994. Tá cosc ar ábhair bheathaithe íocleasaithe a úsáid ach amháin faoi threoir tréidliachta i scríbhinn atá eisithe ag máinlia tréidliachta cláraithe agus de réir théarmaí na treorach sin. Ní mór go mbeidh ábhair réamh-mheasctha íocleasaithe údaraithe ag Bord Leigheasra na hÉireann, nó ag Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach an Choimisiúin Eorpaigh.

Más mian leat tuilleadh faisnéise a fháil, déan teagmháil le 01-5058662 nó 01-5058665.

Iarmhair
Tá Plean Náisiúnta cuimsitheach á fheidhmiú ag an Roinn lena dheimhniú go gcomhlíonann feirmeoirí agus próiseálaithe (.i. 'Oibreoirí Gnólachtaí Bia') a n-oibleagáidí faoi Dhlí Bia an AE agus faoin Reachtaíocht Sláinteachais chun tomhaltóirí a chosaint ar iarmhair. Faoin bPlean, déantar samplaí a thástáil i leith iarmhair táirgí ar cuireadh toirmeasc orthu (amhail hormóin fáis) nó i leith cógais cheadúnaithe (is gnách go mbíonn siad sin i gceist má théann ainmhithe isteach sa slabhra bia roimh dheireadh na tréimhse atá sainithe chun éirí as an gcógas lena mbaineann), nó i leith ábhair shalaithe chomhshaoil. Clúdaíonn an Plean Iarmhair aon cheann déag de speicis bhia (lena n-áirítear dobharshaothrú). Le linn 2009, glacadh agus tástáladh níos mó ná 24,000 sampla i saotharlanna atá formheasta go hoifigiúil i leith 18 ngrúpa iarmhair. Déantar gach toradh dearfach a iniúchadh trí fhiosrúchán ar an bhfeirm bhunaidh d'fhonn na bearta forfheidhmithe riachtanacha a dhéanamh, a d'fhéadfadh ionchúiseamh sna Cúirteanna a áireamh (féach pionóis thíos).

Comhlánaíonn córas atá bunaithe ar an reachtaíocht an tástáil oifigiúil faoina bhfuil oibleagáid ar phróiseálaithe tosaigh bearta monatóireachta iarmhair a chur i bhfeidhm. Is cuid den chóras seo aighneachtaí bliantúla a chur chuig an Roinn chun faomhadh a fháil le haghaidh pleananna fuílligh faoi leith agus bíonn sé éigeantach do phróiseálaithe monatóireacht i bhfad níos déine a dhéanamh ar tháirgeoirí a raibh torthaí dearfa ar na tástálacha a rinneadh ar a gcuid ainmhithe nó ar a dtáirgí ainmhithe. Scrúdaíonn an Roinn an córas féin-mhonatóireachta seo.

Más mian leat tuilleadh faisnéise a fháil déan teagmháil leis an Rannóg Chógais Tréidliachta, 01- 5058659 nó féach: http://www.agriculture.gov.ie/animalhealthwelfare/veterinarymedicinesresidues/

Meabhrúchán d'Fheirmeoirí
Meabhraítear d'fheirmeoirí gan ach cógais údaraithe a úsáid agus iad a úsáid de réir mar atá sé sainithe ar lipéadú na dtáirgí agus sin amháin. Meabhraítear d'fheirmeoirí freisin gur gá na tréimhsí iarchóireála atá sainithe ar lipéadú na dtáirgí chun éirí as an gcógas a chomhlíonadh agus "Taifead ar Leigheasanna Ainmhithe" a choimeád ar na leigheasanna ainmhithe ar fad a thagann ar an bhfeirm lena dtabhairt d'ainmhithe bia. Tá leagan amach an taifid le fáil thíos:

   Sonraí ceannacháin/isteach 
 Cainníocht  Ainm údaraithe an leighis ainmhithe  Dáta fála  Ainm agus Seoladh an tSoláthraí
Sonraí Riaracháin/Amach
 Dátaan Riaracháin Ainm údaraithe aguscainníocht an leighis ainmhithe a tugadh Aitheantasan ainmhí dar tugadh an leigheas ainmhithe lena n-áirítear Uimh. Chlib Chluaise más iomchuí Dáta éagtha na tréimhse éirí as Ainm an duine a thug anLeigheas Ainmhithe Ainm an Chleachtóra Tréidliachta a scríobh an t-oideas(más bainteach) Méideanna na leigheasanna nár úsáideadh nó a d'imigh in éag ar cuireadh thar n-ais iad

Is féidir formáid an Taifid ar Leigheasanna Ainmhithe a íoslódáil ó: http://www.agriculture.gov.ie/animalhealthwelfare/veterinarymedicinesresidues/

Pionóis
Is féidir leis na cúirteanna pionóis ghéara a ghearradh de bharr shárú na reachtaíochta maidir le díol, sealbhú nó úsáid leigheasanna neamhúdaraithe ainmhithe; má fhaightear duine ciontach as a leithéid de chion is féidir toirmeasc a chur air/uirthi ainmhithe nó leigheasanna ainmhithe a choinneáil. Is é an fhíneáil is lú ná fíneáil €5,000 agus/nó 6 mhí príosúnachta i gcás duine a ciontaíodh ar é/í a ionchúiseamh go hachomair agus is é an fhíneáil is mó ná fíneáil €500,000 agus/nó 3 bliana príosúnachta ar dhuine a chiontú ar díotáil. Sa bhreis ar chaingean breithiúnach, dlitear pionóis a ghearradh ar Aoníocaíocht Feirme na bhfeirmeoirí a sháraíonn an reachtaíocht faoi rialacha traschomhlíonta an AE.

FAOMHADH AGUS CLÁRÚ DÉILEÁLAITHE

Faoi Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Déileálaithe Bó-Ainmhithe agus Muc a Cheadú agus a Chlárú) 2007 (I.R. Uimh. 151 de 2007) agus faoi Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Déileálaithe Ainmhithe de Chineál Caorach a Cheadú agus a Chlárú) 2008 (I.R. 100 de 2008) mí mór do gach déileálaí atá ag gabháil d'ainmhithe a cheannach agus a dhíol a bheith cláraithe.

I gcás eallaigh agus muc, sainmhínítear déileálaí mar dhuine a cheannaíonn na hainmhithe agus a dhíolann iad le duine eile laistigh de thréimhse 30 lá. Ní chaithfidh duine a cheannaíonn níos lú ná 100 eallach in aon tréimhse 12 mhí, agus a dhíolann iad arís laistigh de 30 lá, na ceanglais a chomhlíonadh lena cheadú mar dhéileálaí.

I gcás caorach, sainmhínítear déileálaí mar dhuine a cheannaíonn caoirigh agus a dhíolann iad le duine eile laistigh de thréimhse 29 lá. Ní chaithfidh duine a cheannaíonn níos lú ná 100 caora in aon tréimhse 12 mhí, agus a dhíolann iad arís laistigh de 29 lá, na ceanglais a chomhlíonadh lena cheadú mar dhéileálaí.

Caithfidh gach déileálaí a úsáidtear a bheith ceadaithe agus cláraithe ag an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia. Ní cheadaítear do dhuine ainmhí a cheannach, a fháil nó a fhoinsiú ó dhéileálaí nó ainmhí ar bith a dhíol, a sholáthar nó a dhiúscairt do cheannaí mura bhfuil an déileálaí ceadaithe, cláraithe agus uimhir reatha ceadaithe faoin reachtaíocht thuasluaite ina s(h)eilbh. Lena chois sin má tá déileálaí ag bailiú/coinneáil ainmhithe, caithfidh sé/sí áitreabh a bheith aige/aici atá ceadaithe don sainchuspóir úd.

Tá na díolúintí seo a leanas ann, áfach:

  • Duine atá ina c(h)ónaí lasmuigh den Stát, agus a cheannaíonn ainmhithe sa Stát ar a c(h)untas féin;
  • Ní bhaineann an tsainmhíniú déileálaí le duine a roghnaíonn éin nó ainmhithe ar son daoine eile - déileálaithe, monarchana nó daoine aonair mar shampla - (bíodh sé sin ar bhunús coimisiúin nó in aghaidh an chinn) ach nach gceannaíonn is nach n-íocann as na hainmhithe, agus ní gá do dhuine dá leithéid ceadú a fháil mar dhéileálaí.

Ceanglaítear leis an reachtaíocht go gcomhlíonfaidh daoine a chláraíonn mar dhéileálaithe na socruithe maidir le leas agus iompar ainmhithe, caighdeáin agus cothabháil áitreabh, coinneáil taifead agus go gcomhlíonfaidh siad na nósanna imeachta maidir le fógra a thabhairt agus tástáil ainmhithe i leith galar.

Caithfidh gach déileálaí iarratas a dhéanamh i scríbhinn go gceadófar is go gclárófar é/í mar dhéileálaí i gcás gach áitreabh a úsáidtear ina (h)oibríochtaí. Ní mór an t-iarratas (na hiarratais) i scríbhinn a chur chuig Oifig Tréidliachta Dúiche (DVO) na Roinne ina bhfuil an t-áitreabh lonnaithe. (Féach liosta na nOifigí Tréidliachta Dúiche in Aguisín 1B). Má tá iarratas á dhéanamh chun ceadú a fháil mar dhéileálaí gan áitreabh, ba chóir an t-iarratas i scríbhinn a chur faoi bhráid an DVO sa Chontae ina bhfuil an déileálaí ina chónaí nó ina dhéanann sé/sí an chuid is mó dá c(h)uid oibre déileála. Ní mór dhá ghrianghraf pas den déileálaí sínithe agus stampáilte ag an nGarda áitiúil nó ag Feidhmeannach Síochána a bheith in éineacht le gach iarratas.

RIALACHÁIN A RIALAÍONN DÍOLACHÁN AINMHITHE AG MARGLANNA BEOSTOIC

Tháinig na Rialacháin fán Acht um Margalanna Beostoic, 1967 (Dáta Tástála agus Céannú Díoltóra) 2002 (I.R. Uimh. 188 de 2002) i bhfeidhm an 1 Iúil 2002. Tá sé riachtanach faoin reachtaíocht seo go dtaispeánfadh marglanna beostoic uile an fhaisnéis seo a leanas ar aonad taispeána leictreonach, nuair a dhíoltar ainmhí ag marglann:

  • Ainm agus seoladh iomlán an úinéara agus an té sin a bhfuil an tréad nó an ealbha gurb as don ainmhí atá á thairiscint lena d(h)íol cláraithe ina (h)ainm;
  • Áit inar tástáladh na hainmhithe le haghaidh Eitinn bhuaibheach nó Brúsalóis bhuaibheach faoin Acht um Ghalair Ainmhithe, 1966 (Uimh. 6 de 1966);
  • Má chuireann déileálaí ainmhí i láthair lena dhíol nó má chuirtear ar díol é ar a s(h)on tá sé riachtanach ráiteas a thabhairt faoi sin.

Caithfidh an fhaisnéis seo a bheith soiléir, soléite ag gach duine atá i láthair san fháinne díolacháin ina bhfuil an t-ainmhí á t(h)airiscint le díol nó atá cóngarach dó. Éilíonn na Rialacháin go ndéanfaí na sonraí ábhartha a fhógairt go poiblí roimh an díolachán má tá caoirigh á ndíol go díreach ó phionnaí.

Is é cuspóir na reachtaíochta seo ná a chinntiú go bhfuil níos mó tréshoilseachta i bhfeidhmiú na marglann beostoic agus go gcuirtear seirbhís den chaighdeán céanna ar fáil do chliaint.

RIALACHÁIN A RIALAÍONN IONAID TIONÓIL

Cuirtear Treoir ón gComhairle 97/12/CE an 17 Márta 1997 i bhfeidhm le Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Lárionaid Tionóil) 2000 (I.R. Uimh. 257 de 2000). Is gabháltas, ionad bailiúcháin nó margadh é ionad tionóil ina cuirtear ainmhithe ó ghabháltais dhifriúla le chéile chun coinsíneachtaí a dhéanamh d'ainmhithe a bhfuil sé i gceist iad a onnmhairiú go Ballstáit eile an Aontais Eorpaigh. Caithfidh Ionaid Tionóil a bheith formheasta ar mhaithe le trádáil agus ní mór dóibh na riachtanais atá leagtha síos sa reachtaíocht thuasluaite a chomhlíonadh. Ní féidir tús a chur le feidhmiú Ionad Tionóil go dtí go ndéanann an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia an tIonad a iniúchadh agus a fhormheas.

Féadfar coinníollacha agus téarmaí is cuí leis an Aire Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia a chur de theorainn le speiceas, aicme agus cineál na n-ainmhithe a cheadaítear a láimhseáil ag ionad tionóil. Nuair a cheadaíonn an tAire ionad tionóil, tabharfar uimhir fhormheasa dó mar aon le haon téarmaí agus coinníollacha bainteacha.

RIALUITHE ALLMHAIRITHE/ONNMHAIRITHE

ALLMHAIRIÚ AGUS ONNMHAIRIÚ AINMHITHE BEO FEIRME

Tá saorghluaiseacht ainmhithe beo feirme ann idir Bhallstáit den AE de réir rialacháin trádála an AE. Déantar cigireacht tréidliachta agus tugtar deimhniúchán sláinte d'ainmhithe beo san áit ina mbíodh siad i dtír a n-onnmhairithe agus déantar seiceáil orthu ag a gceann scríbe i dtír a n-allmhairithe. Cuireann an méadú seo ar shaorghluaiseacht ainmhithe stádas sláinte ainmhithe na hÉireann i mbaol agus ní mór d'allmhaireoirí agus d'fheirmeoirí a bheith airdeallach chun a chinntiú nach n-allmhairítear galair ainmhithe chostasacha. Tá cóid chleachtais dheonacha i bhfeidhm i roinnt earnálacha a leagann amach bearta cosanta breise maidir le hallmhairí. Ar thaobh na honnmhairithe de, caithfidh ainmhithe feirme ag dul go cinn scríbe san AE, lena n-áirítear Tuaisceart Éireann, a bheith scrúdaithe ag tréidlia oifigiúil in ionad tionóil formheasta roimh onnmhairiú chun eisiúint na dteastas sláinte riachtanacha a éascú.

Leagann reachtaíocht tréidliachta an AE síos réimse leathan riachtanas a gcaithfidh feirmeoirí cloí leo. Caithfidh ainmhithe a bheith aitheanta sa chaoi gur féidir a ngabháltas dúchais a rianú. I roinnt mhaith cásanna, caithfidh feirmeoirí taifid a choinneáil de na hainmhithe a choimeádann siad agus sonraí faoi na gluaiseachtaí stoic go léir isteach ina ngabháltais agus amach astu. Caithfidh gach feirm a bheith cláraithe leis an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia agus déanfar seiceálacha tréidliachta oifigiúla ar a stádas sláinte.

Tá rialacha níos déine i bhfeidhm maidir le hainmhithe feirme beo a allmhairiú/onnmhairiú ó thíortha nach Ballstáit den AE iad.

Déan teagmháil leis an Oifig Tréidliachta Dúiche áitiúil chun tuilleadh faisnéise a fháil ar ainmhithe feirme beo a allmhairiú/onnmhairiú.

ÉANLAITH CHLÓIS AGUS UIBHEACHA GOIR A ALLMHAIRIÚ

Ceadaítear éanlaith chlóis agus uibheacha goir a allmhairiú ó Bhallstáit den AE faoi rialacha trádála an AE. Caithfidh ceadúnas allmhairithe arna eisiúint ag an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia a bheith in éineacht le héanlaith chlóis/na huibheacha i dteannta deimhniú sláinte iomchuí a chloífidh le ceann de na deimhnithe sláinte eiseamláireacha i dTreoir 2009/158/CEE ón gComhairle agus é formhuinithe ag Tréidlia Oifigiúil, arna údarú mar is cuí ag an Údarás Inniúil sa Bhallstát onnmhairithe.

Ní cheadaítear éanlaith chlóis ná uibheacha goir a allmhairiú ó Stáit nach Ballstáit den AE iad ach amháin i gcás na réigiún/na dtíortha atá liostaithe i Rialachán 798/2008 ón gCoimisiún arna leasú le Rialachán 215/2010 ón gCoimisiún. Caithfidh ceadúnas allmhairithe a bheith in éineacht le héanlaith chlóis/na huibheacha arna eisiúint ag an Roinn, mar aon leis an deimhniú sláinte iomchuí a chomhlíonfaidh ceann de na deimhnithe sláinte eiseamláireacha i Rialachán 215/2010 ón gCoimisiún. Caithfear an éanlaith chlóis/na huibheacha a sheiceáil ag Stáisiún Cigireachta Teorann san AE, atá formheasta le cigireacht a dhéanamh ar ainmhithe beo, ar an gcéad uair dóibh teacht isteach san AE (Féach Stáisiúin Cigireachta Teorann thíos). Beidh roinnt coinníollacha iar-allmhairithe i bhfeidhm.

ÉIN CHAITHEAMH AIMSIRE A ALLMHAIRIÚ
(éin nach éanlaith chlóis ná éin pheata iad)

Is le hÚdarú Ginearálta a dhéantar éin chaitheamh aimsire a allmhairiú ó Bhallstáit den AE (.i. níl ceadúnas ar bith riachtanach). Tá coinníollacha áirithe i gceist áfach. Ní mór d'allmhaireoirí fógra roimh ré a thabhairt don Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia go bhfuil sé ar intinn acu na héin a allmhairiú. Caithfidh dearbhú ón úinéir a bheith in éineacht leis na héin agus i gcás speicis de chineál pearóide caithfidh deimhniú sláinte cuí arna shíniú ag tréidlia oifigiúil nó ag cleachtóir tréidliachta cláraithe ón tír onnmhairithe a bheith in éineacht leo de réir Threoir 92/65/CEE ón gComhairle agus ní mór dó a bheith bunaithe ar an eiseamláir i Rialachán 599/2004/CE ón gCoimisiún. Caithfidh na héin teacht ó áitreabh a formheasadh de réir Threoir 92/65/CEE ón gComhairle.

Ní cheadaítear éin chaitheamh aimsire a allmhairiú ó Stáit nach Ballstáit den AE iad ach amháin i gcás go bhfuil na réigiúin/tíortha liostaithe i Rialachán 798/2008 ón gCoimisiún arna leasú le Rialachán 215/2010 ón gCoimisiún. Caithfidh ceadúnas allmhairithe arna eisiúint ag an Roinn a bheith in éineacht leis na héin chomh maith leis an deimhniú sláinte cuí, de réir Rialachán 318/2007 ón gCoimisiún arna leasú le Rialachán 239/2010 ón gCoimisiún. Caithfidh na héin tréimhse shonraithe a chaitheamh i gcoraintín agus caithfear na héin a sheiceáil ag Stáisiún Cigireachta Teorann san AE atá formheasta le cigireacht a dhéanamh ar ainmhithe beo, ar an gcéad uair dóibh teacht isteach san AE. Níl aon áiseanna Cigireachta Teorann ná áiseanna coraintín in Éirinn agus, dá bhrí sin, caithfear é sin a dhéanamh i mBallstát eile den AE.

CAPAILL A ALLMAIRIÚ/ONNMHAIRIÚ

CAPAILL A ALLMHAIRIÚ ÓN RÍOCHT AONTAITHE AGUS ÓN bhFRAINC/CAPAILL A ONNMHAIRIÚ GO DTÍ NA TÍORTHA SIN

Caithfidh pas a bheith in éineacht le capaill chláraithe agus capaill phóraithe nó táirgthe atá ag taisteal idir Éirinn, an Fhrainc agus an Ríocht Aontaithe. Níl aon idirghabháil ón Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia de dhíth.

CAPAILL A ALLMHAIRIÚ Ó BHALLSTÁIT DEN AE/CAPAILL A ONNMHAIRIÚ GO DTÍ BALLSTÁIT DEN AE

Caithfidh pas agus Deimhniú Sláinte Laistigh den Chomhphobal atá sínithe ag Tréidlia Oifigiúil ón tír onnmhairithe agus a chomhlíonfaidh Treoir 90/426/CEE ón gComhairle arna leasú a bheith in éineacht leis na capaill. Caithfidh deimhniú sláinte arna eisiúint ag cleachtóir tréidliachta príobháideach an onnmhaireora agus cóip den phas agus den bhileog mharcála ón bpas a bheith ag gabháil le hiarratais a dhéantar chuig an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia ar dheimhniú sláinte oifigiúil. Caithfidh Tréidlia Oifigiúil iniúchadh tréidliachta a dhéanamh ar na capaill ag an gcalafort/aerfort fágála.

CAPAILL A ALLMHAIRIÚ Ó STÁIT NACH BALLSTÁIT DEN AE IAD

Caithfidh daoine a bhfuil sé ar intinn acu capaill a allmhairiú iarratas a dhéanamh chuig an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia chun ceadúnas allmhairithe a fháil (seachas SAM agus Ceanada). Caithfidh a bpas agus deimhniú sláinte a chomhlíonfaidh forálacha Chinneadh 93/197/CEE ón gComhairle arna leasú a bheith in éineacht leis na capaill. Caithfear seiceálacha cigireachta teorann a dhéanamh ar na capaill ar an gcéad uair dóibh teacht chuig an AE. Ceanglaítear ar allmhaireoirí fógra a thabhairt 24 uair roimh ré don Stáisiún Cigireachta Teorann a roghnaíonn siad.

CAPAILL A ONNMHAIRIÚ GO DTÍ STÁIT NACH BALLSTÁIT DEN AE IAD

Caithfidh pas, ceadúnas onnmhairithe (seachas SAM agus Ceanada), agus deimhniú sláinte oifigiúil, an dá cheann arna n-eisiúint ag an Roinn seo, agus a chomhlíonfaidh na coinníollacha atá leagtha amach ag an tír ghlactha a bheith in éineacht le capaill a onnmhairítear go dtí Stáit nach Ballstáit den AE iad. Caithfidh deimhniú sláinte arna eisiúint ag cleachtóir tréidliachta príobháideach an onnmhaireora agus cóip den phas agus den bhileog mharcála ón bpas a bheith ag gabháil le hiarratais a dhéantar chuig an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia ar dheimhniú sláinte oifigiúil. Caithfidh Tréidlia Oifigiúil iniúchadh tréidliachta a dhéanamh ar na capaill ag an gcalafort/aerfort fágála.

STÁISIÚIN CIGIREACHTA TEORANN

Ón 3 Lúnasa 2009 i leith, ní féidir gach coinsíniú ainmhithe beo a dteastaíonn seiceálacha SIT uathu a allmhairiú díreach go hÉirinn ó thír lasmuigh den AE. Ina ionad sin, caithfear seiceálacha cigireachta teorann a dhéanamh orthu ag Stáisiún Cigireachta Teorann a formheasadh don chatagóir ainmhí sin i mBallstát eile den AE m.sh. Frankfurt, Londain.

Ní bhaineann sé seo le capaill (is féidir capaill a sheiceáil ag Aerfort Bhaile Átha Cliath nó Aerfort na Sionainne, crúbacha* (is féidir iad a sheiceáil ag Aerfort na Sionainne) ná peataí. Ní theastaíonn seiceálacha cigireachta teorann ó pheataí, ach tá siad faoi réir rialacha eile m.sh scéim Taistil na bPeataí nó coraintín.

(*ainmhithe crúbscoilte, mar shampla, eallach, caoirigh, muca, fianna, srl.)

Ba chóir ceisteanna uile maidir le hallmhairiú ainmhithe feirme beo, lena n-áirítear éanlaith chlóis agus capaill, a chur ar an Rannóg Trádála Beo, An Rannóg Sláinte agus Leas Ainmhithe, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Sráid Chill Dara,Baile Átha Cliath 2. Teil: 01 6072862.

ALLMHAIRIÚ AINMHITHE NEAMHTHRÁCHTÁLA

MADRAÍ AGUS CAIT - CÓRAS PAS PEATAÍ AN AE

Cuireadh comhaontú faoi chóras comhchuibhithe maidir le haistriú neamhthráchtála peataí - madraí agus cait - don Aontas Eorpach uile i bhfeidhm an 3 Iúil 2004. Faoin scéim nua seo beifear in ann madraí agus cait ar peataí iad a thabhairt díreach isteach in Éirinn, faoi réir choinníollacha áirithe, ó raon de thíortha incháilithe (lena n-áirítear ballstáit uile an AE, tíortha agus dúichí Eorpacha eile, agus Tríú Tíortha áirithe) a mheastar gur beag an baol confaidh atá iontu.

Is féidir le madraí agus cait ar peataí iad taisteal díreach isteach in Éirinn ar an gcoinníoll:

  • Go bhfuil an t-ainmhí ag taisteal ó thír incháilithe;
  • Go bhfuil an t-ainmhí sainaitheanta le micrishlis;
  • Gur tugadh vacsaín don ainmhí in aghaidh confaidh;
  • Go ndearnadh tástáil fola le haghaidh frithchoirpíní confaidh ar a laghad sé mhí roimh iontráil agus go bhfuarthas iad;
  • Go ndearnadh cóireáil cheart ar an ainmhí in aghaidh sceartán agus péisteanna ribíneacha.

Beidh fianaise go sásaíonn an t-ainmhí na ceithre choinníoll dheireanacha le fáil sa Phas. Is doiciméad caighdeánaithe é seo ar fud an AE.

Chomh maith leis na riachtanais atá leagtha amach thuas, beidh sé riachtanach freisin taisteal ar iompróir formheasta agus ar bhealach formheasta go pointe iontrála formheasta.

I gcás nach bhfuil aerlínte formheasta ann ó thíortha incháilithe tá beart eatramhach curtha i bhfeidhm ag an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia chun gur fusa peataí madraí agus cat a thabhairt isteach go díreach ar eitleáin go hÉirinn. Tá sonraí an Chórais um Fhormheas Roimh Ré ar fáil ag http://www.agriculture.gov.ie/pets.

Tá an comhlimistéar taistil idir Éirinn agus an RA ann i gcónaí.

SOCRUITHE LE HAGHAIDH MADRAÍ AGUS CAIT AR PEATAÍ IAD Ó THÍORTHA NEAMHCHÁILITHE

Ní mór madraí agus cait ar peataí iad a thagann ó thíortha nach tíortha incháilithe iad sé mhí a chaitheamh i gcoraintín ar theacht isteach in Éirinn dóibh.

Ba chóir gach ceist maidir le hallmhairiú madraí agus cait ar peataí iad a sheoladh chuig Aonad na dTionscnamh Speisialta, An Rannóg Sláinte agus Leas Ainmhithe, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath 2. Teil: 01 607 2827. Is féidir sonraí a fháil freisin ag www.agriculture.gov.ie/pets.

COINNÍOLLACHA ALLMHAIRITHE DO MHAMAIGH BHEAGA AR PEATAÍ IAD

An Ríocht Aontaithe
Ní éigean don Roinn aon idirghabháil a dhéanamh i gcás go mbeidh mamaigh bheaga ar peataí iad á n-allmhairiú anall ón Ríocht Aontaithe (.i. níl ceadúnas ná deimhniú sláinte ar bith riachtanach).

Ballstáit an AE
Féadfar mamaigh bheaga ar peataí iad a allmhairiú isteach go hÉirinn de bhun ceadúnas allmhairithe arna eisiúint ag an Roinn seo. Cuirfear stádas na tíre onnmhairithe, go mór mór a stádas maidir le confadh, san áireamh sula féidir ceadúnas a eisiúint. Ní mór deimhniú sláinte ó Thréidlia Cláraithe a scríobhadh laistigh de chúig lá roimh imeacht dó/di/dóibh a bheith in éineacht leis an bpeata (na peataí) ag deimhniú go raibh an peata (na peataí) saor ó gach comhartha cliniciúil, tráth an iniúchta, a bhaineann le galar tógálach nó gabhálach agus go raibh sé/sí/siad i riocht sásúil chun taistil. Ní mór dearbhú sínithe ag an úinéir a bheith leis na hainmhithe freisin á rá gur rugadh na hainmhithe i mbraighdeanas agus gur coinníodh i mbraighdeanas iad ó shin.

Stáit nach Ballstáit den AE iad
Féadfar cead a thabhairt le mamaigh bheaga ar peataí iad a allmhairiú ó thíortha lasmuigh den AE faoi cheadúnas. Le cois na gceanglas atá leagtha amach thuas, éileofar go gcaithfidh na hainmhithe sin fanacht sé mhí i gcoraintín ag áitreabh a bheidh faofa go hoifigiúil chuige sin.

ÉIN AR PEATAÍ IAD A ALLMHAIRIÚ

Is éard is éin ar peataí iad ná éin a bheidh ag taisteal i gcuideachta a n-úinéirí ar athrú na háite cónaithe dóibh nó chun críocha saoire. Ní bhaineann sé ach le 5 éan nó líon is lú ná sin.

Is le hÚdarú Ginearálta a dhéantar éin ar peataí iad a allmhairiú ó Bhallstáit den AE (.i. níl ceadúnas ar bith riachtanach). Ní mór d'allmhaireoirí fógra roimh ré a thabhairt don Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia go bhfuil sé ar intinn acu na héin a allmhairiú. Caithfidh dearbhú ón úinéir a bheith in éineacht leis na héin.

Ní cheadaítear éin ar peataí iad a allmhairiú ó Stáit nach Ballstáit den AE iad ach i gcás gur tír atá ar liosta na hEagraíochta Domhanda um Shláinte Ainmhithe. Caithfidh ceadúnas allmhairithe arna eisiúint ag an Roinn a bheith in éineacht leis na héin chomh maith le deimhniú sláinte a chomhlíonfaidh deimhniú sláinte eiseamláireach i gCinneadh 2007/25/CE ón gCoimisiún.

Caithfidh daoine a bhfuil sé ar intinn acu éin a allmhairiú dul i dteagmháil leis an Roinn Comhshaoil, an tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra maidir le haon deimhnithe CITES (an Coinbhinsiún maidir le Trádáil Idirnáisiúnta i Speicis Fauna agus Flora Fiáine i mBaol) a éileofar. Teileafón: 01 8883240.

COLÚIR A ALLMHAIRIÚ

Colúir Ghoir
Is le hÚdarú Ginearálta a dhéantar colúir ghoir a allmhairiú ó Bhallstáit den AE (.i. níl ceadúnas ar bith riachtanach). Tá coinníollacha áirithe i gceist áfach. Ní mór d'allmhaireoirí fógra roimh ré a thabhairt don Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia go bhfuil sé ar intinn acu na héin a allmhairiú. Caithfidh an deimhniú sláinte cuí de réir Threoir 2009/158/CE ón gComhairle a bheith in éineacht leis na héin chomh maith le deimhniú ó thréidlia á rá gur vacsaíníodh na héin in aghaidh Pharaimicsivíreas 1.

Ní cheadaítear colúir ghoir a allmhairiú ó Stáit nach Ballstáit den AE iad ach amháin i gcás na réigiún/na dtíortha atá liostaithe i Rialachán 798/2008 ón gCoimisiún arna leasú le Rialachán 215/2010 ón gCoimisiún. Caithfidh ceadúnas allmhairithe arna eisiúint ag an Roinn a bheith in éineacht leis na héin chomh maith leis an deimhniú sláinte cuí, de réir Rialachán 798/2008 ón gCoimisiún arna leasú le Rialachán 215/2010 ón gCoimisiún. Caithfear na héin a iniúchadh ag Stáisiún Cigireachta Teorann a formheasadh le haghaidh ainmhithe beo a allmhairiú. Níl aon áiseanna dá leithéid in Éirinn (féach na Stáisiúin Cigireachta Teorann thuas).

Colúir Rásaíochta
Is le hÚdarú Ginearálta a dhéantar colúir rásaíochta a allmhairiú ó Bhallstáit den AE. Ní mór d'allmhaireoirí fógra roimh ré a thabhairt don Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia go bhfuil sé ar intinn acu na héin a allmhairiú. Caithfidh dearbhú ón úinéir a bheith in éineacht leis na héin chomh maith le deimhniú ó thréidlia á rá gur vacsaíníodh na héin in aghaidh Pharaimicsivíreas 1.

Ní cheadaítear colúir rásaíochta a allmhairiú ó Stáit nach Ballstáit den AE iad ach amháin i gcás na réigiún/na dtíortha sin atá liostaithe i Rialachán 798/2008 ón gCoimisiún arna leasú le Rialachán 215/2010 ón gCoimisiún. Caithfidh ceadúnas allmhairithe arna eisiúint ag an Roinn a bheith in éineacht leis na héin chomh maith leis an deimhniú sláinte cuí, de réir Rialachán 318/2007 ón gCoimisiún arna leasú le Rialachán 239/2010 ón gCoimisiún. Caithfidh na héin tréimhse shonraithe a chaitheamh i gcoraintín agus caithfear na héin a sheiceáil ag Stáisiún Cigireachta Teorann san AE atá formheasta le cigireacht a dhéanamh ar ainmhithe beo, ar an gcéad uair dóibh teacht isteach san AE. Níl aon áiseanna Cigireachta Teorann ná áiseanna coraintín in Éirinn agus, dá bhrí sin, caithfear é sin a dhéanamh i mBallstát eile den AE. (féach na Stáisiúin Cigireachta Teorann thuas).

I gcás colúr a allmhaireofar ó Thuaisceart Éireann lena scaoileadh amach i rásaí, caithfear ceadúnas allmhairithe arna eisiúint ag an Roinn seo a fháil dóibh. Beidh ceadúnas onnmhairithe arna eisiúint ag an Roinn seo riachtanach i gcás colúr a onnmhaireofar ó Éirinn chuig Ballstát eile den AE.

Ba cheart ceisteanna faoina leithéid d'allmhairithe a chur chuigAn Rannóg Trádála Beo, an Rannóg Sláinte agus Leasa Ainmhithe, Ionad Urlár 3, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath 2. Teil: 01 6072862.

ALLMHAIRIÚ TÁIRGÍ DE BHUNADH AINMHÍOCH

Bíonn dhá phríomhchatagóir de tháirgí de bhunadh ainmhíoch ann - iad siúd atá ceaptha le haghaidh tomhaltas daonna agus iad siúd a shainmhínítear mar fhotháirgí ainmhithe*. Déantar comhchuibhiú ar thrádáil idirphobail agus allmhairiú ó Thríú Tíortha ar an dá chatagóir táirgí de bhunadh ainmhíoch seo de réir Rialacháin an Chomhphobail lena chinntiú go gcosnaítear sláinte ainmhithe agus daonna.

Seo a leanas na príomhchoinníollacha a bhíonn i bhfeidhm maidir le trádáil agus allmhairiú:

Tomhaltas ag Daoine:

  • Le haghaidh trádála taobh istigh den AE, caithfidh táirgí teacht ó áitreabh formheasta sna Ballstáit agus a bheith lipéadaithe ó thaobh na sláinte de agus pacáistithe go cuí;
  • Caithfidh doiciméad tráchtála a bheith in éindí le táirgí atá á dtrádáil ar a dtugtar sonraí ar an áitreabh formheasta bunaidh agus ar an gcoinsíní ar mhaithe le hinrianaitheacht;
  • Caithfidh allmhairí teacht ó Thríú Thír atá formheasta agus liostaithe ag an gCoimisiún Eorpach d'onnmhairiú an speicis/na catagóire sin de tháirge. Chomh maith leis sin, caithfidh allmhairí teacht ó bhunaíocht fhormheasta .i. seamlas, monarcha gearrtha, monarcha próiseála nó stór fuar atá formheasta agus liostaithe d'onnmhairiú chuig an AE le haghaidh an táirge atá i gceist;
  • Ní féidir coinsíneachtaí ó Thríú Tíortha a allmhairiú chuig críocha an Chomhphobail ach amháin trí stáisiún cigireachta teorann atá formheasta ag an AE. Is iad na stáisiúin cigireachta teorann formheasta in Éirinn ná Calafort Bhaile Átha Cliath agus Aerfort na Sionainne;
  • Tá sé riachtanach don allmhaireoir fógra a thabhairt don Stáisiún Cigireachta Teorann roimh ré maidir le gach coinsíneacht atá le hallmhairiú atá ag teacht isteach;
  • Ar a teacht isteach don choinsíneacht, caithfidh an teastas sláinte eiseamláireach oiriúnach a theastaíonn faoi dhlí an AE a bheith leis an gcoinsíneacht lena n-áirítear, i gcás táirgí de bhunadh speicis ainmhithe a d'fhéadfadh BSE a tholgadh, an dearbhú riachtanach maidir le BSE;
  • Caithfidh gach duine a allmhaireoidh táirgí ainmhí isteach go hÉirinn a bheith cláraithe leis an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia.

Fotháirgí Ainmhithe:

  • Tá cosc ginearálta ar fhotháirgí ainmhithe a thabhairt mar bhia d'ainmhithe feirme sa slabhra bia;
  • Tá trádáil agus allmhairiú ar fhotháirgí ainmhithe neamhphróiseáilte teoranta do bhunaíochtaí le formheas ar leith;
  • Caithfear fotháirgí ainmhithe atá críochnaithe agus táirgí próiseáilte a bheith clúdaithe, lipéadaithe agus iompartha go cuí, agus doiciméad tráchtála a bheith leo;
  • Caithfidh allmhairí teacht ó Thríú Tír atá formheasta agus liostaithe ag an gCoimisiún Eorpach d'onnmhairiú an speicis/na catagóire sin d'fhotháirge ainmhí. Chomh maith leis sin, caithfidh na hallmhairí teacht ó bhunaíocht atá formheasta ag an tríú tír leis an bhfotháirge ainmhí atá i gceist a onnmhairiú chuig an AE;
  • Tá sé riachtanach don allmhaireoir fógra a thabhairt don Stáisiún Cigireachta Teorann roimh ré maidir le gach coinsíneacht atá le hallmhairiú atá ag teacht isteach;
  • Ar a teacht isteach don choinsíneacht, caithfidh an teastas sláinte eiseamláireach oiriúnach a theastaíonn faoi dhlí an AE a bheith leis an gcoinsíneacht lena n-áirítear, i gcás táirgí de bhunadh speicis ainmhithe a d'fhéadfadh BSE a tholgadh, an dearbhú riachtanach maidir le BSE;
  • Caithfidh gach duine a allmhaireoidh táirgí ainmhí isteach go hÉirinn a bheith cláraithe leis an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia.

BEARTA COSANTA

Nuair a bhíonn buarthaí ann maidir le héifeachtúlacht na rialuithe atá i bhfeidhm i dTríú Thír atá formheasta chun ainmhí nó táirgí ainmhí a onnmhairiú chuig an AE, nó áit a dtarlaíonn ráig de ghalar ainmhí i dtír nó i réigiúin den tír sin, tugann an AE isteach bearta cosanta sa chás go mbíonn baol ann do shláinte daonna agus ainmhithe ó allmhairí de ainmhithe nó de tháirgí ainmhithe a d'fhéadfadh an galar sin a tholgadh ón limistéar atá i gceist. Is féidir leis na bearta seo, a dtugtar isteach trí Chinneadh Choimisiún an AE iad, allmhairí ar ainmhí nó táirgí ainmhithe ón limistéar a d'fhéadfadh an galar a tholgadh a chosc nó a rialú go dtí go mbeidh deireadh leis an mbaol do shláinte an AE. Cuirtear bearta cosanta i bhfeidhm, lena ndéantar trádáil ó thír nó ó réigiún den AE a theorannú nó a chosc, sa chás, mar shampla, go bhféadfaí éifeacht thromchúiseach a imirt ar tháirgeadh agus ar thrádáil san AE de bharr impleachtaí a bhainfeadh le ráig de ghalar ainmhí.

Tá foirmeacha le clárú mar allmhaireoir agus tuilleadh faisnéise faoi allmhairiú ar fáil ón Rannóg Idirchaidrimh Sábháilteachta Bia, (Rannóg na nAllmhairí), An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath 2. Teil: 01 6072892/6072896. Tá faisnéis le fáil ar láithreán Gréasáin na Roinne freisin: www.agriculture.gov.ie faoi 'Trádáil agus Onnmhairí' > 'Ainmhithe agus Táirgí de bhunadh Ainmhíoch a Allmhairiú'.

Is féidir faisnéis faoi fhormheas do bhunaíochtaí d'fhotháirgí ainmhithe a fháil ón Rannóg Sláinteachas Feola agus Fotháirgí Ainmhithe, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Ionad Gnó Grattan, Port Laoise, Co. Laoise. Teil: 057 8694348.

*Áiríonn táirgí a thomhlóidh daoine feoil úr ó bheithígh, mhuca, chaoirigh, ghabhair nó ainmhithe crúbacha tí (.i. capaill), feoil éanlaith chlóis, feoil an choinín agus feoil ghéim shaothraithe, táirgí agus ullmhúcháin feola, bainne agus táirgí bainne, uibheacha agus táirgí uibhe, cásáil ainmhí, mil, cosa froig, seilidí, éisc agus táirgí iascaigh.

Áiríonn fotháirgí ainmhí seithí/craicne neamhshúdaraithe, bia do pheataí, cnámha agus táirgí cnáimhe, próitéin ainmhí próiseáilte (.i. min éisc agus min fhola), fuil agus táirgí fola, séiream, blonag agus saillte rindreáilte, amhábhar chun táirgí do pheataí nó táirgí teicniúla a dhéanamh, comhraimh géime, leasú neamhphróiseáilte, leasú próiseáilte agus táirgí leasú próiseáilte, táirgí beachadóireachta, olann, gruaig, guairí, agus cleití neamhphróiseáilte.

ALLMHAIRIÚ PEARSANTA DE THÁIRGÍ AINMHITHE - COMHAIRLE DO THAISTEALAITHE

Taistealaithe ó Thíortha an AE
Chun an leibhéal ard cosanta do shláinte ainmhí agus poiblí a choinneáil ar bun ní fhéadfar ach táirgí ainmhithe, a táirgeadh de réir rialacha AE a allmhairiú go dtomhlóidh an t-allmhaireoir féin iad, a allmhairiú, agus ní féidir iad a allmhairiú ach amháin sa chás go gcoinneofar na táirgí i mbagáiste pearsanta na dtaistealaithe agus go bhfuil sé i gceist go dtomhlóidh an duine féin nó a theaghlach go pearsanta iad. Go ginearálta, baineann sé seo le táirgí ainmhithe atá ar díol don phobal sa Bhallstát bunaidh atá pacáistithe go hoiriúnach agus go bhfuil marc sláinte aitheantais an AE orthu.

Taistealaithe ó Thíortha lasmuigh den AE
Faoi rialacháin an AE agus rialacháin náisiúnta, tá cosc ar tháirgí feola agus ar bhainne a allmhairiú go pearsanta i mbagáiste pearsanta go dtomhlóidh an t-allmhaireoir féin iad, ó nach mór gach tír lasmuigh den AE.

Le haghaidh faisnéis níos sainiúla a fháil, féach ar láithreán Gréasáin na Roinne www.agriculture.gov.ie   faoi 'Trádáil agus Onnmhairí' 'Ainmhithe agus Táirgí de bhunadh Ainmhíoch a Allmhairiú' nó déan teagmháil leis an Rannóg Idirchaidrimh Sábháilteachta Bia, (Rannóg na nAllmhairí), An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath 2. Teil: 01 6072892/6072896.

LEAS AINMHITHE

AN CHOMHAIRLE CHOMHAIRLEACH AR LEAS AINMHITHE FEIRME

I 2002, bhunaigh an tAire Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia an Chomhairle Chomhairleach ar Leas Ainmhithe Feirme (FAWAC) lenar tugadh le chéile, den chéad uair in Éirinn, ionadaithe na bpáirtithe leasmhara príomha (idir eagraíochtaí leasa ainmhithe agus chomhlachtaí feirmeoireachta agus Ranna Rialtais - ó Thuaidh agus ó Dheas - agus chomhlachtaí ionadaíochta tréidlianna) i gcomhlacht comhairleach don Aire Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia. Tá sainordú leathan agus clár oibre mórthaibhseach ag an gComhairle seo.

I 2004 thug an Chomhairle an Córas um Rabhadh Luath/Idirghabháil isteach le haghaidh Cásanna maidir le Leas Ainmhithe, a raibh lámh ann ag an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, ag Feirmeoirí Aontaithe na hÉireann agus ag an gCumann Éireannach um Fhóirithint ar Ainmhithe. Is é aidhm an chórais seo ná chun creat a sholáthar inar féidir fadhbanna a aithint sula n-éireoidh siad criticiúil nó treascrach. Éascóidh sí seo idirghabháil thráthúil, éifeachtach agus íogair nó an soláthar cúnaimh trí ghníomhaireachtaí poiblí, chomharsana, eagrais feirmeoireachta agus grúpaí leasa, de réir mar atá oiriúnach. Ceadóidh an córas nua do dhaoine imníocha dul chuig a n-ionadaithe IFA áitiúla, a SPCA áitiúil nó gan dabht an Roinn agus a fhios acu go ndéileálfar leis an t-ábhar sa tslí is éifeachtaí, is tráthúla agus is íogaire. Téann an córas seo chun leas na n-ainmhithe féin agus na ndaoine i gceist. Mar sin féin, sa chás go bhfuil sé riachtanach, aithnítear go bhféadfadh an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia ionchúisimh a thógáil. Aithnítear ról an Gharda Síochána faoin Acht um Chosaint Ainmhithe 1911 (arna leasú) freisin.

I 2009 tháirg an Chomhairle leabhrán dar teideal Treoirlínte maidir le Leas Ainmhithe ó thaobh Beostoc a bhfuil Gortuithe Géara orthu a Bhainistiú ar an bhFeirm. Táirgeadh na treoirlínte sin chun an nós imeachta a leagan amach le haghaidh ainmhí gortaithe a bhainistiú ar an bhfeirm. Tháirg an Chomhairle leabhrán in 2010 maidir le Leas Muc. Tá an Chomhairle tar éis sé leabhrán eile de Threoirlínte maidir le Leas Ainmhithe a tháirgeadh cheana féin le haghaidh feirmeoirí Éanlaith Chlóis, Mairteola, Caorach, Déiríochta agus Eachaí agus inar tugadh comhairle maidir leis an gcleachtas is fearr ó thaobh Leas Ainmhithe de agus ainmhithe á n-iompar. Tá sé beartaithe treoirlínte atá cosúil leo sin a fhoilsiú in 2010 maidir le cearca breith a choinneáil.

Tá cóipeanna de na foilseacháin seo ar fáil ón Rannóg Sláinte agus Leas Ainmhithe, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath 2 - Teil. 01- 6072706.

MAOINIÚ EX-GRATIA DO CHOMHLACHTAÍ LEAS AINMHITHE

Ó lár na 1990í i leith, táthar ag leanúint leis an gcleachtas d'íocaíochtaí ex-gratia a sholáthar do raon eagraíochtaí leas ainmhithe ar fud na tíre chun cúnamh a thabhairt dóibh lena gcuid oibre ar feadh an 12 mhí ina dhiaidh sin le seirbhísí cúraim agus leasa a chur ar fáil go díreach d'ainmhithe. Aithníonn gach duine a bhaineann leis an scéal gur thug na híocaíochtaí seo fíorchúnamh praiticiúil do na comhlachtaí atá i gceist agus do na hainmhithe a mbíonn teagmháil acu leo.

COISTE COMHAIRLEACH EOLAÍOCHTA AR SHLÁINTE AGUS LEAS AINMHITHE

Bhunaigh an tAire Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia an Coiste Comhairleach Eolaíochta ar Shláinte agus Leas Ainmhithe (SACAHW) i 2002. Tá an Coiste comhdhéanta de shaineolaithe eolaíochta atá ar fáil chun comhairle a chur ar an Aire Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia maidir le ceisteanna éagsúla a bhaineann le sláinte agus leas ainmhithe a d'fhéadfadh teacht chun cinn ó am go ham.

AINMHITHE A CHOSAINT LE LINN DÓIBH A BHEITH Á nIOMPAR

Le Rialachán 1 de 2005 ó Chomhairle an AE maidir le hainmhithe a chosaint le linn dóibh a bheith á n-iompar, forordaítear caighdeáin dhochta maidir le hainmhithe a láimhseáil agus staid na feithicle agus sláinteachas agus, ar thurais fhada, caighdeáin maidir le beathú, uisciú, tréimhsí sosa, amanna na dturas agus dlúis stócála le linn iompair. Tháinig an Rialachán i bhfeidhm an 5 Eanáir 2007 agus thug Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Iompar Ainmhithe agus Ionad Rialaithe) 2006 (I.R. Uimh. 675 de 2006) éifeacht dhlíthiúil dó in Éirinn. Baineann Rialachán na Comhairle le hiompar ainmhithe beo, lena n-áirítear eallach, caoirigh, gabhair, muca, éanlaithe agus capaill agus leagtar amach na coinníollacha mar seo a leanas ann:

  • Ó thaobh leas ainmhithe de, na caighdeáin maidir le modh iompair agus áiseanna lódála le comhlíonadh ag gach iompróir ainmhithe is cuma cén fad a thaistealaítear;
  • Oiliúint agus údarú an duine a iompraíonn ainmhithe beo thar achar níos faide ná 65km chun críocha tráchtála;
  • Caithfidh oibreoirí ionaid tionóil a chinntiú go gcaitear le hainmhithe faoi réir rialacha teicniúla an Rialacháin;
  • Cigireacht na bhfeithiclí agus coinneáil taifid de dhaoine a iompraíonn ainmhithe ar thurais fhada (sainmhínithe mar thurais os cionn ocht n-uaire an chloig). Ní mór córais loingseoireachta bunaithe ar shatailítí a bheith suiteáilte ar a leithéid d'fheithiclí roimh na spriocdhátaí atá leagtha síos sa Rialachán.

Thug an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia faoi fheasacht ar na riachtanais dhlíthiúla a mhéadú i measc na ndaoine atá i gceannas ar ainmhithe le linn iompair. Tá córas cigireachtaí feithicle i bhfeidhm, faoin reachtaíocht thuasluaite. Clúdaíonn na cigireachtaí a dtugann baill foirne na Roinne fúthu, ar fud na tíre, gach cineál iompar ainmhithe.

Tá póstaer agus bileoga eolais curtha ar fáil saor in aisce ag an Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia maidir le capaill agus beostoic a iompair. Chomh maith leis sin, tá leabhrán faoin gCleachtas is Fearr maidir le Leas Ainmhithe le linn dóibh a bheith á nIompar curtha le chéile ag an gComhairle Chomhairleach ar Leas Ainmhithe Feirme ar iarratas ón Roinn.

Táthar tar éis Eagraíochtaí Feirmeoireachta, oibrithe ionaid tionóil agus marglanna beostoic, tarlóirí agus iompróirí idirnáisiúnta a chur ar an eolas sna nuachtáin agus trí chomhfhreagracht faoi riachtanais an Rialacháin.

Chun tuilleadh faisnéise a fháil faoi Rialachán Uimh 1/2005 ón gComhairle (CE) maidir le hainmhithe a chosaint le linn dóibh a bheith á n-iompar agus le linn oibríochtaí gaolmhara agus faoin mbealach le cur isteach ar údarú iompair, téigh i dteagmháil leis an Rannóg Náisiúnta Dearbhaithe Mairteola ag na sonraí teagmhála thíos nó de rogha air sin, logáil isteach ar láithreán Gréasáin na Roinne www.agriculture.gov.ie/animaltransport.

Is féidir tuilleadh faisnéise ar Chosaint Ainmhithe le linn Iompair a fháil ó Rannóg na Scéime Náisiúnta Dearbhaithe Mairteola, An Roinn Talmhaíochta, Iascaigh agus Bia, Campas Bhacastúin, Cill Droichid, Co. Chill Dara.  Teil: 01 5058881; Ríomhphost: transport@agriculture.gov.ie.

COSC AR SCIOTADH EIREABALL BÓ-AINMHITHE

In I.R. Uimh 263 de 2003, an tAcht um Chosaint Ainmhithe a Choinnítear le hAghaidh Feirmeoireachta 1984 (Bó-Ainmhithe), Rialacháin um Chosc Sciotadh Eireaball 2003, sciotadh eireaball buaibheach ach amháin i gcúinsí teoranta.

LEAS AINMHITHE FEIRME, LENA nÁIRÍTEAR CEARCA BREITH, LAONNA AGUS MUCA AGUS AINMHITHE A MHARAÍTEAR

Tá caighdeáin leasa níos doichte d'ainmhithe feirme i bhfeidhm anois agus caithfear iad a chur i bhfeidhm go mór ag leibhéal na feirme. Thug Rialacháin na gComhphobal Eorpach (Leas ainmhithe feirme) 2008, (I.R. Uimh. 14 de 2008) éifeacht do shraith de Threoracha Eorpacha ar leas, lena n-áirítear cearca breith, laonna, muca agus ainmhithe a mharaítear. Leagtar amach sna Rialacháin na coinníollacha ginearálta maidir le cearca breith a choinneáil agus na riachtanais íosta cóiríochta do mhuca agus laonna maidir le spás, soilsiú, aeráil, cóireáil tréidliachta srl. chun cead a thabhairt do na hainmhithe iompar nádúrtha a nochtadh. Déanann na rialacháin cur síos freisin ar riachtanais a bhaineann le cleachtais mharaithe agus leagtar amach modhanna formheasta chun ainmhithe a mharú. Tá sé riachtanach faoi na rialacháin go dtógfadh úinéir na céimeanna ar fad atá ag teastáil chun leas ainmhí atá faoina
c(h)úram a chinntiú agus a chinntiú nach bhfulaingíonn an t-ainmhí pian nó gortú ar bith nach bhfuil ag teastáil.