By using this website, you consent to our use of cookies. For more information on cookies see our privacy policy page.

Text Size: a a
Home A-Z Index Subscribe/RSS Contact Us Twitter logo small white bird

Buiséad €1.6 Billiún na Roinne Talmhaíochta do 2019 fógartha ag an Aire Creed "Pacáiste Breatimeachta €78m d'fheirmeoirí, iascairí agus SMEanna bia"

D'fhógair an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Michael Creed T.D. inniu sonraí maidir le Buiséad 2019 na Roinne. Dúirt an tAire tráthnóna:

"I bhfianaise an riachtanais uileghabhálaigh atá ann do bhuiséad cothrom in 2019, ba í an tosaíocht a bhí agam ná bearta atá leagtha amach chun cuidiú le feirmeoirí, iascairí agus SMEanna bia a chur ar fáil le go mbeidh siad ábalta aghaidh a thabhairt ar dhúshláin an Bhreatimeachta. Bhí mé ag iarraidh chomh maith tacú leo sin sna ceantair is mó faoi mhíbhuntáiste, agus an mhian atá ann forbairt an tionscail bia a chothabháil".

Cuireann Meastacháin an lae inniu oll Vóta €1.596 billiún ar fáil don Roinn. Ina theannta sin, dúirt an tAire go mbeidh sé ag lorg cead ón Aire Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe €20 milliún breise i maoiniú caipitil a thabhairt ar aghaidh chun go mbeidh soláthar iomlán €1,616m ann in 2019, lena n-áirítear €275m le haghaidh caipitil agus €1,341m le haghaidh caiteachas reatha. Tá sin sa bhreis ar thuairim is €1.2 billiún in íocaíochtaí díreacha ón AE arna riar ag an Roinn.

Maidir leis an mBreatimeacht, dúirt an tAire:

 “Tá soláthar déanta agam maidir le Pacáiste Seasmhachta Breatimeachta €78 milliún don earnáil Agraibhia don bhliain 2019.  Áirítear ann réimse beart chun tacú le feirmeoirí agus leis an tionscal, i bhfianaise na ndúshlán atá amach rompu. “

Áirítear sna bearta a d'fhógair an tAire €44m de Chúnamh Díreach d'fheirmeoirí, comhdhéanta de: 

  • 23m breise i leithroinnt 2019 d'Fheirmeoirí i Limistéir faoi Shrianta Nádúrtha (ANC), agus mar sin is ionann leithroinnt don bhliain 2019 agus €250 milliún.   Sin ardú 24% le dhá bhliain anuas agus tugann na híocaíochtaí ANC tríd is tríd ar ais chuig an leibhéal a bhí ann sula raibh an cúlú eacnamaíochta ann. 
  • Tabharfar Scéim Phíolótach um Éifeachtúlacht Chomhshaoil ar fiú €20m í isteach. (BEEP) Is scéim phíolótach nua í seo a bheidh dírithe ar fheirmeoirí laonna, agus beidh sí dírithe chomh maith ar a thuilleadh feabhais a chur ar an éifeachtúlacht eacnamaíochta agus carbóin a bhaineann le mairteoil na hÉireann a tháirgeadh.
  • Cuirfear €1m i maoiniú breise ar fáil don earnáil gairneoireachta, ag tabhairt soláthar iomlán na hearnála sin, earnáil a mbeidh tionchar an-mhór ag an mBreatimeacht uirthi go dtí €6 mhilliún.

Tá caipiteal €27 milliún maidir le tacaíochtaí a bhaineann leis an mBreatimeacht curtha ar fáil ag an Aire Creed don tionscal bia atá comhdhéanta de:

  • €13 mhilliún i dtacaíochtaí chun go mbeidh an tionscal bia iomaíoch agus nuálach;
  • €3 mhilliún do chláir bia agus dí Ceardaí agus do chláir mhicrea-bia agus dí trí Chlár Leader agus do thionscnaimh déantúsaíochta LEAN atá leagtha amach chun acmhainn iomaíochta an tionscail a fheabhsú
  • €5 mhilliún breise do Bhord Bia. Is ionann sin agus Deontas i gCabhair €46.6 milliún ar an iomlán. Tá ardú 60% tagtha ar mhaoiniú chun margaíocht a dhéanamh ar bhia na hÉireann agus é a chur chun cinn ón mbliain 2014;
  • €6m i maoiniú chun Mol Nuálaíochta Bia €8 milliún a chur chun cinn i dTeagasc sa Chloch Liath. Cuireadh €2 mhilliún de sin ar fáil in 2018.

Ag tagairt d'ullmhacht don Bhreatimeacht laistigh dá Roinn dúirt an tAire go raibh €7 milliún curtha ar fáil aige do chostais foirne agus TE mar thoradh ar an rialú breise allmhairithe agus ar na riachtanais deimhniúcháin onnmhairithe a bheidh i gceist de bharr an Bhreatimeachta.

Chomh maith leis an bpacáiste Seasmhachta Breatimeachta, thagair an tAire don fhógra a rinne a chomhghleacaí an tAire Donohoe le linn an Bhuiséid maidir le príomhfhreagairt Breatimeachta an Rialtais, an "Scéim Iasachta um Fhorás sa Todhchaí", a bheidh le cur i bhfeidhm in 2019 agus a ndearna sé soláthar €25m di in 2018. Cuirfidh an scéim airgeadas infheistíochta fadtéarmach, neamhurraithe ar fáil d'fheirmeoirí agus do chuideachtaí ar scála beag sna hearnálacha bia agus bia mara.

Tá soláthar maidir le Clár Bia Mara na Roinne ardaithe €6 mhilliún, go dtí €133.8 milliún ar an iomlán, agus cuideoidh sin le hinfheistíocht thábhachtach a dhéanamh i gcuanta iascaigh Bhaile Chaisleáin Bhéarra agus na gCealla Beaga a mhaoiniú. Faoi sholáthar an bhuiséid, beidh Foras na Mara ábalta tús a chur le soitheach nua taighde nua-aoiseach 50m a chur in áit an Celtic Voyager, atá 21 bhliain d'aois.  Cuirfidh an soitheach sin bonneagar tábhachtach náisiúnta ar fáil d'fhonn a chur ar chumas na hÉireann aghaidh a thabhairt ar dhúshláin dheacra an Bhreatimeachta agus an Chomhbheartais Iascaigh chomh maith leis na tionchair atá ag an aeráid ar ár n-aigéin. 

Ag tagairt don infheistíocht leanúnach sa gheilleagar tuaithe agus i scéimeanna ar an bhfeirm dúirt an tAire; "Is é €636m an tiomantas atá againn faoin gClár Forbartha Tuaithe (RDP) don bhliain 2019. Áirítear ansin tiomantas €203m faoi bhearta Agra-Chomhshaoil agus €70m do na Beartais Spriocdhírithe Talmhaíochta (TAMS).  

Tá leithroinnt níos airde €4m curtha ar fáil do 2019 chomh maith d'fhonn cuidiú le forbairt straitéiseach san earnáil Capall agus Con.

Chuir an tAire Creed fáilte roimh an "Tuairisc chun Dáta ar Dhul Chun Cinn maidir le Cur i bhFeidhm an Athbhreithniúcháin Agra-Chánachais 2014"  arna fhoilsiú ag an Aire Airgeadais: “Léiríonn sin an dul chun cinn iontach atá déanta idir an dá Roinn le cúpla Buiséad anuas inar cuireadh beagnach gach ceann de na 25 moladh a bhí ann i bhfeidhm. Tá athrú dearfach tagtha ar thalmhaíocht na hÉireann, go háirithe sna réimsí a bhaineann le gluaiseacht talún agus comharbas, mar thoradh orthu".

I bhfianaise an Athbhreithnithe sin, tá líon beart a bhaineann le beartais agra-chánachais lorgtha ag an Aire, agus chuir sé fáilte rompu sin inniu:

  • Deireadh á chur leis an srian faoin Meánú Ioncaim  nach raibh cead ag feirmeoirí a raibh ioncam breise féinfhostaíochta acu (an feirmeoir féin nó a chéile/céile) a bheith páirteach ann. Dúirt an tAire;“Tá freagairt éifeachtach a fhorbairt ar luaineacht ioncaim ar cheann de na tosaíochta is mó atá agam. Is uirlis úsáideach é Meánú Ioncaim chun luaineacht a bhainistiú agus tá mé an-sásta go bhfuil sé fógartha anois go mbeidh fáil ag níos mó feirmeoirí uirthi.
  • Tá faoisimh thábhachtacha eile athnuaite go ceann trí bliana eile:
    • Díolúine ó Dhleacht Stampa ar Aistrithe Talún chuig Feirmeoirí Óga Oilte.
    • Faoiseamh Ginearálta Stoic 25% ar Cháinioncaim
    • Faoiseamh Stoic 100% ar Cháinioncaim d'Fheirmeoirí Óga Oilte áirithe
    • Faoiseamh Stoic 50% ar Cháinioncaim do Chomhpháirtíochtaí Cláraithe Feirme

Dúirt an tAire Creed; "Cuirfidh na faoisimh sin ar ár gcumas infheistíocht a dhéanamh agus tá tábhacht ar leith ag baint leis na beartais chun tacú le feirmeoirí óga oilte agus le hathnuachan glúine".

Chuir an tAire Creed fáilte chomh maith roimh:

  • An t-ardú €200 go dtí €1,350 ar an gCreidmheas Cánach d'Ioncam Tuillte agus níos mó tacaíochtaí do dhaoine féinfhostaithe. Tá an chuid is mó d'fheirmeoirí, d'iascairí agus de phróiseálaithe beaga bia féinfhostaithe agus feicfidh siadsan go bhfuil a ndliteanas laghdaithe i ndáil leis an ardú atá ar an gcreidmheas cánach.
  • Cinneadh an Aire Airgeadais an bunráta CBL breise d'fheirmeoirí nach bhfuil cláraithe a choinneáil ag 5.4%.

Ar deireadh dúirt an tAire; 'Creidim go dtacóidh an pacáiste beart a fógraíodh inniu leis an earnáil agraibhia agus go gcuideoidh siad linne díriú ar iomaíochas, nuálaíocht, forbairt margaí nua agus inbhuanaitheacht comhshaoil - ar príomhthéamaí iad ar fad i straitéis Food Wise, d'fhonn an fhreagairt is fearr agus is féidir a thabhairt ar an neamhchinnteacht agus na dúshláin atá amach romhainn de bharr an Bhreatimeachta."

 

CRÍOCH

Date Released: 09 October 2018